Кіріспе

Фуэнтедос – Испанияның Арагон аймағындағы Кампо-де-Белхите комаркасындағы (ауданы) қала, Сарагосадан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 44 километр қашықтықта орналасқан. 2011 жылғы мәлімет бойынша, халқы 178 адамды құрады. Бұл қала 1746 жылы Фуэнтедоста дүниеге келген суретші Франсиско де Гоямен байланысты және оның туындыларына арналған мұражайы бар. Қалаға жыл сайын шамамен 25 000 турист келеді.

География

Фуэнтедос Арагонның Кампо-де-Белхите комаркасында, Сарагосадан оңтүстікке қарай 44 шақырым жерде орналасқан. 2011 жылғы халық санауы бойынша халқы 178 адамды құрады. 2015 жылдың 1 қаңтарына қарай халық саны 144 адамға бағаланды.

Тарих

Бастапқыда қала "барлығының қайнар көзі" деген мағынаны білдіретін Фуэнтетедос деп аталды. XII ғасырда қамалмен байланысты қайта отарланған ауыл ретінде негізделгенге дейін, ол "караколеня" тасын қазумен белгілі болды. Бұл тас римдіктер тарапынан қолданылып, жақын орналасқан Кесарагуста қаласындағы көптеген құрылыстарда пайдаланылды. 14 ғасырдан бастап, ауыл Фернандес де Хередия әулетінің иелігіне көшті, олар Фуэнтес графы ретінде танымал болды. Кіші мұз дәуірінде мұз өндірудің дәстүрлі саласы гүлденді. 1724 жылы қираған қамалдың тастары Нюэстра-Сеньора-де-ла-Асунсион шіркеуін салуға қолданылды. Гойя сонда крещениеден өтті. Ол Фуэнтетедосқа жай ғана кездейсоқ туған, себебі оның ата-анасы сол кезде Сарагосада тұрып жатқан. Оның анасы Фуэнтетедостан шыққан, ал әкесіне жаңа шіркеудің басты алтарьын алтынмен жабу жұмысы тапсырылды. Ол жүкті әйелімен бірге келді және суретшінің дүниеге келуіне дейін бірнеше ай қалада тұрды. Гойя дүниеге келген кезде Пигнателли әулеті Фуэнтес графының құрметті атағын иеленді. Олар жас суретшіге қолдау көрсетіп, оның алғашқы туындыларының бірін Фуэнтетедостағы сакристия шкафында жасады. Гойя 1809 жылы Сарагосаның екінші қоршауы кезінде Фуэнтетедосқа паналады, себебі ол Наполеон әскерлерінің келтірген қырыпты суретке түсіру үшін эскиздер жасап жатты. 1920 жылдары тағы бір испан суретшісі, Игнасио Зулоага и Забелета, өзінің кумірінің туған жерін көру үшін келді. Ол Гойяның туған үйін тауып, сатып алып, оны мұражайға айналдырды. Ол көп рет қайта оралып, қалаға жаңа мектеп салуға көмектесті. Испания Азамат соғысы кезінде Фуэнтетедос көтерілісшілерден республикашылдарға, анархист колоннасының келуімен өтті. Шіркеу, қарсылықтың бекінісі болғандықтан, әскерлер тарапынан өртеліп, алтарь және Гойяның басқа да туындылары жойылды. Сонымен қатар, Гойяның туған үйі тоналып, көптеген түпнұсқа жиһаздар жоғалып кетті. Гойяның туған үйі 1980 жылдардың соңында Хоакин Химено қала мэрі болып тағайындалғанға дейін қарапайым туристік орын болып қала берді. 1990 жылдардан бері оның үйін насихаттау арқасында ол маңызды туристік орталыққа айналды.

Экономика

Халық дәстүрлі түрде жаңбырға тәуелді егін шаруашылығымен және қой-ешкі шаруашылығымен айналысқан. Ғасырлар бойы Фуэнтедосқа тән тас карьерлері (караколеня) және мұз өндірісі маңызды экономикалық салалар болды. Онда 22 мұз сақтағыш (neverones) болған, ал мұз негізінен Сарагоса базарында сатылып, халыққа айтарлықтай кіріс әкелді. Бүгінде жел энергиясын өндіру және туризммен байланысты қызметтер (жыл сайын 20 000 келушіні қабылдайды) маңыздырақ айналды.

Өсімдіктер

Қаланың көп бөлігі Алеппо қарағайларымен жабылған. Бұл қарағайлар ғасырлар бойы Фуэнтес графтарына тиесілі болған, бірақ кейіннен муниципалды жерлерде өсірілген. Холм емендері төбелерді безендіреді. Жер орталығының бұталары, қара қарағай, лаванда, шалфей және басқа да склерофиллалы бұталар, крем еменімен бірге аумақты бөліседі. Юра кезеңінің қатты әктасына мұздық суларының әсерінен пайда болған терең шатқалдар бар. Фуэнтедостың құрғақ климатына қарамастан, бұл шатқалдарда флораның әртүрлілігі таң қалдырады, оның ішінде: жалбырақты орман, қайың, Монпелье мапасы, терпентин ағашы және бес түрлі папоротник кездеседі.

Франсиско де Гояның туған жері және ою-өрнек мұражайы

Ұлы испан суретшісінің туған үйі 18-шы ғасырдың басында салынған. Бірнеше метр қашықтықта 1989 жылы ашылған гравировка мұражайы орналасқан, онда Гойяның графикалық туындылары, оның ішінде "Лос-Дезастрес", "Лос-Капричос", "Лос-Диспаратес" және "Ла-Тауромакия" серияларынан тұрақты жинақтары, сондай-ақ гравюра техникаларына қатысты материалдар көрсетілген.

Фуэндеверде

2010 жылы маусымда ашылған Фуэндеверде табиғат кеңістігі Фуэндетодос қаласының флорасы мен фаунасының бай биологиялық әртүрлілігін, сондай-ақ муниципалитеттің табиғи ортасында кездесетін орталықтардың байлығы мен алуан түрлілігін таныстыруға арналған. Мұнда тұрақты көрмесі бар табиғат орталығы және бұрынғы шаруа үйінің қалпына келтірілген ғимаратында, қамалдың қалдықтарының үстінде семинарлар өткізетін табиғат мектебі орналасқан. Сонымен қатар, айналасындағы табиғи қызықты орындарға бағытталған экскурсиялар ұйымдастырылады.

Успенская Богородица шіркеуі

Шіркеу 18 ғасырда салынған, бірақ Испания Азамат соғысы (1936–1939 жж.) кезінде қиратылғаннан кейін 20 ғасырда қайта жаңартылуға тура келді. Гойяның крещение алған шомылу тағы әлі шіркеуде сақталған. Соғысқа дейін, сакристия шкафында Гойя жас кезінде салған картиналары мен оның әкесі алтын жалаған барокколық алтарь болған. Салынған кезде бұл шіркеу бай отбасыларға арналған, себебі "Эль Кальварио" ауданында тағы бір, кішкентай шіркеу болған; қазір осы шіркеудің тек қалдықтары ғана қалды.

Гойяның бюстері

Фуэнтедостада суретшіге арналған екі мүсін бар. Біріншісі – Гойяның қоладан жасалған бюсті, үш фут биіктіктегі, Кододағы карьерлерден алынған көк жаспис тастан жасалған негізінде орналасқан. Бұл ескерткіш 1920 жылы Хулио Антонио жобалаған, ал оны Сарагосадағы Игнасио Зулоага мен оның достары қаржылаған. «А ГОЯ» деген жазудың астында: «Өлмес суретшінің рухы үшін, оның даңқы әлемге тарасын және туған қаласында мәңгілік болсын» деген сөздер жазылған. Ал төменде: «Бұл ескерткішті Игнасио Зулоага және оның достары орнатты. 1920 жылдың 19 қазаны» деп көрсетілген. Хосе Гонзалво Вивестің жобалауымен салынған екінші бюст мүсіні 1978 жылы Гойяның туған үйінің алдына қойылған.

Мавр өнер туындылары

Қалада Фуэнтедос ортағасырлық қамалының қиратындары сақталған. Ол 12 ғасырда христиандардың қайта басып алуынан кейін, қаланың батыс жағында салынған, тас және кірпіштен тұрғызылған. Қамал ұзақ уақыт бойы тасталып, кейін 18 ғасырда Әйелдің Көтерілуі шіркеуін салу үшін тас ретінде пайдаланылды. Мұнаралары мен қабырғалары ауыл тұрғындарының мал қоралары мен астық сақтауға арналған қоймалары ретінде қолданылды. 1979 жылы қамалдың бір бөлігінде салынған шаруашылық енді Фуэндеверде табиғат аймағы болып табылады.

АРТЕФУЕНТЕДОДОС галереясы

АРТЕфуэндетодо галереясы – суретшілер мен өнер жақтастарының кездесу орны. Оның төрт көрме залында қазіргі заман өнерінің ұлы шеберлерінің туындыларын тамашалауға болады.

Ескі су көзі

"Ескі қайнар" немесе "баршаның бастауы" аңызы әлі де аз ғана су береді, бірақ қазір тұрақты сумен қамтамасыз етілгендіктен, тарихи маңызы үшін қайта жаңартылды. Оның готикалық аркалы есігі келушілерге судың жасанды үңгірден шығатын жерін көруге мүмкіндік береді. Үңгірдің ішінде ежелгі роман стиліндегі арка сақталған.