Кіріспе

Жалауза (ағылш. jalousie window, /uk/'/dʒ//æ//l//ʊ//z//iː/, /us/'/dʒ//æ//l//ə//s//iː/), жалаузалы терезе (Австралия, Жаңа Зеландия, Тынық мұхиты аралдары, Оңтүстік-Шығыс Азия, Ұлыбритания), жалауза немесе жалози – жақтауға орнатылған реттелетін параллель жақтаулардан тұратын терезе. Жақтаулар бірге ашылып-жабылуын қамтамасыз ететін рельске бекітіледі, әдетте, тұтқаны бұрау арқылы ауа ағынын басқару үшін қолданылады.

Этимология

Жалюзи – француз тіліндегі "қызғану" деген сөз. Ол 18 ғасырдағы Францияда итальян тіліндегі "geloso" сөзінен пайда болды, ол "қызғанушы" немесе "көшетке" деген мағына береді, яғни бір нәрсені көзден тасалау үшін қолданылады. Жалюзи терезелері, жақтауларының арқасында, үйдің ішкі кеңістігін қызғанатын, тығырық көздерден қорғайды (егер шыны сияқты мөлдір материалдан жасалмаса).

Дизайн

Массачусетс штатының Малден қаласында тұратын Джозеф У. Уокер 1900 жылы жалюзилі терезеге АҚШ патентіне өтініш берді. Оған 1901 жылдың 26 қарашасында 687705 нөмірінде патент берілді. Кейіннен америкалық инженер Ван Эллис Хафф қолмен айналдырылатын әйнекті, алюминийлі және торлы терезелердің комбинациясын жасады, ол кондиционерлер пайда болғанға дейін қоңыржай климатта кеңінен қолданылды. Жалюзи терезелері орта ғасырдағы заманауи үйлерде, әсіресе жылы және ылғалды климатта салынған үйлерде танымал болды.

Қолдану

Жалюзи терезелері терезе аумағы арқылы ауа ағынын қамтамасыз ете отырып, табиғи желдетуді максималды деңгейге көтереді. Дәстүрлі түрде олар ағаш жақтауларынан немесе шыны панельдерден жасалған, сондықтан олар жұмсақ қысқы климатқа өте ыңғайлы. Жапсалы өндіріспен бірге, олар 20-ғасырдың ортасында Флорида, Гавай, Пуэрто-Рико, Оңтүстік Калифорния, Оңтүстік АҚШ және Латын Америкасындағы үйлерде кеңінен таралды. Суық аймақтарда олар террасалар мен күн бөлмелерінде қолданылды. 1950 және 1960 жылдары жылжымалы үйлерде де кеңінен пайдаланылды, бірақ кейінгі онжылдықтарда көптеген өндірушілер сырғымалы және ашылмалы терезелерге көшуге бастады. Қазіргі заманғы жалюзи терезелері жоғары өнімділікке ие архитектуралық терезелер болып табылуы мүмкін, ал кейбіреулері тұрғын үй дизайны мен экологиялық тұру саласындағы жетістіктері үшін марапатталған ғимараттарда қолданылған. Жалюзи терезелері уақыт өте келе өзгеріп, қазір дизайн элементі ретінде де, табиғи желдетуді және температураны реттеуге арналған техникалық құрал ретінде де қарастырылады. Олар коммерциялық жобаларда да жиі қолданылады.

Тиімділік

Жалюзи терезелерінің көпке танымал артықшылығы – күн шашын кезінде немесе ұзаққа созылған тропикалық дауылда қажетті желдетуді сақтап, қатты жаңбыр кезінде жартылай ашық қалдыру мүмкіндігі. 1960 жылы жасалған тәжірибе тропикалық климатта жалюзи терезелерінің жаңбырды тоқтатумен бірге ауа ағымын қамтамасыз етудегі тиімділігін сынап көрді. Жаңбырды тоқтату және ауа ағымын қамтамасыз ету арасындағы басты мәселе – екеуі де көбінесе бір бағыттан келеді. Бұрышты жалюзи терезелері бұл мәселені шеше алатын сияқты көрінеді, алайда зерттеу авторлары терезелердің ауа өткізу және су өткізбеу қабілетін қанағаттанарлық демеді. Жалюзи терезелерінің басқа да кемшіліктері бар. Дәстүрлі үлгідегі жалюзи терезелері судың кіруіне және жел соғуға нашар кедерілді, сонымен қатар оларды жақсы бекіту қиын, себебі олардың ламелі (жалюзи тақталары) оңай және дыбыссыз алынып тасталады. Суды тоқтатуға қабілетсіздігінен бөлек, олар кондиционерленген ауаны іште ұстап тұруға да сенімді кедергі жасай алмайды. Сонымен қатар, терезелердің қозғалыс механизмін құрайтын металл бөліктері ылғалды ортада коррозияға ұшырайды, нәтижесінде дұрыс жұмыс ілемейтін немесе жоғалған тұтқалар сияқты зақымданулар пайда болады. Көптеген флоридалықтар үшін жалюзи терезелері жағымсыз, себебі олар үйге адамдар мен жәндіктердің кіруін тоқтатуға шамасы жетпейді. Қазіргі заманғы өндірушілер бұл мәселелерді шешу үшін жалюзи терезелерінің дизайнын жақсартты. Көптеген компаниялар өз өнімдерін бұрынғы үлгілерге қарағанда қауіпсіздігі және энергия тиімділігі жоғары деп насихатайды.

Ғасыр ортасындағы заманауи жарнама

Көптеген компаниялар 20-шы ғасырда жалаушалы терезелерді өндірді, және осы кезеңнен сақталған көптеген жарнамалар осы терезелердің тұтынушыларға қалай сатылғанын көрсетеді. Жарнамаларда жалаушалы терезелердің желдетуді қамтамасыз етуі, жеке өмірге құпиялылық, жаңбырдан қорғау және қысқы уақытта қосымша бөлме сияқты артықшылықтарына баса назар аударылды. StormMaster сияқты компаниялар өз жалаушаларының "қысқы жылу және жазғы жайлылық" сыйлайтынын мәлімдеді. Ludman WindoTite сияқты басқалары өз өнімдерін жарнамалауда, олардың терезелері "Джонстардың алдыңғы верандасын өзгертіп жіберді" деп жариялады, бұл "Джонстармен қадамдасу" тұжырымдамасына сілтеме. VentVue компаниясы жарнамалық мәтіндерінде басқаша тәсіл қолданды, олардың жалаушалары "әр терезені сурет терезесіне" айналдыратынын атап өтті және олардың жаңа құрылыстар мен ауыстырулар үшін сәнді таңдау екенін мәлімдеді.