Бурунди Корольдігі (1680-1966): Африкадағы банту мемлекеті. Тарихы, негізі, Гана монархтары, тұрғындары (хуту, тутси) және колониялық кезең туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік-шығыс Африкадағы банту мемлекеті (1680–1966)
Bantu state in southeast Africa (1680–1966)
Бурунди Корольдігі, сондай-ақ Урунди Корольдігі деп те аталады, қазіргі Бурунди Республикасы аумағындағы банту патшалығы болды. Ганьва монархтары (мвами титулымен) хутулар мен тутсилерді биледі. 16 ғасырда құрылған бұл патшалық 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында неміс және бельгиялық отаршылдық үкімде сақталды және 1962-1966 жылдар аралығында тәуелсіз мемлекет болды.
The Kingdom of Burundi , also known as Kingdom of Urundi , was a Bantu kingdom in the modern day Republic of Burundi. The Ganwa monarchs (with the title of mwami) ruled over both Hutus and Tutsis. Created in the 16th century, the kingdom was preserved under German and Belgian colonial rule in the late 19th and early 20th century and was an independent state between 1962 and 1966.
Ерте тарихы мен кеңейуі
Бурунди Корольдігінің құрылған күні белгісіз, ал мемлекеттің құрылуының нақты мән-жайлары даулы. Бұл аймақты бастапқыда 11 ғасырға дейін Тва аңшы-жинаушылары мекендеген, содан кейін банту шаруалары келе бастады. Бурунди Корольдігі, шамасы, 16 немесе 17 ғасырда мал өсірушілердің келгенімен құрылған. Дегенмен, Бурундидің этникалық топтарының нақты тегі әлі де анық емес және даулы мәселе болып қана тұр. Бурунди Корольдігінің алғашқы мвамиі Нтаре I (1680–1705) болды; қалыптасқан пікір бойынша, корольдік 1680 жылы құрылды. Нтаре I-нің этникалық шығу тегі туралы әртүрлі айтылымдар бар. "Каньяру дәстүрлеріне" сәйкес, Нтаренің патшалық руы мен оның жақтастары Руанданың патшалық отбасымен байланысты болған және Руандадан Бурундиге көшіп келген. Ал "Нкома циклы" бойынша, мемлекеттің негізін қалаушылар хуту этносынан шыққан және Бухадан (қазіргі Кигома аймағы) Нкомаға, содан кейін Бурундиге келген. 1960 жылдардың басына қарай Бурунди монархиясы тутсилер мен хутулардың арасында зор халықтық қолдауға ие болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Бурундиде тәуелсіздік қозғалысы қалыптасты. Алайда, Бельгия әкімшілігі Рвагасоренің ұлтшылдығынан қауіптенді. Сондықтан ол бірден тәуелсіздікті қабылдамайтын және орташа көзқарасты санайтын Христиан-демократиялық партияның (Parti Démocratique Chrétien, PDC) құрылуын қолдады. Көп ұзамай, партиялар да ақсүйектер арасындағы ұзаққа созылған қақтығысқа тартылды, Бези UPRONA-ны, ал Батаре PDC-ді қолдады. Бельгия билігі Рвагасорды үй қамауына алып, PDC 1960 жылғы қарашада өткен алғашқы муниципалитет сайлауында жеңіске жетті.
The date of the foundation of the Kingdom of Burundi is unknown, and the exact context of the state's foundation are disputed. The region was originally inhabited by Twa hunter gatherers before the influx of Bantu farmers from about the 11th century. The Kingdom of Burundi was probably founded in the 16th or 17th century when pastoralists entered the area. However, the exact origins of Burundi's ethnic groups remain unclear and disputed. The Kingdom of Burundi was founded by first mwami Ntare I (1680–1705); the commonly accepted founding date is 1680. There exist different accounts about the ethnic origin of Ntare I. According to the "Kanyaru traditions", Ntare's royal clan and its associates were related to Rwanda's royal family, and had migrated from Rwanda to Burundi. Another telling of the events, provided by the "Nkoma cycle", suggests that the state's founders were ethnic Hutu and had migrated from Buha (modern Kigoma Region) to Nkoma before arriving in Burundi. By the early 1960s, Burundi's monarchy still held considerable popular support, both among the Tutsis as well as the Hutus. After World War II, an independence movement developed in Burundi, However, the Belgian administration was wary of Rwagasore's nationalism. It consequently supported the creation of the Christian Democratic Party (Parti Démocratique Chrétien, PDC) which rejected immediate independence and was regarded as more moderate. Before long, the parties were also drawn into the long existing conflict among the nobility, as the Bezi backed UPRONA and the Batare supported the PDC. Aided by the Belgian authorities which placed Rwagasore under house arrest, the PDC won the country's first municipal elections in November 1960.
Колониялық жүйе
Бурундинің колониялануынан кейін, елді бақылау үшін бірнеше колониялық резиденттер тағайындалды, бірінші Германия, содан кейін Бельгия тарапынан. Бұл резиденттер кең ауқымды билікке ие болды және патшалықтың ішкі саясатына да араласты. Мысалы, резидент Лангенн Штейнкеллер IV Мумбатузаның кәмелетке толмаған кезінде Бурундиді басқарған регенттік кеңесті тағайындады. Дегенмен, неміс билігі тұсында резиденттік жүйе толыққанды жұмыс істеген жоқ, себебі көптеген резиденттер өз қызметтерін қысқа мерзімге ғана атқарды. Немістерден өзгеше, бельгиялықтар дәстүрлі үкімет пен әлеуметтік құрылымдарды біртіндеп әлсірете отырып, тікелей бақылауды күшейтті. Мвамидің рөлі одан әрі номиналдық деңгейге төмендетілді, бірақ оның әкімшілігіне әдет-ғұрыптық құқық пен жерді бөлуге жауапкершілік берілді. Бельгиялық резидент Пьер Рыкманс жаңа саясатты былай деп түсіндірді: «Жергілікті патшалар – бізге халықты алаңдатпай, көшпенділердің артында әрекет етуге мүмкіндік беретін таныс декорация». Бельгиялықтар сондай-ақ, хутуларға қарағанда тутсилерді жақсы көріп, бөліп-жарып билеуге бағытталған расистік саясатты жүзеге асырды, сонымен қатар жаңа жеке куәліктерге бурундиліктердің этникалық тегін енгізу арқылы этникалық ажырасымды күшейтті.
After the colonization of Burundi, a series of colonial residents were appointed to oversee the country, first by Germany and then by Belgium. These residents had far reaching power, and also involved themselves in the internal politics of the kingdom. For instance, resident Langenn Steinkeller appointed the regency council which governed Burundi during the minority of Mwambutsa IV. However, the resident system never fully functioned during the German rule, as most of the residents held their post only for a short time. Unlike the Germans, the Belgians exerted much more direct control, gradually undermining the traditional government and social structures. The role of the mwami was further reduced to a figurehead, though his administration was still allowed responsibility for customary law and land allocation. Belgian Resident Pierre Ryckmans described the new policy by stating that "the native kings are the familiar décor that permits us to act behind the scenes without alarming the people". The Belgians also implemented racist policies designed to divide and rule by favoring Tutsis over Hutus, while cementing ethnic devisions by introducing the ethnic origin of Burundians on new identity documents.
Әлеуметтік топтар мен этникалық топтар
Патшалық руы, Ганва (немесе Багануа), Бурундидің басты элитасын құрады. Көбінесе тутсилермен байланысты болғанымен,
The royal clan, the Ganwa (or Baganwa), formed Burundi's leading elite. Though often associated with the Tutsis,
Патшалық барабандары да мемлекеттің құлауынан аман қалды және бүгінгі күнге дейін қолданылып келеді. Бурунди барабаншыларымен де әйгілі болды.
The royal drums have also survived the kingdom, and are still used up until the present day. Burundi has even become famous for its drummers.