Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
16 ғасырдағы Османдық дәуірдегі мешіт, Түркияның солтүстік-батысында орналасқан.
16th century Ottoman era mosque in northwestern Turkey
Селимие мешіті (Selimiye Camii) – Түркияның Эдирне қаласында орналасқан Осман империясының императорлық мешіті. Ол Сұлтан Селим II-нің тапсырысымен, 1568 және 1575 жылдар аралығында императорлық сәулетші Мимар Синан салған. Синан оны өзінің шедеврі деп есептеген, және ол жалпы ислам архитектурасының, әсіресе Осман архитектурасының ең үлкен жетістіктерінің бірі саналады. Мешіт, күллиесімен бірге 2011 жылы ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұралар тізіміне қосылды.
The Selimiye Mosque (Selimiye Camii) is an Ottoman imperial mosque, located in the city of Edirne (formerly Adrianople), Turkey. It was commissioned by Sultan Selim II and was built by the imperial architect Mimar Sinan between 1568 and 1575. It was considered by Sinan to be his masterpiece and is one of the highest achievements of Islamic architecture as a whole and Ottoman architecture in particular. The mosque, together with its külliye, was included on UNESCO's World Heritage List in 2011.
Құрылыс
Селимей мешіті Осман империясының әскери және мәдени билігінің шыңында салынған. Сүлеймен Шаңқаудың ұлы және мұрагері Селим II өзінің сұлтандық мешітін салу үшін Стамбулдың орнына Эдирне қаласын таңдады. Бұл шешімнің себептері тарихшылар арасында пікірталас тудырып отыр. Селим II 1548-1550 жылдар аралығында қаланың әкімі болғандықтан, қалаға деген құштарлығы болған секілді, сұлтан болғаннан кейін оған жиі сапар шекті. Бұрынғы Осман империясының астанасы болған Эдирне, империяның ең маңызды қалаларының бірі және Стамбул мен Балқан аймақтары арасындағы императорлық жолдың маңызды тоқталыс нүктесі болды. Басқа себептердің қатарында, Стамбулда императорлық мешіт кешенін салуға қолайлы биік орналасқан жерлердің болмауы мүмкін, немесе жаппай жерді иемдену қажеттігі тууы да ықтимал. Мешіт құрылысын тапсырған кезде Селим II жеңіске жеткен әскери жорық өткермеген еді, ал сол кездегі ислам ғалымдары мұны Стамбулда сұлтандық мешіт салудың алғы шарты деп санайтын. 1568 жылдың наурыз айында Селим II Синанға қаланың Ескі мешітін қайта жаңартуды тапсырды. Ескі мешіттің үстіндегі төбеде орналасқан жаңа императорлық мешіт жобасы, шамамен сол кезде бастау алған болуы мүмкін. Мешіттің құрылысы 1568 немесе 1569 (976 хижри) жылы басталып, 1574 немесе 1575 (982 хижри) жылы аяқталды. Мешіттің құрылысы және оның уақфы (қайырымдылық қоры) ақырында 1571 жылы Фамагуста қаласы тапсырылғаннан кейін жеңісті түрде бағындырылған Кипрден түскен олжаның сұлтандық үлесімен қаржыландырылды. Селим II мешіт толықтай аяқталғанша көре алмай, 1574 жылдың желтоқсан айында қайтыс болды.
The Selimiye Mosque was built at the peak of Ottoman military and cultural power. Sultan Selim II, the son and successor of Suleiman the Magnificent, chose Edirne instead of Istanbul (the Ottoman capital) as the location to build his own sultanic mosque. The reasons for this decision are a matter of debate among historians. Selim II appeared to have a passion for the city, having served as its governor between 1548 and 1550, and he visited it frequently after becoming sultan. Edirne, a former Ottoman capital, was also one of the most important cities in the empire and a major stop on the imperial highway between Istanbul and the Balkan provinces. Other motivations may have included the fact that there were no more prominent hilltop sites in Istanbul available for the construction of an imperial mosque complex – at least not without resorting to mass expropriations. At the time of the mosque's commission, Selim II had also not commanded a victorious military campaign, which Islamic scholars of the time considered to be a requirement for building a sultanic mosque in Istanbul. In March 1568 Selim II had asked Sinan to renovate the city's Old Mosque. Plans for a new imperial mosque, located on the hilltop above the Old Mosque, were probably begun around the same time. Construction on the mosque was begun in 1568 or 1569 (976 AH) and completed in 1574 or 1575 (982 AH). The mosque's construction and its waqf (charitable endowment) were ultimately funded with the help of the sultan's share of the spoils from the successful conquest of Cyprus, which was completed in 1571 with the surrender of Famagusta. Selim II died in December 1574, before he was able to see the mosque fully completed.
Кейінгі тарих
1584 жылы найзағайдан шағын зақымдар туғаннан кейін мешіт алғаш рет жөнделді. 1752 жылғы жер сілкінісі де аз ғана зиян келтірді. 1808 жылы мешіттің каллиграфиялық әшекейлерінің бір бөлігі қайта жаңартылып, ауладағы фонтанға шатыр орнатылды, бірақ ол кейін жоғалып кетті. Абдулмеджид I (1839–1861) тұсында мешіттің ішкі жағы қайтадан жабылып, бұрынғы әшекейлерін еске түсіретін стильде безендірілді, ол 1868 жылға дейін осы мешітке жиі келіп тұрды. Осы Селимие мешітінде ол Мырза Яхья Нуримен (сонымен қатар Ṣubḥ i Azal деген атпен танымал) ашық пікір алмасты деп есептеледі, бұл Баби дінінің бөлінуіне себеп болған маңызды оқиға еді. Нәтижесінде Бахаулла басшылығымен Бахаи діні және Мырза Яхья басшылығымен Азали Баби діні құрылды. 1877–1878 жылдардағы орыс-түрік соғысы кезінде сұлтанның ложасының қабырғасындағы әшекейлі плиткалардың бір бөлігі тоналып, Мәскеуге әкелінді. 2021 жылдың соңында мешіттің толыққанды қайта жаңарту жобасы басталды, оның 2025 жылға дейін аяқталуы жоспарлануда.
The mosque underwent its first repairs by Sinan in 1584, after minor damage caused by lightning. An earthquake in 1752 also caused minor damage. In 1808 some of the calligraphic decoration in the mosque was restored and a roof was added over the courtyard fountain, though it has since disappeared. During the reign of Abdülmecid I (1839–1861), the mosque's interior was re plastered and its decoration redone, in a style partially imitating the former ornamentation. which he visited often until 1868. It was at Selimiye mosque where he was supposed to have had an open debate with Mírzá Yaḥyá Núrí (also known by the title of Ṣubḥ i Azal), an important event in the split of the Bábi Faith, which ultimately resulted in the formation of the Baha'i Faith guided by Baha'u'llah and the Azali Bábi Faith guided by Mírzá Yaḥyá. During the Russo Turkish War of 1877–1878, some of the decorative tiles on the walls of the sultan's loge were looted and transferred to Moscow. In late 2021 another comprehensive restoration project on the mosque began, scheduled to be completed by 2025.
Мешіт
Бұл мешіт Шинанның ең көрнекті шедеврі ретінде кеңінен танылады, ал Шинан өзі оны ең жақсы туындысы деп есептеген. Басты ғимарат екі тең бөліктен тұрады: тіктөртбұрышты аула және тіктөртбұрышты намаз залы, олардың әрқайсысының өлшемдері шамамен .
The mosque is widely regarded as Sinan's crowning masterpiece, and Sinan himself regarded it as his best work. The main building consists of two equal parts: a rectangular courtyard and a rectangular prayer hall, each measuring about .
Аула
Мешіттің ауласы сырттан басты күмбезді тамашалауға мүмкіндік беретін әсерлі көрініс құрайды. Ауланың солтүстік-батыс жағындағы орталық сыртқы қақпа ерекше қарапайым, себебі дәстүрлі мукарналар шатырының орнына қарапайым дөңгелек арка қолданылған. Ішінде аула төрт аркалы және күмбезді портиктермен қоршалған. Дұға залына кіре берістегі оңтүстік-шығыс портигі мешіттің биіктігімен үйлесу үшін қалған үш портиктен айтарлықтай биік. Бұл портик үш кең аркадан және олардың арасында екі кішкентай аркадан тұрады, бұл құрылым триумф аркасына еске түсіреді және Синанның Сүлеймен мешіті үшін жасаған бұрынғы монументалды портиктен мүлдем өзгеше. Бұл аркалардың үстіндегі қасбеттер Құран аяттары жазылған екі мәрмәр шеңбермен әсемделген. Ауланың төменгі жағындағы үлкен терезелер декоративті люнеттермен жабылған, бірақ кіреберіс порталының екі жағындағы терезелер мукарналар нишаларының астында орналасқан. Дұға залына қараған терезелердің люнеттері каллиграфиямен суреттелген Изник плиткаларымен толтырылған. Аула ортасында орналасқан, оюлы және тесілген тастан жасалған мәрмәр шадируан немесе дәретхана бұл кезеңдегі ең жақсы үлгілердің бірі болып табылады, бірақ оған әдеттегі шатыр мен күмбез жоқ. Доған Кубан бұл оның құрылысы аяқталмағандығын көрсетеді деп санайды, ал Гүлру Нечипоглу бұл мешіттің басты күмбезінің көрінісін одан да жақсы ашып көрсетеді деп мәлімдейді. Мешіттің дұға залына кіретін порталында көбірек мукарналар шатыры бар, ал оның алдындағы кеңістікті жабатын күмбез терең ойылған және әшекейленген. Кіреберіс есіктерінің ағаш жамылғылары Бірги қаласының Олу-Ками (Ұлы мешіт) мешітінен алынған деген аңыз бар.
The mosque's courtyard forms a dramatic approach that helps to frame the view of the main dome from outside. The central outer gate on the northwest side of the courtyard is unusually simple, as the customary muqarnas canopy is replaced by a simple round arch. Inside, the courtyard is surrounded by four porticos of arches and domes. The southeastern portico, immediately preceding the entrance to the prayer hall, is significantly taller than the other three porticos in order to match the great height of the mosque itself. This portico is composed of three wide arches with two very small arches between them, a configuration vaguely resembling a triumphal arch and very different from the earlier monumental portico designed by Sinan for the Süleymaniye Mosque. The façades above these arches are decorated with two marble circles inscribed with quotes from the Qur'an. The large lower windows around the courtyard are surmounted by decorative lunettes, except for the two windows on either side of the entrance portal, which are set below muqarnas niches instead. The lunettes of the windows on the prayer hall side are filled with Iznik tiles painted with calligraphy. The marble shadirvan or ablutions fountain in the center of the courtyard, made of carved and pierced stone, is one of the finest examples of its kind from this period, but it lacks the usual roof and canopy. Doğan Kuban believes that this indicates it was never completed, while Gülru Necipoğlu states that this merely further emphasizes the view of the mosque's main dome above. The entrance portal to the mosque's prayer hall has more typical muqarnas canopy, while the dome covering the space in front of it is heavily fluted and decorated. The wooden doors of the entrance are said to have been taken from the Ulu Cami (Great Mosque) of Birgi.
Дұға залы мен бас күмбез
Дұға залының ішкі кеңістігі бір ғана алып күмбездің толық үстемдігімен ерекшеленеді, оның көрінісіне бұрынғы ірі күмбезді мешіттердегі құрылымдық элементтер кедергі келтірмейді. Бұл жоба – Синанның кеңістіктік тәжірибелерінің шыңы, ол бұрын тәжірибеден өткен «сегізбұрышты балдахин» дизайнын пайдаланған. Бұл үлгіде басты күмбезді қабырғалардың тіктөртбұрышты қабығына ойылған сегіз тіреу бағанасы жүйесімен ұстайды. Бұл дөңгелек күмбезді төмендегі тіктөртбұрышты залмен біріктірудің ең тиімді тәсілі болды, сонымен бірге күмбезді қолдаушы элементтердің алатын кеңістігін азайтады. Мешіттің ерекшелігі – оның ішкі кеңістігін ұйымдастыруда. Барлық сәулеттік элементтер зор орталық күмбезге бағынады. Сегіз алып тіреу бағанасы ішінара дербес тұрса да, сыртқы қабырғалармен тығыз байланысты. Қосымша сыртқы тіреулер мешіттің сыртқы қабығында жасырылған, олардың арасындағы қабырғаларды көптеген терезелермен жасауға мүмкіндік береді. Басты тіреу бағаналары арасындағы төрт жартылай күмбез қабырғалар мен басты күмбез арасындағы көпір ретінде қызмет етеді. Басқа Осман мешіттеріндегі жартылай күмбездермен салыстырғанда, олар басты күмбезге қатысты әлдеқайда кішкентай. Синан тіреу бағаналары мен тіреулер арасындағы кеңістікті дұға залының ішіндегі биік галереямен толтырды, ал сыртынан аркалы портиктермен үйлестірді. Ішкі биік галереялар орталық күмбезді балдахин құрылысынан тыс жердегі еден кеңістігін азайтуға көмектеседі, осылайша күмбез келуші тұрған кез келген нүктеден көрініске үстемдік етеді. Синанның тағы бір мақсаты – Ая Софияның орталық күмбезінің мөлшерін басып өту болды, мұны христиан сәулетшілерінің мұсылмандар сол күмбезді салуға қабілетсіз деген талаптары ынталандырды. Синанның өмірбаяндары Селимие мешітінің күмбезін оның өлшемі мен биіктігі үшін мақтайды, ол Ая Софияның басты күмбезімен шамамен бірдей диаметрге ие және сәл биік; мұндай жетістік Осман сәулетінде алғаш рет орын алды. Күмбездің нақты биіктігі кейде даулы, бірақ шамамен Саи Мустафа Челеби жазған «Tezkiratü'l Bünyan» өмірбаянында Синан: «Бұл мешітте мен Ая София күмбезінен алты құлаш биік және төрт құлаш кең күмбез тұрғыздым» деген мәлімдеме бар.
The prayer hall's interior is notable for being completely dominated by a single massive dome, whose view is unimpeded by the structural elements seen in other large domed mosques before this. This design is the culmination of Sinan's spatial experiments, making use of the "octagonal baldaquin" design he had experimented with earlier. In this design the main dome is supported by a system of eight pillars incised in a rectangular shell of walls. This was the most effective available method of integrating the round dome with the rectangular hall below while minimizing the space occupied by the supporting elements of the dome. The ingenuity of the mosque's design lies in the organization of its interior space. All of the architectural elements are subordinated to the huge central dome. The eight massive pillars are partly freestanding but closely integrated with the outer walls. Additional outer buttresses are concealed in the outer shell of the mosque, allowing the walls in between them to be pierced with a large number of windows. Four semi domes at the corners, between the main pillars, are intermediary sections between the walls and the main dome. Compared to the semi domes in some other Ottoman mosques, they are much smaller in relation to the main dome. Sinan also made good use of the spaces between the supporting pillars and buttresses by filling them with an elevated gallery inside the prayer hall, matched on the outside by arched porticos. The elevated galleries inside help to eliminate what little ground level space exists beyond the central domed baldaquin structure, ensuring that the dome therefore dominated the view from anywhere a visitor could stand. Another of Sinan's primary objectives was to surpass the size of the Hagia Sophia's central dome, allegedly motivated by Christian architects who claimed that Muslims were not capable of matching the construction of that dome. Sinan's biographies praise the dome of the Selimiye Mosque for its size and height, which is approximately the same diameter as the Hagia Sophia's main dome and slightly higher; the first time that this had been achieved in Ottoman architecture. The hemispherical dome has a diameter of Its exact height is sometimes disputed but is approximately In the Tezkiratü'l Bünyan, the biography written by Sa'i Mustafa Çelebi, Sinan is said to declare: "In this mosque I [have] erected a dome six cubits higher and four cubits wider than the dome of Hagia Sophia."
Михраб, діни жиһаздар және сәндеу
Михраб намаз залының қалған бөлігінен артқа қарай орналасқан, апсида тәрізді кеңеюде тұр, үш жағынан терезеден жарық түсуіне жеткілікті тереңдігі бар. Бұл оның төменгі қабырғаларын жабатын плиткалардың табиғи жарықта жылтылдауына себеп болады. Михрабтың екі жағындағы плиткалар – Изник плитка өнерінің көрнекті үлгілері. Михрабтың өзі мәрмәрден жасалған, мұқарнас күмбезі мен жазулы қаптамасы бар, бұл дәуірдегі Османдық тас кесу өнерінің жақсы мысалы. Михрабтың әшекейлеуі жоғарыда екі алемнің (тудың басына орнатылатын әшекей) арасындағы қисық үшбұрышпен аяқталады. Михрабтың қасында тұрған минбар, сол кезде Осман сәулетінде кең таралған тас минбарлардың ең жақсы үлгілерінің бірі. Тас беттері аркалармен, тесілген геометриялық өрнектермен және оюлы арабескелермен әшекейленген. Сұлтанның жеке намаз оқитын балконы, немесе хүнкар махфилі, мешіттің шығыс бұрышында биік орналасқан және әдемі Изник плиткаларымен безендірілген. Мүезин тұғырнамасы, мүезинге арналған алаң, залдың ортасында, басты күмбездің тікелей астында орналасқан. Бұл орналасқан жері, мешіт кіреберісінен михрабты көруге кедерілдіреді, Осман сәулетінде сирек кездесетін ерекшелік және Синан бұрынғысынша қайталаған емес. Бұл күмбездің маңыздылығын одан да күшейту үшін осылай орналастырылған болуы мүмкін. Биік тұғырнама он екі төмен аркалармен сүйенген әдемі боялған ағаштан жасалған. Тұғырнаманың астында тазару және су ішу үшін мәрмәрден жасалған көздері бар. Мешіттің ішкі әшекейлеуіне мәрмәрдан жасалған тас өрнектер, боялған әшекейлер және тағы да Изник плиткалары кіреді. Арабеск өрнектері, өсімдіктер мен гүлдердің бейнелері және каллиграфиялық жазуларды қамтитын боялған әшекейлердің көп бөлігі Сұлтан Абдулмеджид I тұсындағы 19 ғасырлық жөндеулерден және одан кейінгі жөндеулерден басталады. Алғашқы боялған әшекейлер басқа классикалық мешіттердің әшекейлеуіне ұқсас болған. Онда Ахмед Карахисаридің шәкірті Хасан Карахисаридің каллиграфиясы болған, оны көрген Османдық жазушылар жоғары бағалаған. 1980 жылдардағы жөндеу кезінде табылған классикалық кезеңнің (16-17 ғасырлар) ең жақсы сақталған боялған әшекейлерінің бір бөлігін мүезин махфилінің ағаш беттерінде табуға болады. Терезелер бастапқыда түрлі-түсті венециялық шынымен әшекейленген болуы мүмкін.
The mihrab is set back from the rest of the prayer hall, standing in an apse like projection with enough depth to allow for window illumination from three sides. This has the effect of making the tile panels of its lower walls sparkle with natural light. The tiles on either side of the mihrab are excellent examples of Iznik tilework. The mihrab itself is made of marble and is a good example of Ottoman stone carving in this period, with a muqarnas hood and an inscription band. The mihrab decoration culminates above in a curved triangle set between two alems (a type of finial on a flagpole). The minbar, standing next to the mihrab area, is among the finest examples of the stone minbars which by then had become common in Ottoman architecture. The stone surfaces are decorated with arches, pierced geometric motifs, and carved arabesques. The sultan's private balcony for prayers, or hünkâr mahfili, is set in an elevated position in the mosque's eastern corner and is also decorated with excellent Iznik tiles. A müezzin mahfili, a platform for the muezzin, stands in the center of the hall, directly under the main dome. This position, which obscures the view of the mihrab from the mosque entrance, is unusual in Ottoman architecture and was never repeated by Sinan. It may have been placed there to further emphasize the centrality of the dome above. The elevated platform is made of beautifully painted wood supported by twelve low arches with multifoil forms. Under the platform is a marble fountain for ablutions and drinking. The decoration around the mosque's interior includes marble stonework, painted decoration, and more Iznik tilework. Most of the painted decoration, which includes arabesque motifs, plant or flower motifs, and calligraphic inscriptions, mostly dates from a 19th century restoration under Sultan Abdülmecid I and from later restorations. The original painted decoration was probably similar to the decoration of other Classical period mosques. It included calligraphy by Hasan Karahisari (apprentice of Ahmed Karahisari) which was praised by Ottoman writers who saw it. Some of the best preserved painted decoration from the Classical period (16th 17th centuries), uncovered during a 1980s restoration, can be found on the wooden surfaces of the müezzin mahfili. The windows were probably originally decorated with coloured Venetian glass.
Минареттер
Мешіттің сыртқы жағында төрт минарет орналасқан, олардың биіктігі 70,89 метрге жетеді және олар ең биік Осман минареттерінің қатарында. Мешіттің орталық құрылымын баса көрсету және назар аудару мақсатында, әртүрлі өлшемдегі минареттерді дәстүрлі түрде орналастырудан бас тартылды. Оның орнына, мәрмәр алаңның әр төрт бұрышына төрт бірдей минарет орнатылып, орталық күмбезді шеңберлеп тұрады. Гүлру Нечипоглу айтқандай, тік бойында жолақты, симметриялы төрт минарет мешіттің әр бұрышынан аспанға қарай зымырандай көтеріліп, құрылыстың жоғары қарай бағытталған күшін күшейтеді.
The exterior of the mosque is marked by four minarets that are some of the tallest Ottoman minarets ever built, standing at 70.89 meters tall. In order to accentuate and draw attention to the centralized structure of the mosque, the traditional placement of different sized minarets was abandoned from the design. Instead, four identical minarets were planted at each corner of the marble forecourt to frame the central dome. The four vertically fluted, symmetrical minarets amplify the upward thrust, shooting towards the sky like rockets from each corner of the mosque, in the words of Gülru Necipoğlu.
Комплекстің басқа ғимараттары
Мешіт сыртқы қабырғалармен қоршалған күллиенің (діни және қайырымдылық кешені) ортасында орналасқан. Кешенде екі медресе бар: Дар’ул Кура медресесі (Құран оқу мектебі) және Дар’ул Хадис медресесі (хадис оқу мектебі). Дар’ул Кура медресесі кешеннің оңтүстік-шығыс бұрышын, ал Дар’ул Хадис медресесі солтүстік-шығыс бұрышын алып жатыр, екеуі де кешеннің басты осіне қарай симметриялық түрде орналасқан. Екі құрылыс та төрт жағынан айванды (портик) қоршалған шаршы ішкі ауладан, екі жағынан кішкентай күмбезді бөлмелер қатарынан және бір жағынан үлкен күмбезді дерсханадан (сынып бөлмесі) тұрады. Екеуі де Синан Эдирнеде мешіттің құрылысын қадағалап тұрған кезінде аяқталған. Дар’ул Кура медресесі қазір Селимие қоры мұражайына (Selimiye Vakıf Müzesi) ие, ол 2006 жылы ашылды және Эдирне мен оның төңірегіндегі діни қорлардың (вакифтердің) өнер туындылары мен заттарын көрсетеді. Бұрын 1930 жылы Ататүктің бұйрығымен қалалық мұражайға айналдырылған, кейін қазіргі мұражайға дейін кеңсе, студенттер жатақханасы және қойма ретінде түрлі қызметтер атқарды. Кешенге сонымен қатар оңтүстік периметрі бойында орналасқан сибян мектебі (бастауыш мектеп) және араста (жабық базар көшесі) да кіреді. Бұл нысандар кейінірек салынды, және оларды Синанның бас сәулетші ретіндегі ізбасары Дауд Аға аяқтаған болуы мүмкін, бірақ жобасын Синан жасаған болуы да ғажап емес. Сибян мектебі оңтүстік-батыс жағында ашық айванмен жалғасқан күмбезді залдан тұрады. 1998 жылы салынған Аданадағы қазіргі заманғы Сабанжы орталық мешіті Селимие мешітінің үлгісімен салынған. Оңтүстік Африкадағы Низами мешіті де Селимие мешітінің үлгісі бойынша салынған. Селимие мешітінің көлемінен 80% төмен болғанымен, Низами мешіті Оңтүстік жарты шардағы ең ірі мешіт болып табылады.
The mosque stands at the center of a külliye (a religious and charitable complex) within an outer perimeter wall, occupying an elevated site measuring approximately The complex includes two madrasas: the Dar'ül Kurra Medrese (a school for Qur'anic recitation) and a Dar ül Hadis Medrese (a hadith school). The Dar'ül Kurra Medrese occupies the southeastern corner of the complex and the Dar ül Hadis Medrese occupies the northeastern corner, both arranged in a symmetrical configuration around the main axis of the complex. Both structures consist of an internal square courtyard surrounded by porticos on four sides, rows of small domed rooms on two sides, and a larger domed dershane (classroom) on one side. Both were completed by Sinan while he was still in Edirne to oversee the mosque's construction. The Dar'ül Kurra Medrese now houses the Selimiye Foundation Museum (Selimiye Vakıf Müzesi), which opened in 2006 and displays art and artefacts from religious foundations (vakifs) in and around Edirne. It was previously converted to a city museum in 1930, on the orders of Atatürk, then served various other functions including an office, a student hostel, and a warehouse, before the current museum. The complex also includes a sibyan mektebi (elementary school) and an arasta (covered market street), located along the southern perimeter of the complex. These were added later and it's possible that they were completed instead by Davud Agha, Sinan's successor as chief court architect, though Sinan may have designed them. The sibyan mektebi consists of a domed hall adjoined by an open portico on its southwest side. The modern Sabancı Merkez Mosque in Adana, completed in 1998, was modelled in part on the Selimiye Mosque. The Nizamiye Mosque in South Africa is modeled on the Selimiye Mosque. Despite being 80% of the size of the Selimiye, the Nizamiye Mosque is the largest in the Southern hemisphere.