Польшаның алғашқы әуе кеңістігі зауыты: Plage i Laśkiewicz тарихы

Кіріспе

Польшаның Plage i Laśkiewicz (Plage & Laśkiewicz) әуе кеңістігіндегі өндірушісі – Люблин қаласында орналасқан және Люблин деген атпен ұшақтар шығаратын алғашқы польшалық әуе кеңістігіндегі өндіруші. Толық аты: Zakłady Mechaniczne E. Plage i T. Laśkiewicz – Е. Плаге және Т. Ласкевичтің Механикалық зауыты. Зауыт 1920-1935 жылдар аралығында ұшақтар өндірді, содан кейін ол Lubelska Wytwórnia Samolotów ретінде мемлекеттік меншікке алынды.

Басталуы және лицензия өндірісі

Компания 1860 жылы Fabrykę Wyrobów Miedziowych деп аталып, мыс өнімдерін дайындауға маманданған механикалық шеберхана ретінде құрылған. Бірақ 1919 жылы Plage i Laśkiewicz деп қайта аталды және сол жылы ұшақтарды өндіруге кірісті. 1920 жылдың 17 ақпанында Польша үкіметі итальяндық Ansaldo A.1 Balilla истребительдері мен Ansaldo A.300 жеңіл бомбалаушыларын Plage & Laśkiewicz компаниясында лицензия бойынша өндіруге тапсырыс берді. Польшалық A.300 ұшағы алғаш рет 1921 жылдың 14 маусымында ұшты. Дегенмен, тәжірибесіздік салдарынан, өндірілген ұшақтардың сапасы төмен болды және көптеген апаттар тіркелді. Соның нәтижесінде, 1924 жылға дейін өндірілген тапсырыс 70 A.300 және 50 A.1 ұшағымен шектелді. Сәтсіз бастамаға қарамастан, зауыт тәжірибе жинақтады және келешектегі ұшақ серияларында үлкен мәселелер тумады. 1924 жылы Польша үкіметі француздық Potez XV жеңіл бомбалаушыларын лицензия бойынша өндіруге тапсырыс берді, ал 1925-1926 жылдары Plage & Laśkiewicz компаниясында олардың 100 данасы жасалды. 1928-1931 жылдары зауытта 150 дана жаңа Potez 25 ұшағы өндірілді. 1929-1930 жылдары зауытта Fokker лицензиясы бойынша 11 Fokker F VIIb/3m жолаушылар ұшағы және 20 Fokker F VIIb/3m бомбалаушы модификациясы жасалды.

Өз жобалары

1920-ші жылдардың ортасында зауыт басшылығы өзгерді, ал бас конструктор – Джерзи Рудлицки болды. Содан кейін, лицензиялық өндірістен өзге, зауыт өз ұшақтарын «Люблин» деген атпен, Рудлицкиге арнап «R» әрпімен белгілеп шығара бастады. Алғашқы жеке жобасы – 1928 жылы ұшқан «Люблин R VIII» екі қанатты бомбалаушы ұшағы болды. 1930 жылға дейін алты ұшақ жасалды, олардың үшеуі кейін суға қонатын ұшақтарға айналдырылып, 1939 жылға дейін Польша теңіз әскери авиациясында қолданылды. Жеңіл жолаушылар ұшақтарының прототиптері: екі қанатты «R IX» және жоғары қанатты «R XI» Польша әуе компаниясынан тапсырыс алмады. Сондай-ақ, спорттық жоғары қанатты «Люблин R XII» ұшағы сериялық өндіріске түспеді. Тағы бір жоба – 1929 жылы ұшқан «Люблин R X» байланыс ұшағы. Ол Польша әуе күштері үшін байланыс ұшағы конкурсында жеңіске жетті, бірақ тек жеті данасы ғана жасалды. Оның орнына Рудлицки оны одан әрі жетілдіріп, оқу ұшағы «R XIV» және әскери ынтымақтастық ұшағы «Люблин R XIII»-ті құрастырды, ол Польшаның негізгі әскери ынтымақтастық ұшағы болды (және сериялық өндіріске түскен жалғыз «Люблин» моделі). 1930–31 жылдары «R XIV»-тен 15, ал 1932–1935 жылдары «R XIII»-тен 223 (ұлттандырудан кейін тағы 50) дана салынды. Оның тәжірибелік нұсқасы «R XIX» Рудлицки ойлап тапқан V тәрізді құйрықты енгізді. 1932 жылғы жеңіл жолаушылар ұшағы «Люблин R XVI» әуе компанияларынан тапсырыс алмады, бірақ 6 данасы «R XVIb» санитарлық ұшақ ретінде жасалды. Соңғы құрылысы – 1935 жылы ұшқан екі қозғалтқышты торпедалық суға қонатын «Люблин R XX» ұшағы, бірақ ол да өндірілмеді. Бұлардан өзге, бірнеше жоба прототип деңгейіне жетпеді. 1924–1933 жылдары зауыт сонымен қатар автомобильдердің кузовтарын жасады, негізінен «Сомуа» (импортталған) және «Урсус» автобустарына, сондай-ақ сәнді импортталған автомобильдерге және Ральф Стетиш автомобильдеріне арналған. Польша авиациялық билігінің (негізінен Людомил Райски) барлық авиациялық өнеркәсіпті мемлекеттік зауыттарда шоғырландыру жоспарына байланысты «Plage & Laśkiewicz» зауыты банкротқа мәжбүр болды. 1935 жылдың соңында тапсырыс берілген 50 «R XIIIF» ұшағының 7-сін тапсырғаннан кейін Польша Соғыс министрлігі келісімшартты сылтаптап бұзды. Нәтижесінде зауыт банкротқа ұшырап, кейін «LWS» (Lubelska Wytwórnia Samolotów – Люблин ұшақ зауыты) деген атпен мемлекеттік меншікке берілді. Содан кейін, қоқыс бағасына сатылып алынған 18 жартылай дайын «R XIIIF» ұшағы толықтырылды, ал келесі 32 данасы жасалды.

In the mid 1920s the factory management was changed, and the main designer became Jerzy Rudlicki. Then, apart from licence production, the works started to produce own aircraft, under Lublin name, designated "R" for Rudlicki. The first own design was a biplane bomber Lublin R VIII, flown in 1928. Six were produced by 1930, three of them were later converted to seaplanes and used in the Polish naval aviation until 1939. Prototype light passenger planes: biplane R IX, and high wing R XI were not ordered by the Polish Airlines. Also sport high wing plane Lublin R XII was not produced in series. Another design was a parasol wing liaison aircraft Lublin R X, flown in 1929. It won a contest for a Polish Air Force liaison plane, but only 7 were produced. Instead, Rudlicki developed it further and designed trainer aircraft R XIV and an army cooperation plane Lublin R XIII, which became Polish main army cooperation plane (and the only mass produced Lublin). 15 of R XIV were built in 1930–31, and 223 of R XIII were built in 1932–1935 (further 50 after nationalization). Its experimental variant R XIX introduced the V tail, invented by Rudlicki. The light passenger plane Lublin R XVI of 1932 was not ordered by the airlines, but 6 were produced as air ambulance R XVIb. The last construction was a two engine torpedo seaplane Lublin R XX, flown in 1935, but it was not produced as well. Apart from these, some other designs did not reach prototype stage. In 1924–1933 the works produced also car bodies, mainly for Somua (imported) and Ursus buses, but also for luxury imported cars and the Ralf Stetysz cars. Due to plans of Polish aviation authorities (mainly Ludomił Rayski) to gather all aviation industry in state owned factories, Plage & Laśkiewicz works were forced to bankruptcy. After delivering 7 of ordered 50 R XIIIF aircraft in late 1935, the Polish Ministry of War broke the contract under a pretext. As a result, the factory went bankrupt and then was nationalized under the name LWS (Lubelska Wytwórnia Samolotów – Lublin Aircraft Works). Then, 18 almost ready R XIIIF, bought by scrap price, were completed, and the next series of 32 was built.

Ұшақ

Модель атауы Бірінші ұшу Құрылған саны Тип Plage i Laśkiewicz A.1 1921 57 Лицензия бойынша салынған бір моторлы екіұшақ истребитель Plage i Laśkiewicz A.300 1921 79 Лицензия бойынша салынған бір моторлы екіұшақ барлау ұшағы Plage i Laśkiewicz XV 100 Лицензия бойынша салынған бір моторлы екіұшақ жеңіл бомбалаушы Plage i Laśkiewicz XXV 150 Лицензия бойынша салынған бір моторлы екіұшақ жеңіл бомбалаушы Plage i Laśkiewicz F. VII/m3 11 Лицензия бойынша салынған үш моторлы моноплан жолаушы ұшақ Plage i Laśkiewicz F. VII/m3W 20 Лицензия бойынша салынған үш моторлы моноплан бомбалаушы Lublin R VII Белгісіз 0 Lublin R VIII 1928 6 Бір моторлы екіұшақ жеңіл бомбалаушы Lublin R IX 1929 1 Бір моторлы екіұшақ жолаушы ұшақ Lublin R X 1929 7 Бір моторлы моноплан байланыс ұшағы Lublin R XI 1930 1 Бір моторлы моноплан жолаушы ұшақ Lublin R XII 1930 1 Бір моторлы моноплан спорттық ұшақ Lublin R XIII 1931 273 Бір моторлы моноплан байланыс ұшағы Lublin R XIV 1930 15 Бір моторлы моноплан оқу ұшағы Lublin R XV Белгісіз 0 Бір моторлы моноплан бақылау ұшағы Lublin R XVI 1932 7 Бір моторлы моноплан жедел жәрдем ұшағы Lublin R XVII Белгісіз 0 Бір моторлы екіұшақ тәжірибелік ұшақ Lublin R XVIII Белгісіз 0 Үш моторлы екіұшақ ауыр бомбалаушы Lublin R XIX 1 Бір моторлы моноплан тәжірибелік ұшақ Lublin R XX 1935 1 Екі моторлы моноплан торпедалық бомбалаушы гидроұшақ Lublin R XXI Белгісіз 0 Бір моторлы моноплан байланыс ұшағы Lublin R XXII Белгісіз 0 Бір моторлы екіұшақ торпедалық бомбалаушы гидроұшақ