Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фуэнтедос – Испанияның Арагон аймағындағы Кампо-де-Белхите комаркасындағы (ауданы) қала, Сарагосадан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 44 километр қашықтықта орналасқан. 2011 жылғы мәлімет бойынша, халқы 178 адамды құрады. Бұл қала 1746 жылы Фуэнтедоста дүниеге келген суретші Франсиско де Гоямен байланысты және оның туындыларына арналған мұражайы бар. Қалаға жыл сайын шамамен 25 000 турист келеді.
Fuendetodos is a town in the Campo de Belchite comarca (county), in Aragon, Spain, located about 44 kilometers south east of Zaragoza. As of 2011, it had a population of approximately 178. The town is associated with painter Francisco de Goya, who was born in Fuendetodos in 1746, and contains a museum dedicated to his work. The town has nearly 25,000 visitors each year.
География
Фуэнтедос Арагонның Кампо-де-Белхите комаркасында, Сарагосадан оңтүстікке қарай 44 шақырым жерде орналасқан. 2011 жылғы халық санауы бойынша халқы 178 адамды құрады. 2015 жылдың 1 қаңтарына қарай халық саны 144 адамға бағаланды.
Fuendetodos is located in the Aragonese comarca of Campo de Belchite, 44 km to the south of Zaragoza. It had a population of 178 according to the census of 2011. As of 1 January 2015, the population was estimated to be 144.
Тарих
Бастапқыда қала "барлығының қайнар көзі" деген мағынаны білдіретін Фуэнтетедос деп аталды. XII ғасырда қамалмен байланысты қайта отарланған ауыл ретінде негізделгенге дейін, ол "караколеня" тасын қазумен белгілі болды. Бұл тас римдіктер тарапынан қолданылып, жақын орналасқан Кесарагуста қаласындағы көптеген құрылыстарда пайдаланылды. 14 ғасырдан бастап, ауыл Фернандес де Хередия әулетінің иелігіне көшті, олар Фуэнтес графы ретінде танымал болды. Кіші мұз дәуірінде мұз өндірудің дәстүрлі саласы гүлденді. 1724 жылы қираған қамалдың тастары Нюэстра-Сеньора-де-ла-Асунсион шіркеуін салуға қолданылды. Гойя сонда крещениеден өтті. Ол Фуэнтетедосқа жай ғана кездейсоқ туған, себебі оның ата-анасы сол кезде Сарагосада тұрып жатқан. Оның анасы Фуэнтетедостан шыққан, ал әкесіне жаңа шіркеудің басты алтарьын алтынмен жабу жұмысы тапсырылды. Ол жүкті әйелімен бірге келді және суретшінің дүниеге келуіне дейін бірнеше ай қалада тұрды. Гойя дүниеге келген кезде Пигнателли әулеті Фуэнтес графының құрметті атағын иеленді. Олар жас суретшіге қолдау көрсетіп, оның алғашқы туындыларының бірін Фуэнтетедостағы сакристия шкафында жасады. Гойя 1809 жылы Сарагосаның екінші қоршауы кезінде Фуэнтетедосқа паналады, себебі ол Наполеон әскерлерінің келтірген қырыпты суретке түсіру үшін эскиздер жасап жатты. 1920 жылдары тағы бір испан суретшісі, Игнасио Зулоага и Забелета, өзінің кумірінің туған жерін көру үшін келді. Ол Гойяның туған үйін тауып, сатып алып, оны мұражайға айналдырды. Ол көп рет қайта оралып, қалаға жаңа мектеп салуға көмектесті. Испания Азамат соғысы кезінде Фуэнтетедос көтерілісшілерден республикашылдарға, анархист колоннасының келуімен өтті. Шіркеу, қарсылықтың бекінісі болғандықтан, әскерлер тарапынан өртеліп, алтарь және Гойяның басқа да туындылары жойылды. Сонымен қатар, Гойяның туған үйі тоналып, көптеген түпнұсқа жиһаздар жоғалып кетті. Гойяның туған үйі 1980 жылдардың соңында Хоакин Химено қала мэрі болып тағайындалғанға дейін қарапайым туристік орын болып қала берді. 1990 жылдардан бері оның үйін насихаттау арқасында ол маңызды туристік орталыққа айналды.
The town was originally called Fuentedetodos meaning "source of all." Before its foundation in the 12th century as a recolonized village associated with a castle, it was known for its quarries of "caracoleña" stone. This had already been exploited by the Romans who used it in many buildings constructed in nearby Caesaraugusta. From the 14th century, the village was part of the domain of the family of Fernandez de Heredia, known as the Count of Fuentes. During the Little Ice Age, the traditional industry of ice production flourished. In 1724, the stones of the ruined castle were used to construct the new Church of Nuestra Señora de la Asunción. Goya was baptised there. He was born in Fuendetodos almost by chance, since his parents were living in Saragossa at that time. His mother was from Fuendetodos and his father was entrusted with the work of gilding the main altarpiece of the new church. He brought along his pregnant wife and they stayed in the town for several months during which time the painter was born. When Goya was born, the Pignatelly family held the title of Count of Fuentes. They provided support for the young artist who made one of his first paintings in Fuendetodos, in the sacristy cupboard. Goya also came to take refuge in Fuendetodos during the Second Siege of Zaragoza in 1809, since he was there making sketches to paint the destruction caused by Napoleonic troops. In the 1920s, another Spanish painter, Ignacio Zuloaga y Zabaleta, came to learn his idol's birthplace. He found Goya's birth house, bought it, and transformed it into a museum. He repeatedly returned, also helping the town with the donation of a new school. During the Spanish Civil War, Fuendetodos passed from rebel hands to those of the republicans with the arrival of an anarchist column. The church, being a resistance stronghold, was burnt by the troops, and the altarpiece and Goya's other paintings there were destroyed. Also Goya's birth house was looted and many pieces of the original furniture were lost. Goya's birth house remained a humble tourist place until its renovation in the late 1980s, with the arrival Joaquín Gimeno as mayor of the town. From the 1990s to the present, promotion of his home has turned it into a significant tourist destination.
Экономика
Халық дәстүрлі түрде жаңбырға тәуелді егін шаруашылығымен және қой-ешкі шаруашылығымен айналысқан. Ғасырлар бойы Фуэнтедосқа тән тас карьерлері (караколеня) және мұз өндірісі маңызды экономикалық салалар болды. Онда 22 мұз сақтағыш (neverones) болған, ал мұз негізінен Сарагоса базарында сатылып, халыққа айтарлықтай кіріс әкелді. Бүгінде жел энергиясын өндіру және туризммен байланысты қызметтер (жыл сайын 20 000 келушіні қабылдайды) маңыздырақ айналды.
The population was traditionally engaged in rainfed agriculture and rearing sheep and goats. For centuries, the stone quarries (caracoleña), exclusive to Fuendetodos, and the ice industry were important economic activities. It had 22 neverones (ice refrigerators) and ice was sold mainly in the market of Zaragoza providing significant revenues to the people. Today its wind power production, and the services associated with tourism (there are 20,000 visitors annually) have become more important.
Өсімдіктер
Қаланың көп бөлігі Алеппо қарағайларымен жабылған. Бұл қарағайлар ғасырлар бойы Фуэнтес графтарына тиесілі болған, бірақ кейіннен муниципалды жерлерде өсірілген. Холм емендері төбелерді безендіреді. Жер орталығының бұталары, қара қарағай, лаванда, шалфей және басқа да склерофиллалы бұталар, крем еменімен бірге аумақты бөліседі. Юра кезеңінің қатты әктасына мұздық суларының әсерінен пайда болған терең шатқалдар бар. Фуэнтедостың құрғақ климатына қарамастан, бұл шатқалдарда флораның әртүрлілігі таң қалдырады, оның ішінде: жалбырақты орман, қайың, Монпелье мапасы, терпентин ағашы және бес түрлі папоротник кездеседі.
Much of the town is covered with the Alepo pine. These had belonged the Counts of Fuentes for centuries, but were later grown on municipal property. Holm oaks dot the hills. Romeral, the Mediterranean scrub, with plenty of black juniper, lavender, sage, and other sclerophyllous shrubs, share the territory with kermes oak. There are deep gorges carved into the hard limestone of the Jurassic period caused by glacial runoff. These gorges harbor a surprising variety of flora given Fuendetodos' dry environment including: deciduous forests of hackberry, Montpellier maple, turpentine tree can be found as well as five species of fern.
Франсиско де Гояның туған жері және ою-өрнек мұражайы
Ұлы испан суретшісінің туған үйі 18-шы ғасырдың басында салынған. Бірнеше метр қашықтықта 1989 жылы ашылған гравировка мұражайы орналасқан, онда Гойяның графикалық туындылары, оның ішінде "Лос-Дезастрес", "Лос-Капричос", "Лос-Диспаратес" және "Ла-Тауромакия" серияларынан тұрақты жинақтары, сондай-ақ гравюра техникаларына қатысты материалдар көрсетілген.
The birthplace of the great Spanish painter was built in the early 18th century. A few meters away is the Engraving Museum, opened in 1989, which displays Goya's graphic work including a permanent collection of his work from the series Los Desastres, Los Caprichos, Los Disparates, and La Tauromaquia as well as materials related to printmaking techniques.
Фуэндеверде
2010 жылы маусымда ашылған Фуэндеверде табиғат кеңістігі Фуэндетодос қаласының флорасы мен фаунасының бай биологиялық әртүрлілігін, сондай-ақ муниципалитеттің табиғи ортасында кездесетін орталықтардың байлығы мен алуан түрлілігін таныстыруға арналған. Мұнда тұрақты көрмесі бар табиғат орталығы және бұрынғы шаруа үйінің қалпына келтірілген ғимаратында, қамалдың қалдықтарының үстінде семинарлар өткізетін табиғат мектебі орналасқан. Сонымен қатар, айналасындағы табиғи қызықты орындарға бағытталған экскурсиялар ұйымдастырылады.
The Fuendeverde Nature Space, opened in June 2010, is dedicated to raising awareness of the rich biodiversity of the flora and fauna of Fuendetodos, and the richness and variety of habitats found in the natural environment of the municipality. There is a nature centre with a permanent exhibition and a nature school for workshops in a restored, former farm house constructed over the remains of the castle. There are also guided tours available to surrounding natural hot spots.
Успенская Богородица шіркеуі
Шіркеу 18 ғасырда салынған, бірақ Испания Азамат соғысы (1936–1939 жж.) кезінде қиратылғаннан кейін 20 ғасырда қайта жаңартылуға тура келді. Гойяның крещение алған шомылу тағы әлі шіркеуде сақталған. Соғысқа дейін, сакристия шкафында Гойя жас кезінде салған картиналары мен оның әкесі алтын жалаған барокколық алтарь болған. Салынған кезде бұл шіркеу бай отбасыларға арналған, себебі "Эль Кальварио" ауданында тағы бір, кішкентай шіркеу болған; қазір осы шіркеудің тек қалдықтары ғана қалды.
The church was built in the 18th century, but had to be rebuilt in the 20th century after it was destroyed during the Spanish Civil War (1936–1939). The baptismal font, where Goya was baptized, is still preserved in the church. Before the war, there were paintings in the Sacristy cupboard Goya produced when he was young and the baroque altarpiece gilded by his father. When it was constructed it was the church for the wealthy families, since there was another, smaller church in the "El Calvario" neighbourhood; only some remnants of this church remain.
Гойяның бюстері
Фуэнтедостада суретшіге арналған екі мүсін бар. Біріншісі – Гойяның қоладан жасалған бюсті, үш фут биіктіктегі, Кододағы карьерлерден алынған көк жаспис тастан жасалған негізінде орналасқан. Бұл ескерткіш 1920 жылы Хулио Антонио жобалаған, ал оны Сарагосадағы Игнасио Зулоага мен оның достары қаржылаған. «А ГОЯ» деген жазудың астында: «Өлмес суретшінің рухы үшін, оның даңқы әлемге тарасын және туған қаласында мәңгілік болсын» деген сөздер жазылған. Ал төменде: «Бұл ескерткішті Игнасио Зулоага және оның достары орнатты. 1920 жылдың 19 қазаны» деп көрсетілген. Хосе Гонзалво Вивестің жобалауымен салынған екінші бюст мүсіні 1978 жылы Гойяның туған үйінің алдына қойылған.
In Fuendetodos there are two sculptures dedicated to the painter. The first is a bronze bust of Goya on a three foot high base of rough, blue jasper extracted from quarries in Codo. This monument was designed in 1920 by Julio Antonio and paid for by Ignacio Zuloaga and his friends in Saragossa. Below the inscription A GOYA are the words: "For the spirit of the immortal artist, that the glory spread around the world, live in the town that gave birth." And below is the inscription: "This monument was erected by Ignacio Zuloaga and his friends. October 19, 1920." The other bust sculpture, designed by José Gonzalvo Vives, was placed in front of Goya's birthplace in 1978.
Мавр өнер туындылары
Қалада Фуэнтедос ортағасырлық қамалының қиратындары сақталған. Ол 12 ғасырда христиандардың қайта басып алуынан кейін, қаланың батыс жағында салынған, тас және кірпіштен тұрғызылған. Қамал ұзақ уақыт бойы тасталып, кейін 18 ғасырда Әйелдің Көтерілуі шіркеуін салу үшін тас ретінде пайдаланылды. Мұнаралары мен қабырғалары ауыл тұрғындарының мал қоралары мен астық сақтауға арналған қоймалары ретінде қолданылды. 1979 жылы қамалдың бір бөлігінде салынған шаруашылық енді Фуэндеверде табиғат аймағы болып табылады.
The town contains the remains of the medieval castle of Fuendetodos. It was built of masonry, after the reconquest by the Christians in the 12th century, and located in the western part of the town. Since being abandoned and then re used as a source of stone for the construction of the Church of Our Lady of the Assumption in the 18th century, its towers and walls were used by villagers as barns and stables. A farm built in the 1979 over part of the castle is now the Fuendeverde Space of Nature.
АРТЕФУЕНТЕДОДОС галереясы
АРТЕфуэндетодо галереясы – суретшілер мен өнер жақтастарының кездесу орны. Оның төрт көрме залында қазіргі заман өнерінің ұлы шеберлерінің туындыларын тамашалауға болады.
ARTEfuendetodo Gallery is a meeting point for artists and lovers of the art and in its four exhibition rooms one can see works of the great masters of modern art.
Ескі су көзі
"Ескі қайнар" немесе "баршаның бастауы" аңызы әлі де аз ғана су береді, бірақ қазір тұрақты сумен қамтамасыз етілгендіктен, тарихи маңызы үшін қайта жаңартылды. Оның готикалық аркалы есігі келушілерге судың жасанды үңгірден шығатын жерін көруге мүмкіндік береді. Үңгірдің ішінде ежелгі роман стиліндегі арка сақталған.
The "Old Source" or "Source of everybody" of the legend is still providing some water, but it was restored for its historical interest, since there is now a regular water supply. It has a Gothic arch door that allow visitors to see the artificial cave where the source of water comes from. Inside the cave there is a Romanic older arch.