Кіріспе

Спата (Σπάτα) – Грекияның Афина қаласының шығысындағы қала. 2011 жылғы жергілікті басқару реформасынан бері Спата-Артемида муниципалитетінің құрамына кіреді, оның орталығы және әкімшілік бірлігі болып табылады. Әкімшілік бірліктің (ресми атауы Спата-Лутса) ауданы 55,042 км² құрайды. Бұл Афина агломерациясының бір бөлігі.

География және экономика

Спата Месогея жазығының ортасында, Гимет тауының шығысында және Эгей теңізі жағалауының батысында орналасқан. Афина халықаралық әуежайы ("Елефтериос Венизелос") Спатаның шығыс бөлігін алып жатыр. Ол Паллиниден оңтүстік-шығысқа қарай, Рафинадан оңтүстік-батысқа қарай, Артемидадан батысқа қарай және Афина қаласының оңтүстік-шығысына қарай орналасқан. Қаланың өзі тұрғын үйлерден тұрады. Айналасында негізінен жүзімдіктер мен зәйтүн ағаштары бар ауыл шаруашылық жерлері жатыр. Рецина шарабы – бүкіл аймақтың дәстүрлі ақшалық дақылы, оған зәйтүн мен зәйтүн майы, інжір, бадам, фисташка және бидай да қосылған. Бүгінде жүзім шаруашылығы кең таралған кәсіп ретінде азайып барады, бірақ оның орнына жергілікті Саватиано жүзімін шарапқа айналдыруға маманданған көптеген заманауи шарап заводтары пайда болды. Жүзім мен шарап бизнесінің көп бөлігін жергілікті кооператив басқарады. 1995 жылы оңтүстік бөлігі 2001 жылдың наурыз айында аяқталған жаңа Афина халықаралық әуежайының құрылысына бағышталды. 2001 жылдың мамыр айында ашылған Аттика зоологиялық паркі немесе "Аттика зообағы" Афина мен Грекияның ең ірі зообағы болып табылады. Спатада бес балабақша, үш бастауыш мектеп, екі орта мектеп, полиция бөлімшесі, пошта, бірнеше банк кеңселері және "Аиттитос" (Invincible) деген жасөспірімдер футбол командасы бар. AEK FC-нің жаттығу орталығы да сол жерде орналасқан. Спата муниципалды бірлігіне сондай-ақ келесі шағын елді мекендер кіреді: Агия Кириак, Неаполи, Агиос Иоаннис, Веланидиа, Кристоуполис, Фойникас, Этос Стеко, Агиос Николаос Бура және Имерос Пефкос.

Тарих

Бұл аймаққа ежелгі афиналық демелер – Эркхиа (Ερχιά), тарихшы және генерал Ксенофонның туған жері, және Киферос (Κύθηρος) кірді. 1870 жылдары Панагиотис Стаматакис қаланың оңтүстік шетінде микен зиратын қазды, ал экспонаттар Афинаның Ұлттық археологиялық мұражайында сақталады. Аймақта көптеген шағын ежелгі қоныстардың іздері табылды, ең танымалдары – Загани төбесіндегі неолиттік бекінілген қоныс. Олардың бірнешеуі әуежай құрылысы кезінде қазылып алынды және қазір әуежайдың бас ғимаратында көрсетілуде. Орта ғасырлардан бері Спатада негізінен арваниттер тұрған. Қала (бұрынғы ауыл) 15 ғасырда Эпирден көшіп келген ортағасырлық Тоск албандарының Спата руымен қайтадан қоныстанды. Ол 14 ғасырда Артаның деспоты болған Джон Спатаның құрметіне аталған. Оның аты албан тіліндегі shpatë (бірлік және көпше түрі – shpata) сөзінен шыққан. Қаланың қасиетті покровительдері – Петр мен Павел, олардың мерекесі 29 шілдеде қаланың шығыс жағында орналасқан византиялық шіркеуде тойланады. Мереке кезінде ортағасырлық дәстүр бойынша, бір түн бойы қазанға пісірілген сиыр еті мен пияз қосылған стифадо тағамы шіркеуден тыс тұрған жұртқа таратылады.

Экономика

Olympic Air-дің бас кеңсесі Афина халықаралық әуежайында, Спата қаласында орналасқан. Грек фаст-фуд компаниясы Goody's S.A. да әуежайда орналасқан.

Үкімет және инфрақұрылым

Әуе апаттарын тергеу және авиациялық қауіпсіздік жөніндегі басқарма әуежайда кеңсесі бар.