Дания монархиясының рәміздері

Кіріспе

Дания монархиясының символдары – Дания Корольдік регалиясы, Дания монархиясының рәміздері болып табылады. Олар үш тәж, скипетр (жоғары билікті бейнелейтін), глобус кросигер (сойқымен еңселенген жер шары, әлемді бейнелейтін сфера), мемлекеттік қылыш және ампуладан (монархтарды майлау рәсімін бейнелейтін) тұрады. Данияның патшалық регалиялары Розенборг сарайының қазынасында сақталады. Олардың ең көнесі – 1551 жылғы Христиан III-нің мемлекеттік қылышы. Сондай-ақ, король Христиан IV-нің алмазы, інжу-маржанмен және алтынмен кестеленген ер аттықтары, піл сүйегі мен тас кристалдан жасалған заттар, асыл тастардан жасалған зергерлік бұйымдар және фантастикалық жануарлар бейнесіндегі брошкалар да бар. Сайлаулы монархия кезінде дін қызметкерлері мен ақсүйектер тәж кигізу рәсімінде корольдің басына тәж кигізген. 1660 жылы абсолютизм енгізілгеннен кейін корольді тәж кигізу рәсімі майлаумен алмастырылды, онда король тәж киіп шіркеуге келді және маймен майлау арқылы қызметіне бекітілді. Христиан V-ті майлау үшін жаңа тәж жасалды, сонымен қатар Данияның тақ креслосы, нарвал тістерінен (мифтік бір мүйіздің мүйізінен) және Фердинанд Кюблих (1664–1687) жасаған үш күміс арыстан да жасалды. Бұл идея Киелі кітаптағы Сүлеймен патшаның тағының сипаттамасынан алынған, ол бір мүйіздің мүйізі мен алтыннан жасалған және он екі алтын арыстанмен қоршалған делінген. 1849 жылғы Конституциямен майлау тоқтатылды және содан бері регалиялар қайтыс болған монархтың Castrum doloris («қасірет лагері») кезінде ғана қолданылады, онда тәж табутқа қойылады, қалған регалиялар табуттың басына қойылады және табутты үш арыстан қоршап тұрады. Бұрын арыстар жыл сайынғы парламент ашылуында да көрсетілетін, бірақ бұл дәстүр шамамен 100 жыл бұрын тоқтатылды. Олар сондай-ақ Кристиансборг сарайының тақ бөлмесінде тақтың алдында көрсетілетін, бұл Дания корольдері ерекше ресми жағдайларда қабылдау өткізген кезде болды. Корольдік әшекейлер – биліктегі патшайымға тиесілі зергерлік бұйымдардың төрт жиынтығы. Корольдің билік ету құқығын бейнелейтін патшалық регалияға король Христиан IV-нің тәжі, бұл Ренессанс гильдиясының көрнекті үлгісі, король Христиан V-нің жақсы танымал тәжі және корольдің жұбайы үшін кішкентай тәж кіреді. Корольдік коллекцияда басқа да маңызды заттар мен зергерлік бұйымдар, сондай-ақ бағалы дұға кітаптары және Фил ордені мен Даннеброг орденіне жататын заттар бар (мысалы, Таңдау плащысына киілетін Фил орденінің үлкен алмаз және інжу жұлдызы).

Symbols of the Danish monarchy

Danish Crown Regalia are the symbols of the Danish monarchy. They consist of three crowns, a sceptre (symbolizing supreme authority), globus cruciger (an orb symbolizing the earthly realm surmounted by a cross), the sword of state and an ampulla (symbolizing anointing of monarchs). The Danish Royal Regalia are kept in the treasury at Rosenborg Castle. The oldest of these is Christian III's sword of state from 1551. They further include King Christian IV's diamond; pearl and gold embroidered saddles; objects carved from ivory and rock crystal; lapidary pieces of precious stones, and brooches in the form of fantastic animals. During the time of the elective monarchs, the clergy and nobility placed the crown on the king's head at the coronation ceremony. After the introduction of absolutism in 1660, the crowning of the king was replaced by anointment, for which the king arrived in the church wearing the crown and was consecrated to his calling by being anointed with oil. For the anointing of Christian V, a new crown was made along with the Throne Chair of Denmark of narwhal teeth (supposedly the mythical unicorn's horn) and three silver lions, the latter created by Ferdinand Küblich (1664–1687). This was inspired by the biblical description of King Solomon's throne, which was said to be composed of unicorn's horn and gold and guarded by twelve golden lions. With the 1849 Constitution, anointing was discontinued and since then the regalia have only been used on the occasion of a deceased monarch's Castrum doloris ('camp of woe') where the crown is placed on the coffin, the other regalia laid at casket's foot, and the casket surrounded by the three lions. The lions were formerly also displayed in Parliament during the annual opening session, but this tradition was discontinued almost 100 years ago. They were also displayed before the throne in the throne room of Christiansborg Palace when the Danish kings granted audiences on particularly formal occasions. The crown jewels refer to four sets (parures) of jewellery owned by the state for an incumbent queen and, at least until the point of her abdication, still worn by the Margrethe II as Queen of Denmark. The royal regalia, which symbolised the monarch's authority to rule, includes the crown of King Christian IV, which is a fine example of Renaissance guildwork, the better known crown of King Christian V and a smaller crown for the king's consort. The Royal Collection has other important items and jewels, as well as precious prayer books, and items belonging to the Order of the Elephant and the Order of the Dannebrog (such as the large diamond and pearl star of the Order of the Elephant worn on the coronation mantle).

Ескі әшекейлер

Ескі регалия термині 1660 жылы абсолюттік монархия орнатылғанға дейін қолданылған тәждік регалияны сипаттау үшін пайдаланылады.

IV Кристианның тәжі

Тақты Дирих Файринг (1580–1603) Нюрнбергтік алтын шебері Корвиниан Саурдың көмегімен 1595–1596 жылдары Кристиан IV-тің тәж кию рәсімі үшін Оденседе жасаған. Ол алтыннан, эмальдан, кестелі кесілген асыл тастардан және інжу-маржандардан жасалған, салмағы 2895 г.

Шеңбер екі үлкен дөңгелек інжудің арасында алты жиынтық кестелі кесілген алмаздармен әшекейленген, олардың екі жағында эмальдалған путтілер бейнеленген. Осы жиынтықтардың арасында үшбұрышты және төртбұрышты кестелі кесілген алмаздардан жасалған жұлдыз тәрізді әшекейлер бар. Шеңбердің жоғарғы жиегінде алты үлкен және алты кішкентай арабеск тәрізді нүктелер орналасқан. Әр үлкен нүктенің ортасында патшаның билік функциялары мен қасиеттерінің бірін бейнелейтін эмальдалған аллегориялық фигура бар. Патшаның маңдайының үстінде және құлақтарының артында «өзіне сенген пеликан» бейнесі салынған. Патшаның маңдайының оң жағындағы нүктеде арыстанға мініп отырған Батылдық бейнеленген, ал сол жағындағы нүктеде қылыш пен таразы ұстаған Әділет бейнеленген. Патшаның мойнының артындағы нүктеде баласын емізіп отырған ана ретінде қайырымдылықтың дәстүрлі бейнесі бейнеленген. Бұл нүктелердің ішкі жағында патшалықтың әр түрлі аймақтарының гербтері орналасқан. Алты кішкентай нүктелердің әрқайсысында үшбұрышты және шаршы кестелі алмаздардан жасалған жұлдыз тәрізді дизайн және үстінде үлкен алмұрт пішіндес інжу бар. Бастапқыда ашық тәж болған, 1648 жылы ол аркалармен, мүндемен және крестпен жабылып, бірақ кейіннен Кристиан V оларды алып тастап, алмаздар мен алтынды өз тәжін жасауға пайдаланған. Ол 1648 жылы Фредерик III-нің тәж кию рәсімінде соңғы рет қолданылды.

Кристиан III-нің мемлекеттік семсері

Кристиан III мемлекеттік қылышы 1551 жылы Иоганн Сибе жасаған. Ол алтын жалатылған күмістен жасалған және эмальмен, сондай-ақ гранельдік кесілген асыл тастармен әшекейленген. Абсолюттік монархия орнатылғанға дейін, бұл қылыш патшаға табыс етілетін патшалық белгілерінің біріншісі болған.

IV Кристианның құрметтейтін семсері

Қылыш мақтаулар үшін қолданылған және алмазбен әшекейленген көк эмаль тұтқасы бар.

Кристиан V-нің тәжі

Бұл тәж 1849 жылы абсолютизм аяқталғанға дейін Данияның абсолютті монархтарын майлау рәсімінде қолданылған ресми тәж. Данияның бірінші абсолюттік монархы Фредерик III өзінің ұлы мен мұрагері, кейін Христиан V патша болғанда, өзі қайтыс болған сәтте және оның ұлы таққа отырғанда биліктің көрінетін белгілеріне ие болуын қалады. Сондықтан ол абсолюттік монархтарды майлауды барынша салтанатты ету үшін, тәжбен қоса бірнеше тәж регалиясын құпия тапсырыс берді. Тәж алғаш рет Христиан V патшаның тәж кию рәсімінде, ал соңғы рет 1840 жылы Христиан VIII патшаның тәж кию рәсімінде қолданылды. Бүгінде тәж монархия мен мемлекеттің символы ретінде қолданылады. Оның жалғыз рәсімдік қолданылуы – қайтыс болған монархтың қасіретті орнына (Castrum doloris) қойылатын кезде. Тәж патшалық биліктің көрінетін белгісі болып табылады және 1670-1671 жылдары Копенгагендегі патша алтын шебері Пол Курц жасаған. Бірінші абсолюттік монархтың тәжі ретінде, ол жабық тәж ретінде жасалды, бұл сайлау арқылы таққа отырған патшалардың ашық тәждерінен ерекшеленді. Бұл тәж, мүмкін, Карл Ұлының императорлық тәжінен шабыттанған. Тәждің шеңбері екі үлкен сапфирмен төрт бөлікке бөлінген: біреуі маңдайға орналасқан және Фредерик I патшаға тиесілі (дегенмен, бұл сыйлық 1474 жылы Милан герцогы Галеаццо Мария Сфорцадан оның әкесі Кристиан I патшаға берілген болуы мүмкін), екіншісі басының артқы жағында, ал қалғандары шпинель мен гранаттан тұрады. Бұл тастардың арасындағы төрт қисық бөлік кесте тәрізді кесілген алмастардан жасалған бұрыштармен әшекейленген. Шеңбердің жоғарғы жиегінде сегіз акант жапырағы орналасқан, олардың төртеуі үлкен, төртеуі кішкентай. Бұл акант жапырақтары алмазбен қапталған қабырғалармен безендірілген. Алдыңғы акант жапырағы үлкен кесте тәрізді кесілген алмазбен әшекейленген, оның артында Христиан V патшаның патшалық шифры көрінеді. Бұл акант жапырақтарының әрқайсысының артқы жағына бұрандалармен бекітілген, алмазбен әшекейленген жартылай аркалар қосылған, олар тәждің жоғарғы бөлігінде бірігіп, аспан көгінің түсінде эмальдалған шарды (monde) ұстап тұрады, ол алмаздармен әшекейленген және үстінде алмазбен қапталған крест орналасқан. Бұл крестің үстінде кабошон рубин бекітілген. Тәжтің салмағы 2080 грамм.

This crown is the official crown that was used for the anointments of Danish absolute monarchs until the end of absolutism in 1849. The first Danish absolute monarch Frederick III wanted his son and heir apparent, the later Christian V, to be in possession of the visible symbols of power at the moment he himself died and his son inherited the title. Therefore, he secretly commissioned several crown regalia, including a crown, to surround the anointing of the absolute monarchs with as much glory as possible. The crown was first used for the coronation of Christian V and the last time for the coronation of Christian VIII in 1840. Today the crown is used as a symbol of the monarchy and the state. Its only ceremonial use is when it is placed on the Castrum doloris of a deceased monarch. The crown is the visible sign of royal power and was made by the royal goldsmith Paul Kurtz in Copenhagen in the years 1670–1671. As the crown of the first absolute monarch it was made as a closed crown to look different than the open crowns of the elected kings, possibly inspired by the imperial crown of Charlemagne. The circlet of the crown is divided in four by two large sapphires, a flat one that can be traced back to Frederick I at the forehead of the wearer (presumably a gift to his father, Christian I, from Galeazzo Maria Sforza, the Duke of Milan in 1474) and a thicker one at the back of the head and by a spinel at one side and a garnet at the other. The four curved segments of the circlet between these stones is decorated with volutes made of table cut diamonds. On the upper edge of the circlet are eight acanthus leaves, four larger and four smaller ones. These acanthus leaves are decorated with diamond studded ribs. The front acanthus leaf is decorated with a large table cut diamond with Christian V's royal cypher visible behind it. Attached to the backs of each of these acanthus leaves by screws are narrow diamond studded half arches that meet at the top of the crown to support a sky blue enameled sphere (monde) decorated with diamonds and with a diamond studded cross on top. On the top of this cross is a cabochon ruby. The crown weighs 2080 g.

Корольдік тәж

Корольдің әйелі Шарлотта Амалия Гессен-Кассель таққа отырғызылмады және тәж кимеді, себебі ол реформаторлық шіркеуге жатқандықтан Дания шіркеуінің мүшесі болмады, немесе корольге үйленгендіктен, корольдің әйелі ретінде кез келген регалия киюге құқығы болғандықтан, оны таққа отырғызу қажет деп есептелмеді. Бірақ абсолюттік монархтардың барлық келесі әйелдері таққа отырғызылды. Король Фредерик IV-тің әйелі Мекленбургтік Луиза Гюстроу, оған арнап жасалған патшайым тәжімен таж киді, содан кейін Фредерик IV осы тәжді өзінің мұрагері Анна София Ревентлоуға тақ кигізу үшін қолданды. Алайда король Кристиан VI-ның әйелі, Бранденбург-Кульмбахтың София Магдаленасы, алдыңғы патшайым киген тәжді кигізуді қаламады және 1731 жылы патшалық зергер Фредерик Фабриций (1683–1755) жасаған жаңа тәж жасатуға бұйрық берді. Бұл тәж Кристиан V-тің тәжіне ұқсас, бірақ одан биік және жіңішке. Ол 1648 жылғы королева София Амалияның тәжінен алынған деп саналатын, кестелі кесілген алмастармен әсемделген.

Таққа

Скептр 1648 жылы Фредерик III-нің тәж кию рәсімі үшін белгісіз Копенгагендік алтын шебер жасаған. Ол алтыннан жасалған және төменгі жағында алмаз өрнектелген қабырғалары бар сопақ эмальді түймемен аяқталады, ал жоғары жағында патшалық тәжбен бірге эмальді лилия бейнеленген.

Глобус крейсері

Globus cruciger – эмаль мен бриллианттармен әшекейленген алтын глобус. Оның үстінде эмаль мен бриллианттан жасалған жарты шеңбер орналасқан. Оның басында бриллианттармен қапталған крест тұр. Бұл крест Мәсіхтің бүкіл дүниеге билігін көрсетеді. Ол 1648 жылы Фредерик III-нің тәж кию рәсімі үшін Гамбург қаласында жасалған.

Мемлекеттік семсер

Мемлекеттік қылыш патшаның қорғау, жазалау және сот билігін символдайды. Бұл қылыш бастапқыда 1643 жылы Фредерик III-нің үйлену тойына Кристиан IV-тің сыйы болған. Ол барлық абсолюттік монархтарды майлау рәсімінде және, мүмкін, Фредерик III-тің тәж кию рәсімінде де қолданылған. Оның айқасы мен сабы бағалы тастармен әшекейленген. Оның қынында алмаз әшекейленген шапағы бар, қызыл барқытпен жабылған және мемлекеттің әртүрлі бөліктерінің гербтерімен безендірілген. Әр гербтің үстінде кішкентай алмазбен әшекейленген тәж орналасқан.

Ампула

Киіз майын сақтауға арналған ампула – алтыннан жасалған цилиндр, ал оның қақпағы түрлі гүлдермен эмальдалып, 1648 жылы Фредерик III-нің тәж кию рәсімі үшін Копенгагеннің белгісіз алтын шебері жасаған кестелі алмастармен әшекейленген.