Қысқы аққонақ (Eranthis hyemalis) – Ranunculaceae тұқымдас гүлді өсімдік. Еуропаның оңтүстігінде өседі, қыс соңында гүлдейді, сары түсті, құлпынай тәрізді гүлдері бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ranunculaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдік түрі.
Species of flowering plant in the family Ranunculaceae
Eranthis hyemalis, қысқы аконит – Франция, Италия және Балқан аймақтарындағы әктасты орманды жерлерде өсетін, ал Еуропаның басқа аймақтарында кеңінен табиғи түрде тараған Ranunculaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдік.
Eranthis hyemalis, the winter aconite, is a species of flowering plant in the buttercup family Ranunculaceae, native to calcareous woodland habitats in France, Italy and the Balkans, and widely naturalized elsewhere in Europe.
Сипаттама
Бұл тамыр түйінді, көп жылдық шөптесін өсімдік, биіктігіне дейін өседі, ірі, сары, тостаған тәрізді гүлдері 3 жапырақ сияқты жапырақшалардан тұратын жағадан жоғары орналасқан, қыстың соңында және көктемнің басында гүлдейді. Алты тостаған жапырақтары ашық сары және жапырақ тәрізді, ал гүл жапырақтары түтікшелі нектарийлерден тұрады. Көптеген аталық мүшелер және әдетте бірікпеген алты аналық мүшелер болады. Жемістері – әрқайсысында бірнеше тұқым бар қапшықтар. Көктемгі эфемерлік өсімдік ретінде, оның өмірлік циклі жапырақты орманның қанатын пайдаланып, орман төңірегіне жететін максималды күн сәулесінде гүлдейді, содан кейін гүлдегеннен кейін толығымен жер астындағы түйініне қайтады.
It is a tuberous rooted herbaceous perennial growing to , with large , yellow, cup shaped flowers held above a collar of 3 leaf like bracts, appearing in late winter and early spring. The six sepals are bright yellow and petaloid, and the petals are of tubular nectaries. There are numerous stamens and usually six unfused carpels. The fruit are follicles each containing several seeds. As a spring ephemeral plant, its life cycle exploits the deciduous woodland canopy, flowering at the time of maximum sunlight reaching the forest floor, then completely dying back to its underground tuber after flowering.
Аттар
Латынша ерекше атауы hyemalis "қысқы гүлдеу" дегенді білдіреді, ал туыстың атауы грек тілінен алынған Er "көктем" және anthos "гүл" сөздерінің қосындысынан құралған – ерте гүлдегендігі үшін осылай аталған.
The Latin specific epithet hyemalis means "winter flowering", while the name of the genus is a compound of the Greek elements Er 'Spring' and anthos 'flower' so named for its early flowering.
Өсіру
Бұл өсімдік ең ерте гүлдейтін өсімдіктердің бірі ретінде бағалы, сондықтан оны кеңінен өсіреді. E. hyemalis және "Гвинея алтыны" тұқымдық емес гибридтік сорты Корольдік бау-бақша қоғамының Бау-бақшалық еңбек сіңіргені үшін марапатталған.
The plant is valued in cultivation as one of the earliest flowers to appear. E. hyemalis and the sterile hybrid cultivar 'Guinea Gold' have gained the Royal Horticultural Society's Award of Garden Merit.
Уыттылық
Өсімдіктің барлық бөліктері адамдар мен басқа сүтқоректілер жегенде улы, себебі оның құрамында Адонис верналисіндегідей жүрек гликозидтері бар. Осы типтегі гликозидтер шамалы дозада жүректі жандандырады, бірақ тым көп дозада жүрекке ауыр, көбінесе қайта орнатуға келмейтін зақым келтіруі мүмкін. Улану симптомдарына ішек түйілуімен қоса іш ауруы, лоқсып құсу, жүрек айну, диарея, көру қабілетінің бұзылуы, тыныс қиындығы, брадикардия және ауыр жағдайларда жүрек тоқтауы кіреді. E. hyemalis-тегі ерекше жүрек гликозидтері – Эрантин А және В, олар буфадиенолидтер тобына жатады, бұл зат жабыншық уыты буфотоксинінде де кездеседі (және осы уыттың атымен аталған).
All parts of the plant are poisonous when consumed by humans and other mammals, because it contains cardiac glycosides similar to those present in Adonis vernalis. Glycosides of this type stimulate the heart when administered in small doses, but in very large doses may cause serious, often irreparable heart damage. Poisoning symptoms include colicky abdominal pains, nausea, vomiting, diarrhoea, disturbed vision, dyspnea, bradycardia, and, in severe cases, cardiac arrest. Specific cardiac glycosides present in E. hyemalis include Eranthin A and B, belonging to the bufadienolide group, also found in (and named for) the toad venom bufotoxin.