Кіріспе

Француз әскери қолбасшысы (1764–1841)

Клод Виктор Перрин, Беллуно герцогы (klod viktɔʁ pɛʁɛ̃; 7 желтоқсан 1764 – 1 наурыз 1841) – француз революциялық соғыстары мен Наполеон соғыстары кезінде қызмет еткен француз әскери қолбасшысы. 1807 жылы император Наполеон I оны Империя маршалы етіп тағайындады.

Ерте өмір

Виктор 1764 жылдың 7 желтоқсанында Ламарш қаласында Шарль Перрин мен Мари Энн Флориот отбасында дүниеге келді. 1781 жылы ол Гренобльдегі артиллерия полкіне барабаншы болып қабылданып, он жыл қызметтен кейін босатуға өтініш беріп, рұқсат алды. Одан кейін оның ең маңызды қызметі – Березина өзенінен шегініп келе жатқан армияны қорғау болды. 1813 жылдың наурыз айында 2-ші армия корпусының командирі болып тағайындалды. Келесі айларда Дрезден, Лейпциг, Вахау шайқастарына қатысты және соңында 30 қазанда Ханау шайқасында күресті. Бұл зор наразылыққа және императордың оны генерал Этьен Морис Жерармен алмастыруына әкелді. Дегенмен, сол күні ол жас гвардияның екі дивизиясына жетекші болып тағайындалды. 7 наурызда Кран шайқасында оқтан жарақат алды, нәтижесінде үш ай бойы таяққа сүйеніп жүруге мәжбүр болды.

Бурбондық реставрация және кейінгі өмір

1814 жылы сәуірде Наполеон жеңілгеннен кейін Виктор адалдығын қайта орналасқан Бурбон әулетіне ауыстырды. Ол Saint Louis орденінің Chevalier-і болды, ал 1814 жылдың желтоқсанында Людовик XVIII-ден 2-ші әскери дивизияның басшылығын алды. 1815 жылы Наполеон Эльбадан жүз күнге оралғанда, Виктор патшаны Гентке сүйемелдеді. Ватерлоо шайқасынан кейін болған екінші қайта орналасу кезінде Виктор Людовик XVIII-мен бірге Парижге оралды және Францияның пэрі және Корольдік гвардияның генерал-майоры атанды. Қазан айында ол жүз күнде Наполеонға қосылған офицерлердің іс-әрекеттерін тергеу үшін комиссия төрағасы болып тағайындалды. Пэрілер палатасының мүшесі ретінде ол маршал Мишель Нейге өлім жазасын қолдады, бұл шешіміне қатты өкінді, және Виктор Нейдің өлім жазасы орындалған күнін (7 желтоқсан) өмірінің соңына дейін өкініш күні деп белгіледі. 1821 жылы Виктор соғыс министрі болып тағайындалды және бұл қызметті екі жыл атқарды. Осы лауазымда ол 1823 жылы Испанияға француз әскерін енгізуді дайындады, бірақ Ангулем герцогы Луи Антуан оны қызметтен босатып, министрлік портфелін қайта алды. 1830 жылғы шілде революциясынан кейін ол король Людовик Филипп үкіметіне адал болуға ант беруден бас тартты, Пэрілер палатасынан қуылды және толығымен жеке өмірге шықты. Ол 1841 жылы 1 наурызда Парижде қайтыс болды және Пэр-Лашез зиратында жерленді. Оның 1793–1800 жылдарға арналған қолжазбалары жарияланды (Париж, 1846).

Бағалау

Виктордың әскери дағдылары әрқашан бірдей болмады. Ол өте жақсы ұйымдастырушы және тактик еді. Испаниядағы уақытында ол бүкіл испан әскерлерін Канна шайқасы сияқты толық қоршауға алып жойды, тіпті Талавера шайқасында Веллингтонмен тактикалық тұрғыдан тең тартысты. Дегенмен, ол стратегиялық тұрғыдан ұяң, тәуекелге барудан қорқатын адам еді. Соған қарамастан, ол соғыстағы жаңалықтарды мойындап, оларды мансабы бойы қолданды. 1812 жылы Березина өзенінде ол кері беткейдегі қорғанысты тиімді пайдаланды, бұл оның Веллингтоннан бірдеңе үйренгенін көрсетті.