Кіріспе

Жәндік тұзақтарының түрі

Малай тұзағы – ұшқыш жәндіктерді, әсіресе гименоптералар мен диптераларды тұзақтап, өлтіру және сақтау үшін қолданылатын үлкен, шатыр сияқты құрылым. Тұзақ ПЭТ (полиэстер) торы сияқты материалдан жасалады және әртүрлі түсте болуы мүмкін. Жәндіктер шатырдың қабырғасына ұшып кіріп, оның ең жоғары нүктесіне бекітілген жинау ыдысына түседі. Оны 1934 жылы Рене Малайз ойлап тапқан.

Құрылымы

Малайза тұзағының көптеген түрлері қолданылады, бірақ негізгі құрылымы жәндіктердің ұшып кіруі үшін төменгі жағында үлкен ашылуы бар шатырдан және ұшып келген жәндіктерді өлімге әкелетін зат бар цилиндрге жоғары бағыттайтын биік орталық қабырғадан тұрады. Химиялық заттың түрі мақсатына және қолжетімділігіне байланысты өзгереді. Дәстүрлі түрде, сіңіретін материалмен бірге цианид қолданылатын. Алайда, шектеулердің болуына байланысты, көптеген адамдар этанол қолданады. Этанол лепидоптерлер сияқты кейбір ұшатын жәндіктерге зиян келтірсе де, көпшілік Малайза тұзағын негізінен гименоптерлер мен диптерлерді ұстау үшін пайдаланады. Сонымен қатар, этанол үлгілерді ұзақ сақтауға мүмкіндік береді. Басқа құрғақ өлтіруші заттар, оның ішінде зиянкестерге қарсы жолақтар (дихлорвос) және этил ацетатын жиірек тексеру қажет.

Цилиндр

Malaise тұзақтарын таңдағанда, қандай жәндіктерді ұстау қажет екенін ескеру керек. Цилиндрдің ашылуы аса маңызды. Әдетте, ашылу шамамен 5 мм-ге жуық болады және ұстағыңыз келетін жәндіктің көлеміне қарай өзгеріп отыруы мүмкін. Егер құрғақ зат қолданса, кішкентай тесік жәндіктің тез өлуіне себеп болады, соның салдарынан жаңадан ұсталған жәндік ескі, нәзік жәндіктерге зиян келтіру мүмкіндігі шектеледі. Этанол қолданғанда бұл мәселе соншалықты маңызды емес. Үлкен тесіктер көбірек көбелектер, мотылдар мен ұсақ қызылшаларды (стрекозаларды) ішке кіргізе алады.

Орналасқан жері

Тұзақтың орналасуы өте маңызды. Ол тесік арқылы ұшатын жәндіктердің санын барынша арттыру үшін орналастырылуы керек. Бұл жердің табиғи ерекшеліктерімен анықталады. Топография, өсімдік жамылғысы, жел және су бағалауға жатады. Мысалы, орман ішіндегі жол сияқты кең дәліз болса, тұзақтың тесігі дәліз бағытында болуы керек. Сондай-ақ, тесіктің айналасында биік өсімдіктер өсуі ұшатын жәндіктердің тұзаққа кіруін шектейді. Тағы да қолайлы орындар – кішкентай өзендердің үстінде немесе орман шеттерінде болуы мүмкін. Идеалды маусымдық жағдайда жақсы орналастырылған тұзақ күніне 1000-нан астам жәндікті ұстай алады. Жаңбыр сияқты жағдайлар нашар болған күнде де тұзақ тиімділігін сақтайды.

Басқа қолданыстар

Malaise тұзағы жарық тұзағы ретінде де жұмыс істей алады. Егер шамды жарық кіретін тесіктің қарама-қарсы жағына орналастырса, жарық жәндіктерді тұзаққа тартады. Күндіз және түнде ұсталған жәндіктерді анықтау үшін үлгілер таңертең және кешке жиналып, алынып тасталуы керек. Етан қолданғанда үлгілерді аптасына кемінде бір рет, ал құрғақ өлтіру құралын қолданғанда одан да жиі алып тастау керек. Тұзақтың дизайны жәндіктерді ұстайды, олар кедергіге соқтыққанда табиғи түрде жоғары қарай ұшады. Дегенмен, кейбір жәндіктер кедергіге соқтыққанда төмен түсіп қалады. Негізгі қабырғаның төменгі жағына этанол құйылған иіндік қою арқылы, жоғарыға жетпей тұрып құлап қалған қоңыздар сияқты үлгілерді ұстауға болады. Жоғарғы жағында торсыз, бірақ кедергінің астында консервант толтырылған ыдыс бар тұзақтар көбінесе ұшуды тосқауылдайтын тұзақ деп аталады.