Кіріспе

Тарифтер мен сауда туралы жалпы келісімнің алтыншы сессиясы Кеннеди раунды 1964-1967 жылдары Швейцарияның Женева қаласында өткізілген Тарифтер мен сауда туралы жалпы келісімнің (GATT) көпжақты сауда келіссөздерінің алтыншы сессиясы болды. 1962 жылы Конгресс АҚШ-тың Сауданы кеңейту туралы заңын қабылдады, ол Ақ үйге өзара тарифтік келіссөздер жүргізуге уәкілеттік берді, нәтижесінде Кеннеди раундысы өтті. Бұрынғы раундтармен салыстырғанда қатысушылардың саны күрт өсті. Әлемдік сауданың 80% құраған алпыс алты ел 1964 жылдың 4 мамырында Пале-де-Насьонда ресми ашылу рәсіміне қатысты. Кейбір мәселелер бойынша келіспеушіліктер болғанына қарамастан, бас директор 1967 жылдың 15 мамырында раундтың табысқа жеткенін жариялады, ал соңғы келісім 1967 жылдың 30 маусымында, Сауданы кеңейту туралы заңда белгіленген соңғы мерзімде қол қойылды. Раунд АҚШ Президенті Джон Ф. Кеннедидің құрметіне аталды, ол келіссөздер басталғанға алты ай бұрын қайтыс болды. Кеннеди раундының негізгі мақсаттары:
Тарифтерді ең көптеген ерекшеліктермен жартысына дейін төмендету
Ауыл шаруашылығы тауарларының саудасына қойылған шектеулерді жою
Тариф емес кедергілерді алып тастау
Дамып келе жатқан елдерге көмек көрсету.

Өмірбаян

1957 жылғы Рим шартында Еуропалық экономикалық қауымдастықтың (ЕЭҚ) құрылуымен белгіленген Еуропаның сауда интеграциясы АҚШ-ты өз өнімдерінің Еуропа нарығына кіре алмай қалуынан қауіптендірді. Сондықтан президент Кеннеди Сауданы кеңейту туралы заңды қабылдауға ынталандырды, ол президентке 1962 жылғы деңгейден баждарды 50%-ға дейін төмендетуге немесе 1934 жылғы деңгейден 50%-ға дейін арттыруға уәкілеттік берді. Бұл кеңейтілген уәкілеттік 1962 жылдың 30 маусымынан кейін және 1967 жылдың 1 шілдесіне дейін қолданылды. Заңда сауданы реттеуге көмек көрсету де қарастырылды, онда сауданың ашылуынан зардап шеккен кәсіпорындар мен жұмысшыларға қаржылық және техникалық көмек беру үшін бірнеше шаралар енгізілді. Бұған қоса, ЕЭҚ-ны бірыңғай сауда серіктесі ретінде қарастыру және ауыл шаруашылығы тауарларына қатысты сауда келісімдеріне арнайы ережелер қосылды. Заң қабылданғаннан кейін, әкімшілік өз уәкілеттігін пайдалану үшін көпжақты сауда келіссөздерінің жаңа раундысын ұйымдастыруға күш салды, ол президент Кеннедидің 1963 жылғы қарашадағы қазасынан кейін «Кеннеди раунды» деп аталды.

Келіссөздер

Кеннеди раунды ресми түрде 1964 жылғы 4 мамырда Ұлттар сарайында ашылды. Бұл тарифтерді төмендетуді басты назарға алған соңғы ГАТТ раунды болды. Дегенмен, ол демпинг сияқты тариф емес мәселелерді қарастырған ГАТТ-тың алғашқы раундысы болды, демпинг – бұл бір компания өнімді ішкі нарықтағы бағасынан төмен бағамен экспорттау практикасы. Сонымен қатар, бұл келіссөздердің "сызықтық" стилінің алғашқы үлгісі болды. Алдыңғы ГАТТ раундтарындағы әр тармақ бойынша келіссөздерден өзгеше, көптеген елдер қатысушы елдердің барлық тарифтеріне белгілі бір пайыздық мөлшерде жалпы төмендетуді ұсынды. "Көпір клубының" – АҚШ, Еуропалық экономикалық қауымдастық, Жапония және Ұлыбритания – мүшелері келіссөздерді жетекшілік етіп, сызықтық төмендетулер ұсынды. Президент Линдон Джонсонның Сауданы кеңейту туралы заңды қайта бекітуде сәттілікке жете алмағандықтан, оның 1967 жылғы 1 шілдедегі мерзімі Кеннеди раундының тиімді соңғы мерзімі ретінде танылды.

Әсерлер

АҚШ-тың тарифтік жеңілдіктері 8,5 миллиард долларлық тауарларды қамтыды, ал АҚШ-тан импортқа шетелдік тарифтік жеңілдіктер 8,1 миллиард долларды құрады. АҚШ-тың сызықтық кесулері ауыл шаруашылығы емес, кедендік импорттың 64% -ын қамтыды, орташа тарифтік төмендету 35% болды. Шетелдік тарифтерді төмендету орташа есеппен 34% құрады және олардың ауыл шаруашылығы емес, кедендік импорттарының 48% -ын қамтыды. Тариф емес жетістіктерге 1967 жылғы ГАТТ-тың демпингке қарсы кодексін құру кірді, ол демпинг айыптамаларын келіссөздер жүргізу үшін процедуралық аясты ұсынды және ГАТТ-тың бастапқы VI бабын кеңейтті. Осы кезең дамушы елдер үшін де табысқа жеткені ретінде қарастырылуы мүмкін. ГАТТ хартасына «Сауда және даму» бөлімі қосылды; оның ең маңызды ерекшелігі дамушы елдерді өзаралық қағидадан босату болды. Бұдан бөлек, шикізат бағаларын тұрақтандыру талап етілді. Сонымен қатар, ауыл шаруашылығы астығына қатысты келісім жоғары минималды сауда бағаларын және дамушы елдерге азық-түлік көмегі бағдарламасын қарастырды. Тауарлар бойынша келіссөздерде де белгілі бір прогресс жасалды. Бұл кезең ұзақ мерзімді мақта-текстиль келісімін тағы үш жылға ұзартты және болат, алюминий, химия, целлюлоза және қағаз тарифтерін келіссөздер жүргізу үшін аяқталды. Дегенмен, бұл кезеңді экономикалық либералды сыншылар да бар, олар тарифтік кесулер ұсынғандай либералды мақсаттарға жетпеді деп санайды, керісінше, саяси қорқыныштан отандық өнеркәсіптерді сауданың теріс әсерінен қорғау үшін тариф емес кедергілерді орнатты.