Пәкістандық дәрігер, құқық қорғаушы және ақылшыл Мухаммед Юнус Шейх

Кіріспе

Пәкістандық дәрігер, адам құқықтары жөніндегі белсенді, дәрігер және рационалист Мұхаммед Юнус Шейх (Пенджаби, 30 мамыр 1952 жылы туған) – пәкістандық дәрігер, адам құқықтары жөніндегі белсенді және бостандық ойлаушы. Шейх Исламабадтағы медициналық колледжде оқытушы болып жұмыс істеген кезде Оңтүстік Азия бейбітшілік қозғалысының және Халықаралық гуманистік және этикалық одақтың (IHEU) белсенді мүшесі болды. Ол Пәкістан-Индия бейбітшілік және демократия форумының жұмысына қатысты, сондай-ақ Пәкістанның Адам құқықтары жөніндегі комиссиясының құрамына кірді. Бостандық ойлаушы ретінде ол IHEU-мен байланысты "Ағартушылық" ұйымын құрды. 2000 жылдың қазан айында пәкістандық билік Шейхті дінге қарсы әрекет жасады деп айыптады. Сот оны 100 мың рупия көлемінде айыппұл төлеуге міндеттеді және асылып өлім жазасын берді. Апелляциялық сотта 2003 жылдың 20 қарашасында Шейх ақталды және көп ұзамай Пәкістаннан Еуропаға қашып кетті.

Өмірбаян

Юнес М. Шейх – білікті дәрігер, ол тек Ахмади болғандықтан және Ислам мен Ислам пайғамбары туралы сөйлегендігі үшін, 295/С бабы бойынша айыпталып тұтқындалды. Ол туғаннан мұсылман болғанмен, Ахмади емес, бірақ Ахмадилердің әділетсіз қудалануын қатты сезінді. Сондықтан ол Пәкістан билігіне, Исламабадтағы шетелдік елшіліктерге, БҰҰ мүшелеріне және әлемдегі адам құқықтары ұйымдарына хаттар жазды. Доктор Юнес М. Шейх 1952 жылдың 30 мамырында Пәкістанның Чиштиан қаласында дүниеге келген. Ол Мултан қаласында медициналық білім алып, дәрігер дипломын алған. Дублин мен Лондонда аспирантурада оқып, 1981 жылдан 1988 жылға дейін хирург-интерн болып жұмыс істеді. Дәрігерлік мамандығын бітірген соң, бірнеше жыл Лахорда жұмыс істеді. Ол Amnesty International, SCCL, NCCL сияқты адам құқықтары ұйымдарына да мүше болды. Пәкістанға оралғаннан кейін ол Карачидегі Ага Хан университетінің ауруханасында жұмыс істеді, жалпы тәжірибелік дәрігер болып қызмет етті, содан кейін Исламабадтағы Капитал медициналық колледжінде сабақ берді. Шейх бос уақытында журналистиканы оқып, Исламабадтан журналистика мамандығы бойынша диплом алды. Ол зияткерлік, әдеби және әлеуметтік айналымдарда белсенді болды және Лахордағы, кейін Равалпинди мен Исламабадтағы Халқа Арбаб и Зоактың жиналыстарына қатысты. Ол Исламабадтағы Пәкістанның Адам құқықтары жөніндегі комиссиясының белсенді мүшесі болды. Шейх ислам фундаменталистерінің назарын өзіне аударды, себебі ол мешіттерден шығатын дауыс күшейткіштердің қоршаған ортаға тигізетін зиянына, нәрестелерге, балаларға және оның клиникасындағы науқастарға келтіретін ыңғайсыздыққа наразылық білдірді. Ол ислам экстремистерінің зұлымдықтарына қарсы айтты, әсіресе Буреваладағы клиникалары мен үйлері өртенген Ахмади дәрігер досының жағдайына. Пәкістанның Адам құқықтары жөніндегі комиссиясының мүшесі ретінде ол президент Мушаррафқа және түрлі газеттерге исламның Ахмадилерге жасаған шабуылдары туралы хаттар жазды. Ол сондай-ақ әйелдердің, индустардың, христиандардың және либералды, зайырлы мұсылмандардың адам құқықтары үшін күресті. Ол 1971 жылғы азамат соғысы және бенгал халқына жасалған қылмыстар туралы да айтты. 1971 жылы Бенгалиядағы Пәкістан армиясының жасаған зұлымдықтарына алаңдаушылық білдірді, сондай-ақ исламистердің, мешіттердің, муллалардың және ислам фундаменталистерінің, соның ішінде Жамаат-и Ислами және оның студенттік қанаты Ислами Джамиат Тулаба, сондай-ақ Аль Шамас, Аль Бадар сияқты ислами экстремистердің Бенгалиядағы жаппай қырғынға қатысқан рөлін жариялады. Оған жауап ретінде оның психикалық денсаулығына күмән келтіретін қаңқу шашылды: мысалы, ол Пәкістанның жау елі Индияның әйел премьер-министрінің ұлы болуы мүмкін; ол діннен тайып, Ахмади болуы мүмкін және жазаға лайық болуы мүмкін. Басқа да іс-әрекеттерінің ішінде ол 1990 жылы Халықаралық гуманистік және этикалық одақпен байланысты "Ағартушылық" атты сауаттылық ұйымын құрды. Шейх бұл лекция тіпті өткенін де, айтылған сөздерді айтқанын да жоққа шығарды. Шейх ИХЭУ-дың Бабу Гогинениге жазған хатында өзіне қарсы айыптаудың себебін түсіндірді; ол (өзін айыптаған адамдарға қарсы дәлелсіз болса да) былай деп мәлімдеді: 1. 2000 жылдың 1 қазанында мен Оңтүстік Азия одағының кездесуіне қатыстым, онда ИСИ (Интерсервис барлау) бригадирі Шәүкат Қадыр (зейнеткер) де болды, ол сонымен қатар Жамаат-и Исламидің діни-саяси бірлестігін басқарды. Мен Оңтүстік Азиядағы бейбітшілік және Кашмир туралы бірнеше сұрақ қойдым, ол маған қастандық жасады. Онда сыртқы істер министрлігінің саясаткерлері мен журналистер отырды. 2. 48 сағат ішінде менің студентім, медициналық колледждің қызметкері, мен сабақ беретін сыныпта, маған қарсы шағым дайындады, сыныптағы сөздерімді қорлап, дін қызметкеріне берді. Ол шағымды жақсарта отырып, 2000 жылдың 11 күні сағат 2-де 11-сыныптың 2-тобындағы жігіттердің сыныбында менің дінді қорлағанымды айыптады және полицияға тіркеді. Шәүкат Қадыр кездесуде Шейхке қастандық жасағанын жоққа шығарды. Баспасөз хабарларына сәйкес, 11 студент, Шейхтің сыныбындағы барлық студенттер, Шейхтің дінді қорлағанын растайтын хатқа қол қойды. немесе Пайғамбардың ақырғы мақсатын қорғау қозғалысы, немесе Пайғамбардың ақырғы мақсатын қорғау ұйымы. Бұл ұйым медицина мектебіне және полиция бөлімшесіне топ жіберіп, егер Шейхке қарсы шұғыл шаралар қолданылмаса, оларды өртеп жібереміз деп қорқытты. 2001 жылдың тамызында, адвокаттың қорғауымен Шейх сотқа барды. Сот үкімі қарулы ислам фанаттарының күзетінде болған Адьяла түрмесінде шығарылды. Халықаралық гуманистік және этикалық одақ, Халықаралық рақымшылық ұйымы, "Мукто Мона" және "Сенім теңізі" Шейхті босату үшін науқан бастады. Оның атынан Лондон, Вашингтон және басқа да батыс астаналарындағы Пәкістан елшіліктерінің алдында демонстрациялар өтті. Шейх жоғары сотқа шағым түсірді. Мұнда екі төраға сот судьясы үкімді күшінде қалдыру керек пе, жоқ па деген мәселеде келіспеді. 2002 жылдың 15 шілдесінде іс аға судьяға жіберілді. 2003 жылдың 9 қазанында аға судья бастапқы үкімнің дұрыс еместігін жариялады. Ол қайта соттауға бұйрық берді. Қайта соттау 2003 жылдың қараша айында үш сессияда өтті. Шейх адвокатты қорғау үшін пайдаланбады, себебі экстремистік муллалар мен Пәкістан Талибаны оның адвокаттарына қастандық жасау туралы қорқытқан. Ол үш жылдық қамауда отырғанда құпия түрде заңды оқып, өзін-өзі қорғады. 2003 жылдың 21 қарашасында сот судьясы Шейхті заңдық негіздермен ақтап, оны босатуға бұйрық берді. Үкімге түсініктеме берген Шейх: "Судья менің заңдық аргументтерімді қабылдады және маған тағылған айыптамалардың негізсіз екенін анықтады. Мені айыптаған екі мулла мен бірнеше исламист студенттер қасиетті Құранға ант беріп жалған куәлік берді" деді. Ол өзінің басынан өткенді "Заң мен мемлекеттік аппаратты зымыран ретінде пайдалану арқылы жасалған ислами терроризм" деп сипаттады. Жалған айыптама берген және жалған куәлік берген муллалар мен ислами куәгерлеріне қарсы ешқандай іс тіркелмеді. Ол сотта жоғалтқан миллиондаған доллар үшін де өтемақы алмады.

Younes M. Shaikh is a qualified medical doctor who was arrested under, Pakistani Blasphemy Law 295/C merely on the accusation of being an Ahmadi and yet talking about Islam and the Prophet of Islam, which the Ahmadis are not allowed to; although he was a born Muslim and not an Ahmadi only that he strongly felt that the Ahmadis were wrongfully persecuted, and so he wrote letters about this to authorities in Pakistan, the foreign embassies in Islamabad; to members of the United Nations and to human rights organizations all over the world; he was a member of the Human Rights Commission of Pakistan, Islamabad. Dr. Younes M SHEIKH was born on 30 May 1952 in Chishtian, Pakistan. He studied and qualified as a medical doctor in Multan. In Dublin and London, he did post graduate studies and worked as a trainee surgeon there from 1981 to 1988. After graduation as a doctor, he worked in Lahore, Pakistan for a few years. He also took membership of Human Rights organisations like Amnesty International and SCCL, NCCL. On his return to Pakistan, he worked at Aga Khan University Hospital, Karachi, practised as a general medical practitioner, then taught at Capital Medical College, G/9 Markaz Islamabad Islamabad. Shaikh studied Journalism in his free time and attained a diploma in Journalism from Islamabad. He was active in intellectual, literary and social circles and he regularly attended the meetings of the Halqa Arbab i Zoaq in Lahore and later in Rawalpindi and Islamabad. He was an active member of the Human Rights Commission of Pakistan in Islamabad. Shaikh attracted the attention of Islamic fundamentalists because he had protested against the abuse of loudspeakers from mosques which caused pain and discomfort to babies, children, and his clinic patients. He often spoke out against extremist Islamic mullahs and their atrocities; particularly against one of his Ahmadi medical friends whose clinics and houses in Burewala were burnt down. As a member of the Human Rights Commission of Pakistan, he wrote letters to President Musharraf and different newspapers about Islamic attacks on Ahmadis. He also campaigned for the human rights of women, of Hindus, Christians, and liberal, secular Muslims. He also spoke about 1971 civil war and crimes against Bengalis. He also expressed disquiet and exposed the horrors of the Pakistan Army atrocities in Bengal in 1971, and the role of Islamism, mosques, mullahs and Islamic fundamentalists belonging to Jamaat e Islami and its students wing Islami Jamiiat Tulaba, and Al Shamas, Al Badar the Islamic extremists in Bengal mass murders. In response rumors were spread against him to put doubt about his mental balance: as for example, that he might be the son of the female Prime Minister of Pakistan's enemy country, India; that he might be an apostate and Ahmadi and so worthy of punishment and death. Among other activities he founded an organization The Enlightenment active for literacy, an organization associated with the International Humanist and Ethical Union, in 1990. Shaikh denied that this lecture even took place, and denied that he had said what was alleged. In a letter to Babu Gogineni of the IHEU, Shaikh offered an explanation of why a charge was made against him; he claimed (albeit without corroborating evidence against the people he accused):

1. On 1 October 2000 I attended a meeting of South Asian Union addressed by an ISI (Inter Services Intelligence) Brigadier Shaukat Qadir (retired) also running a religious political association of Jamait – I – Islami. I asked a couple of questions about South Asian peace and Kashmir which offended him and he returned a threat. There were foreign office policy makers and newsmen sitting there. 2. Within 48 hours, a foreign office employee who was also my student at the medical college where I used to lecture at the morning time, prepared an application against me, alleging blasphemous remarks in their class and gave it to a cleric, who improving upon the complaint, accused me of a specific instance of 2 10 2000 in the class of 11 2nd year male students and registered the case with the Police. Shaukat Qadir denied that he had threatened Shaikh at the meeting. According to press reports, eleven students, all the students in Shaikh's class, signed a letter attesting to Shaikh's blasphemy. or the Movement for the Finality of the Prophet, or the Organisation of the Finality of the Prophet. That organisation dispatched a mob to the medical school and to the police station, and threatened to burn them down if action was not urgently taken against Shaikh. In August 2001, defended by a lawyer, Shaikh went to trial. The judgement was rendered at Adyala Jail, which was under vigil by armed Islamic zealots. The International Humanist and Ethical Union, Amnesty International, Mukto Mona and Sea of Faith launched a campaign to win Shaikh's release. Demonstrations on his behalf occurred outside the Pakistani Embassies in London, Washington, and several other western capitals. Shaikh appealed to the High Court. There the two presiding judges differed on whether the judgement should stand. On 15 July 2002, the case went to a senior judge. On 9 October 2003, the senior judge announced that the original judgement was unsound. He ordered a retrial. The retrial was held over three sessions in November 2003. Shaikh did not use a lawyer to defend him because of threats to his lawyers by the extremist mullahs and the Pakistani Taliban. He defended himself after secretly studying law during his 3 years incarceration. On 21 November 2003, the trial judge acquitted Shaikh on legal grounds, and ordered that he be released. Commenting on the judgement, Shaikh explained: "The judge accepted my legal arguments and found the charges against me to be baseless. My accusers, two mullahs and some Islamist students, had lied while under the oath on the Holy Koran." He described his ordeal as: "Islamic terrorism through the abuse of law and of the state apparatus" No case was registered against the mullahs and Islamic witnesses who made false accusations and gave false evidence. He was not compensated for millions of dollars he lost in the trial either.