Кіріспе
Ағаш кескіш немесе ағаш ұңғымасы – ағаш (әдетте ағаш бұтақтары немесе діңдері) кішірек ағаш ұңғымаларына дейін кесуге арналған машина. Олар көбінесе дөңгелектері бар және жүк машинасының артына ілініп сүйреуге жарамды болып келеді. Жұмыс қуаты көбінесе ішкі жану қозғалтқышымен қамтамасыз етіледі. Сондай-ақ, жүк көліктеріне орнатылып, жеке қозғалтқышпен жұмыс істейтін, жоғары қуатты үлгілері де бар. Мұндай үлгілерде әдетте гидравликалық жетегі бар. Ағаш кескіштер әдетте, жағасы бар түтікшеден, кесу механизмінен және ұңғымаларды жинауға арналған қосымша контейнерден тұрады. Ағаш бұтағы түтікшеге салынып (жаға адам денесінің бөліктерін кесу білдегіштерінен сақтап, қауіпсіздік механизмі ретінде қызмет етеді), кесу механизміне жіберіледі. Ұңғымалар арнайы түтікше арқылы шығып, жүк машинасына орнатылған контейнерге немесе тікелей жерге түсіріледі. Әдеттегі шығыс – шамамен бірдей өлшемдегі ұңғымалар. Нәтижесінде алынған ағаш ұңғымалары жер бетін жабу, немесе қағаз өндірісінде ашытуға жіберу сияқты түрлі мақсаттарда қолданылады. Көптеген ағаш кескіштер жұмысты орындау үшін ауыр инерциялық дөңгелектің энергиясын пайдаланады (бірақ кейбіреулері барабандарды қолданады). Кесу білдегіштері дөңгелектің бетіне бекітіліп, дөңгелек электр қозғалтқышымен немесе ішкі жану қозғалтқышымен айналдырылады. Ірі ағаш кескіштерде көбінесе азық түтікшесінің тамағында ойықтары бар роликтер орнатылады. Роликтер бұтақты ұстағаннан кейін, оны тұрақты жылдамдықпен кесу білдегіштеріне жеткізеді. Бұл роликтер қауіпсіздік функциясы болып табылады және бұтақ киімге ілігіп қалған жағдайда кері айналуға мүмкіндік береді.
A tree chipper or woodchipper is a machine used for reducing wood (generally tree limbs or trunks) into smaller woodchips. They are often portable, being mounted on wheels on frames suitable for towing behind a truck or van. Power is generally provided by an internal combustion engine from There are also high power chipper models mounted on trucks and powered by a separate engine. These models usually also have a hydraulic winch. Tree chippers are typically made of a hopper with a collar, the chipper mechanism itself, and an optional collection bin for the chips. A tree limb is inserted into the hopper (the collar serving as a partial safety mechanism to keep human body parts away from the chipping blades) and started into the chipping mechanism. The chips exit through a chute and can be directed into a truck mounted container or onto the ground. Typical output is chips on the order of across in size. The resulting wood chips have various uses such as being spread as a ground cover or being fed into a digester during papermaking. Most woodchippers rely on energy stored in a heavy flywheel to do their work (although some use drums). The chipping blades are mounted on the face of the flywheel, and the flywheel is accelerated by an electric motor or internal combustion engine. Large woodchoppers are frequently equipped with grooved rollers in the throat of their feed funnels. Once a branch has been gripped by the rollers, the rollers transport the branch to the chipping blades at a steady rate. These rollers are a safety feature and are generally reversible for situations where a branch gets caught on clothing.
Тарих
Ағаш тілгіш машинасын 1884 жылы Питер Дженсен (Маасбюль, Германия) ойлап тапты. "Марке Ангельн" оның компаниясының негізгі бизнесіне айналды, бұл компания бұрыннан-ақ коммуналдық және ағаш өңдеу машиналарын өндіріп, жөндеумен айналысып келген.
Диск
Бастапқы бөлшектеу машинасының конструкциясында бөлшектеу механизмі ретінде оның үстіне кесілген пышақтары бар болат дискі қолданылады. Бұл технологияны неміс Генрих Виггер ойлап тапқан, ол 1922 жылы патент алған. Бұл конструкцияда (әдетте) гидравликалық қозғалтқышпен жұмыс істейтін кері айналдырылатын доңғалақтар материалды бункерден кіріс материалға перпендикуляр орнатылған дискке қарай тартады. Мотор дискіні айналдырғанда, дискінің бет жағына орнатылған пышақтар материалды сынықтарға кесіп жібереді. Бұлар дискі жиектеріндегі фланцтар арқылы шығару құбырынан шығарылады. Коммерциялық сападағы дискілі бөлшектеу машиналары әдетте белгілі бір материал диаметрін өңдей алады. Өнеркәсіптік сападағы бөлшектеу машиналары (құмыралы бөлшектеу машиналары) диаметрі үлкен дискілермен қол жетімді, оларға белгілі бір қуат қажет. Өнеркәсіптік дискілі бөлшектеу машиналарының бір қолданылуы – бөлшекті тақта өндірісінде қолданылатын ағаш сынықтарын өндіру.
Дауыл
Барабанды бөлшектеу машиналары мотормен жұмыс істейтін үлкен болат барабаннан тұратын механизмдерді қолданады. Барабан соқпаққа параллель орнатылып, материал шығару түтігіне қарай айналады. Барабанның сыртқы бетіне бекітілген пышақтар материалды сынықтарға бөліп, оларды шығару түтігіне итереді. Коммерциялық сападағы барабанды бөлшектеу машиналарының материал диаметріне қатысты белгілі бір мүмкіндігі болады.
Conventionally fed drum chippers use the drum as the feed mechanism, drawing the material through as it chips it. These are colloquially known as "chuck and duck" chippers, due to the immediate speed attained by material dropped into the drum. Chippers of this type have many drawbacks and safety issues. If an operator becomes snagged on material being fed into the machine, injury or death is very likely. Hydraulically fed drum chippers have largely replaced conventionally fed machines. These chippers use a set of hydraulically powered wheels to regulate the rate of feed of material into the chipper drum.
Дәстүрлі барабанды бөлшектеу машиналары материалды барабанға тарта отырып, оны бөлшектеу үшін барабанды қоректендіру механизмі ретінде пайдаланады. Бұл машиналар материал барабанға тасталғандағы жылдамдықтары үшін халық арасында "лақтырып, қаш" деп аталады. Осындай типтегі бөлшектеу машиналары көптеген кемшіліктерімен және қауіпсіздік мәселелерімен сипатталады. Оператор егер машинаға материал салыну барысында ілігіп қалса, жарақаттануы немесе қаза болуы мүмкін. Гидравликалық жетегі бар барабанды бөлшектеу машиналары дәстүрлі машиналардың орнын толығымен басып алды. Бұл бөлшектеу машиналары материалды барабанға беру жылдамдығын реттеу үшін гидравликалық қуатпен жұмыс істейтін дөңгелектерді пайдаланады.
Conventionally fed drum chippers use the drum as the feed mechanism, drawing the material through as it chips it. These are colloquially known as "chuck and duck" chippers, due to the immediate speed attained by material dropped into the drum. Chippers of this type have many drawbacks and safety issues. If an operator becomes snagged on material being fed into the machine, injury or death is very likely. Hydraulically fed drum chippers have largely replaced conventionally fed machines. These chippers use a set of hydraulically powered wheels to regulate the rate of feed of material into the chipper drum.
Басқа
Ағаш өңдеуге арналған әлдеқайда үлкен машиналар бар. "Тұтас ағаш кескіштері" және "қайта өңдеу машиналары", әдетте, материалдың диаметрін өңдей алады, барабандарды, дискілерді немесе олардың комбинациясын қолданады. Ағаш өңдеуде қолданылатын ең үлкен машиналар, көбінесе "Түбіртек немесе көлденең ұнтақтағыштар" деп аталады, олар 2 метр немесе одан да үлкен диаметрлі материалды өңдей алады және карбид ұштары бар соққылы балғаларды қолданып, ағашты кесудің орнына ұнтақтайды, нәтижесінде тілімделген немесе кесектелген емес, ұнтақталған ағаш шығады. Бұл машиналардың қуаты көбінесе жоғары болады. Олардың көпшілігі соншалықты ауыр, оларды тасымалдау үшін жартылай тіркемелі жүк көлігі қажет. Ал кіші модельдерді орташа тоннажды жүк көлігімен сүйреп әкелуге болады.
Бөренелер
Ағаш кескіштердің көлемі, түрі және сыйымдылығы әртүрлі болғанымен, ағашты өңдейтін пышақтары құрылысы жағынан ұқсас. Олар тік төртбұрышты пішіндес және әдетте бір жағынан екінші жағына дейін ұзындығында болады. Олардың қалыңдығы шамамен өзгереді. Ағаш кескіш пышақтары жоғары сапалы болаттан жасалады және қаттылығын арттыру үшін әдетте кемінде 8% хром қосылады.
Қауіпсіздік
2005 жылы American Medical Association журналында жарияланған мәліметтерге сәйкес, 1992 жылдан 2002 жылға дейін АҚШ-та ағаш ұңғымасында болған оқиғаларда 31 адам қаза тапты.
Танымал мәдениетте
Джоэл мен Итан Коэннің "Фарго" фильмінде Петер Стормар, Гаэр Гримсруд рөлінде Стив Бускемидің кейіпкері Карл Шоуолтердің дене қалдықтарын ағаш кескіш машинаға салу эпизоды бар. Фильмнің арнайы басылым DVD-сінде көрсетілгендей, бұл эпизод 1986 жылы Хелле Крафтстың қанымен жасалған қылмысқа негізделген. Эпизодта қолданылған ағаш кескіш машинасы қазір Фарго-Мурхед келушілер орталығында туристер арасында танымал. Саддам Хусейн өзінің ел азаматтарынан наразы болғандарды өлтіру үшін осындай машиналарды қолданды деген мәлімдеме тараған, бірақ бұл сөзді қолдайтын нақты дәлелдер өте аз болды. "Таккер және Дейл зұлымдыққа қарсы" (2011) және "Винни Пух: Қан мен бал" (2023) атты қорқыныш фильмдерінде ағаш кескіштің қару ретінде қолданылуы бейнеленген эпизодтар бар.