Кіріспе

1995 жылы 23 наурызда қабылданған Бельгияның Негационизм заңы (немесе Бельгияның Ревизионизм заңы) Холокост сияқты нацистік геноцид соғыс қылмыстарын жария түрде жоққа шығаруды тыйым салады. Атап айтқанда, бұл заңға сәйкес, "Германияның Ұлттық-социалистік режимі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жасаған геноцидті жоққа шығару, оны азайту, ақтау немесе мақұлдау" қылмыс болып есептеледі. Қудалауды Бельгияның тең мүмкіндіктер орталығы жүргізеді. Бұл құқық бұзушылық бір жылға дейін бас бостандығынан айыру және 2500 еуроға дейін айыппұл салумен жазаланады.

Заңнамалық тарихы

Клод Эрдекенс пен Социалистік партиядан Иван Майер жасаған жоққа шығарушылық заң жобасын 1992 жылғы 30 маусымда Эрдекенс (PS), Марсель Шерон (Эко), Марсель Колла (SP), Иван Майер (PS), Люк Дхуре (CVP), Раймонд Лангендрисс (CDH), Луи Мишель (MR) және Мике Фогельс (Агалев) Өкілдер палатасына ұсынды. Заң жобасы 1995 жылғы 2 ақпанда Өкілдер палатасында 194 дауыспен мақұлданды, қарсы 0, қалыс қалғандар 0 болды. Заң жобасы 1995 жылғы 14 наурызда Сенатта 131 дауыспен, қарсы 0, ал Фламанд сенаторы Герман Суйкербьюк (CVP) бір дауыс берді, ол 1996 жылы нацистік оккупацияның құрбандарын және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі репрессияның "құрбандарын" бір деңгейге қоятын фламанд жарлығының авторы еді. Фламандтық ультраұлттық саяси партия Vlaams Blok, Vlaams Belang партиясының алдыңғысы, "құрметке ие болу және саяси оқшауланудан шығу" ниетімен заңға дауыс берді, тіпті оның жетекшілерінің арасында "Холокостты жоққа шығарушылар" болғанымен. Король Альберт II 1995 жылғы 23 наурызда заңға қол қойып, жариялады. Заң 1995 жылғы 30 наурызда Бельгияның Ресми газетінде жарияланды және сол күні күшіне енді.

Сөз бостандығы

Бұрын заңға қарсы шыққандар бұл заң адамның негізгі құқығы – сөз бостандығын шектейді деп мәлімдеген. 2003 жылғы 24 маусымдағы шешімінде Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот (ЕҚС) «Холокостты жоққа шығару немесе оны азайту – нәсілдік жала жабудың ең өткір формаларының бірі және еврейлерге деген жеккөрушілікке ұлтас болуы керек. Мұндай тарихи фактілерді жоққа шығару немесе қайта қарау расизм мен антисемитизмге қарсы күрестің негізгі құндылықтарын күмәндетеді және қоғамдық тәртіпті қанағаттандырмайды. Мұндай басқалардың құқықтарына жасалған шабуылдар демократия мен адам құқықтарына қайшы келеді және олардың авторларының мақсаттары Конвенцияның 17-бабында тыйым салынған екені даусыз». Сот қорытындысында, ЕҚАЖ-ның 17-бабын қолдану бойынша талапкер адамзатқа қарсы қылмыстарды жоққа шығару үшін сөз бостандығын пайдаланғысы келсе, ЕҚАЖ-ның 10-бабына сүйене алмайды.

Сенімдері

2005 жылғы 14 сәуірде Антверпен апелляциялық соты Зигфрид Вербекеге осы заңға сүйене отырып, 1 жылға бас бостандығынан айыру жазасын және 2500 евро көлемінде айыппұл салды. Сонымен қатар, сот оның азаматтық құқықтарын 10 жылға тоқтатты. Тең мүмкіндіктер орталығы мен Бельгияның Аушвиц қоры әрқайсысы 1 евро көлемінде символдық өтемақы алды. 2021 жылдың ақпан айында Бельгияда расизмге қарсы заң, жоққа шығару заңы және қару заңы бұзғаны үшін фламанд ұлтшыл жастар ұйымы "Schild & Vrienden" мүшелеріне қарсы сот процесі басталды. Олар өздерінің чат-бөлмелерінде сексистік, расистік, антисемиттік және зорлық-зомбылыққа шақыратын мазмұнды таратты. 2024 жылдың 12 наурызында сотталған жеті айыпталушы Расизм және жоққа шығару заңын бұзғаны үшін кінәлі деп танылды. Олардың жетекшісі Дриз Ван Лангенхове де қару заңын бұзғаны үшін сотталды. Ол бір жылға дейін бас бостандығынан айырылды және 16 000 евро айыппұл төледі. Сонымен қатар, Ван Лангенхове 10 жылға саяси құқықтарынан айырылды. Еуропалық парламенттегі "Vlaams Belang" партиясының бұрын сотталған қызметкері сегіз айға шартты түрме жазасын алды және 8000 евро айыппұл салынды. Синт-Никлас қаласындағы "Vlaams Belang" партиясының жергілікті төрағасы Джори Ван Олмен және тағы үш сотталған адам бір жылға бас бостандығынан айырылды, бірақ алты айға кейінге шегерілді және 8000 евро айыппұл салынды, оның жартысы тоқтатылды. Бір сотталған адамның жазасы тоқтатылды, өйткені ол шынайы өкініш білдірді және жасаған ісі үшін кешірім сұрады, сондай-ақ одан бас тартты.

Мүмкін болатын кеңейтулер

2005 жылдың маусым айында Бельгия Сенатында заң реформасы талқыланды, оның мақсаты басқа геноцидтерді, мысалы армян және руанда геноцидтерін жоққа шығаруды да қамтуға мүмкіндік беру болды. Армян геноцидінің құқықтық жағдайына байланысты саяси және қоғамдық пікір қақтығыстары болғандықтан реформа кейінге шегерілді. 1999 жылдан бері түрік кандидаттары (барлық партиялардан) және ұйымдары Бельгия сайлауларында армян геноцидін жоққа шығаруды сайлау науқанының құралы ретінде жүйелі түрде пайдаланып келеді, бұл кейбір партиялар үшін оны қылмыс деп тану бойынша нақты позиция қабылдауды сайлау жағынан қиын жағдайға түсірді.