Кіріспе
1989 жылы Лоис Лоуридің "Жұлдыздарды санау" романы – американдық автор Лоис Лоуридің Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Данияның Копенгаген қаласынан еврей отбасының қашуы туралы тарихи көркем шығармасы. Оқиға 1943 жылы Копенгагенде анасы, әкесі және әпкесі Кирстимен бірге тұратын он жасар Аннемари Йохансеннің төңірегінде өрбиді. Аннемари Дания еврейлерін құтқаруға қатысты оқиғаларға тартылады, мыңдаған еврейлер концлагерьлерге жіберілмеу үшін Швецияның бейтарап аймағына жетіп үлкеруі керек еді. Ол жақын досы Эллен Розенге көмектесу үшін өмірін қауіпке тігеді, Элленді Аннемаридің көлік апатында қаза болған үлкен әпкесі Лизе деп көрсету арқылы. Алайда, оның бұрынғы жары Питер, Дания қарсылық қозғалысының мүшесі Ким Малте Брунның образына негізделген, оларға көмектесуді жалғастырады. Романның атауы 147-забурдың 4-тармағынан алынған, онда Құдай барлық жұлдыздарды санап, әрқайсысына ат бергені айтылады. Бұл Дәуіт жұлдызымен үйлеседі, оны Эллен Розен мойнындағы әшекей ретінде тағады және ол иудаизмнің символы болып табылады. Роман 1990 жылы «Америка балалар әдебиетіне ең үлкен үлес» еткені үшін Ньюбери жүлдесімен марапатталды. Лоури кітап үшін зерттеу жұмыстарын жүргізу және сұхбаттар алу үшін Копенгагенге сапар шекті. Ол кітаптың көптеген басылымдарында мұқаба ретінде пайдаланылған, швед қызы Анна Катерина Джонсонның он жасар шағындағы суретін түсірді (инфоқұтыда көрсетілген).
Number the Stars is a work of historical fiction by the American author Lois Lowry about the escape of a family of Jews from Copenhagen, Denmark, during World War II. The story revolves around ten year old Annemarie Johansen, who lives with her mother, father, and sister Kirsti in Copenhagen in 1943. Annemarie becomes a part of the events related to the rescue of the Danish Jews, when thousands of Jews were to reach neutral ground in Sweden to avoid being relocated to concentration camps. She risks her life to help her best friend, Ellen Rosen, by pretending that Ellen is Annemarie's late older sister, Lise, who was killed in a car crash. However, her former fiancé, Peter, who is partially based on the Danish resistance member Kim Malthe Bruun, continues to help them. The story's title is taken from a reference to Psalm 147:4 in which the writer relates that God has numbered all the stars and named each of them. It coincides into the Star of David, which is worn by Ellen Rosen on her necklace and is a symbol of Judaism. The novel was awarded the Newbery Medal in 1990 as the previous year's "most distinguished contribution to American literature for children." Lowry traveled to Copenhagen to conduct research and interviews for the book. She took the photo of ten year old Anna Caterina Johnson, the Swedish girl used for the cover (shown in infobox), which was used on many editions of the book.
Сюжет
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистер бақылаған Данияның Копенгаген қаласында Аннемари Йохансен мен Эллен Розен, екі он жасар жақын дос, сондай-ақ Аннемаридің кіші қарындасы Кирсти мектептен үйге қайтып келе жатқанда неміс сарбаздары тоқтатады. Аннемари үйге келген соң оқиғаны ата-анасына айтады. Оған сақтық таныту керектігі ескертіледі, әсіресе Эллен еврей екендігін ескере отырып. Жақын арада немістер Данияның еврей халқын "қайта орналастыруды" жариялайды. Жергілікті синагогта нацистер Копенгагендегі барлық еврей отбасыларының аты-жөні мен мекенжайларын тізімдейді. Элленнің ата-анасы Аннемаридің күйеуі Питермен бірге Даниядан қашып кетеді. Эллен Йохансендермен бірге тұруға мәжбүр болады және жасының жартысы болғанына қарамастан, қайтыс болған Аннемаридің үлкен қарындасы Лиза болып көрінеді. Бір таңертең үш сарбаз Йохансендердің пәтеріне кіріп, Розендердің сол жерде жасырынып жүргенін күдіктенеді. Элленнің кім екенін жасыру үшін Аннемари оның Дәуіт жұлдызы зейінкорегін жұлып алады. Эллен Аннемаридің қарындасы ретінде таныстырылады, ата-анасы оны дәлелдеу үшін Лизаның ескі суреттерін көрсетеді. Сарбаздар олардың айтқанына күдікпен қараса да, кетеді. Аннемари, Эллен және Кирсти келесі күні таңертең Аннемаридің анасымен бірге Генрик ағасының үйіне барады, ол Швециядан көлдің арғы жағында, еврейлерді қудаламайтын бейтарап елде орналасқан. Олар келгенде Генрик Аннемариге оның әжесі Бирте қайтыс болғанын айтады және үлкен табытты қонақ бөлменің ортасына қояды. Аннемаридің Бирте әжесі бар екеніне сенбейді, бірақ Генрик оны батыл болуға және бұл құпияны Элленнен де жасыруға шақырады. Келесі күні кешке көптеген адамдар "Бирте әжеге" аза тұтуға келеді. Нацистер үйге келіп, отбасын сұраққа ала бастайды. Олар Бирте әже қайтыс болғанын және дәстүрлі рәсімдерді орындап жатқанын түсіндіреді. Нацистер табытты ашуға бұйрық бергенде, миссис Йохансен Бирте әжеге жұқпалы ауру – тиф дерті жұққан деп жалған айтады, содан кейін нацистер одан әрі сұрақ қоймай кетеді. Олар кеткеннен кейін, аза тұту жалғасады. Осы оқиғаға қатысқан Питер Киелі кітаптан 147-ші псалмның басын оқып береді, онда Құдай жұлдыздарды санап отырғаны айтылады. Аннемари бұл псалмды білмейтіндіктен, ойлары басқа жаққа бұрылады. Псалмды оқып болған соң Питер табытты ашып, ішінде сақталған жылы киімдер мен жамылғыларды еврей отбасыларына береді. Олар өздеріне назар аудармау үшін кіші топтарға бөлініп кетеді. Эллен Аннемари мен оның анасына қоштасады. Таңертең ерте Аннемари анасының аяғы сынғанынан аунап келе жатқанын көреді. Анасына үйге оралуға көмектескеннен кейін, Аннемари Қарсылық үшін маңызды пакетті табады, оны Генрик баспалдақтан сырғанап түскенде құлатып алған. Миссис Йохансен Аннемариге азық-түлік пен пакетке толы себетті алып, мүмкіндігінше тез жүгіруді айтады. Аннемари ағасының қайығына қарай орманды жолмен жүгіріп барады. Оны иттері бар нацистік сарбаздар тоқтатады. Таңертең не істеп жүргенін сұрағанда, ол ағасына тамақ әкеліп отырғанын айтады. Сарбаздар оған сенбейді және біреуі себетті қарап шығады. Бірақ олар оны ақырында жіберіп алады, содан кейін Аннемари ағасының қайығына жетеді. Ол Генрикке қолқап салынған конвертті береді және үйіне қайтады. Генрик сол күні кешке Швециядан Данияға оралады. Ол Аннемариге көптеген еврейлер, соның ішінде Розендер, оның қайығында Швецияға жасырынғандығын айтады. Ол сондай-ақ пакетіндегі қолжазбада қоянның қанының иісі болғанын түсіндіреді, ол нацистік иттерді тартып, кокаиннің күшті иісі олардың мұрнын уыстап, еврейлерді іздеуге кедергі келтірді. Пітер Дания Қарсыласының мүшесі екені және Лиза көлік апатынан емес, қарсылық күресінің мүшесі болғандықтан танк тіңкіреп өткенде қаза тапқаны сияқты бірнеше мәлімдемелер жасалады. Соғыс аяқталғаннан екі жыл өткен соң Дания азат етіледі. Содан бері Питер нацистер тарапынан өлім жазасына кесіліп, белгісіз жерге жерленген. Аннемари Элленнің Дәуіт жұлдызы зейінкорегін тауып, Эллен Данияға қайтып келгенше киюді шешеді.
Қабылдау
Сыншылар мен көпшіліктің пікірлері оң болды. Kirkus Reviews журналы: "Оқырман, Аннемари сияқты, оқиғалардың толық салмағынан қорғалғанмен, сарбаздармен болған бірнеше кездесулердің шиеленісі мен қаупіне, сондай-ақ Аннемаридің қашу түні курьер ретінде көрсеткен батылдығына тартылады" деп жазды. Көптеген сыйлықтарға ие болғаннан бөлек, бұл кітап барлық уақыттағы ең көп сатылған балалар кітаптарының бірі болып табылады. Publishers Weekly мәліметінше, 2001 жылға дейін АҚШ-та 2 миллионнан астам данасы сатылып, балалар кітаптарының сатылымы бойынша 82-орынды иеленді. Кітаптың сатылымы жарық көргеннен кейін де, жылдар өтсе де тұрақты деңгейде сақталып келеді.