Кіріспе
Доктор Ху оқиғасы. "Көрінбейтін Дұшпан" – британдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Доктор Худың" 15-ші маусымының екінші бөлімі, ол алғаш рет 1977 жылдың 1 қазанынан 22 қазанына дейін BBC1 телеарнасында апта сайын төрт бөлімнен көрсетілді. Бұл бөлімде Джон Лисон дауыстаған K9 робот иті таныстырылды. Оқиғада зиялы вирус Титан спутнигінде өрбуге қолайлы орынды тауып, бүкіл ғаламға таралуды жоспарлайды.
The Invisible Enemy is the second serial of the 15th season of the British science fiction television series Doctor Who, which was first broadcast in four weekly parts on BBC1 from 1 to 22 October 1977. The serial introduced the robot dog K9, voiced by John Leeson. In the serial, an intelligent virus intends to spread across the universe after finding a suitable spawning location on the moon Titan.
Сюжет
Кейбір ғарыш саяхатшылары Күн жүйесінің сыртқы планеталарының маңында кемелерін автопилотпен жүргізіп келеді. ТАРДИС та дәл осы аймақтан өтіп жатыр. Екі кемедегі экипаждардың екеуі де сезімтал вирусқа ұққан, ол Докторды өзінің "ақыл" – "Жылындағы Ядро" ретінде таңдайды. Ядро Лиланы "қабылдамаймын" деп жариялап, оны өлтіруге бұйрық береді. Доктор инфекциядан арылуға үкіп, Лилаға ТАРДИС-ті ең жақын медициналық орталыққа қалай жеткізу керегін айтады. Медициналық стансада Доктордың дәрігері, профессор Мариус, топты K9-бен таныстырады – ол Жерде қалдырған нағыз иттің орнына жасаған робот иті. Лила мен Доктор өздерінің клондарын жасауға шешім қабылдайды, олар кейін кішірейтіліп, Доктордың ішіне енгізіледі. Олар Ядроны жойып, жарық арқылы қашып шығуды жоспарлайды. Осы уақытта Лила мен K9 аурухананың вирус жұқтырған қызметкерлерімен күреседі. Жоспар сәтсіз аяқталып, Ядро қашып, адам мөлшеріне жетеді. Ядро мен вирус жұқтырған қызметкерлер Титан базасына бет алады, Ядроның көбейе алуы үшін. Доктор Лиланың клоны оның иммунитет факторын қан тамырларына енгізгендіктен, өзінің емделгенін түсінеді. Ол оны көшіріп, профессор Мариусқа береді. Доктор, Лила және K9 ТАРДИС-те Титан базасына сапар шегеді. Олар вирус жұқтырған адамдармен күреседі, бірақ Ядроны немесе оның көптеген балаларын жоюға жеткілікті қарулары жоқ, олар Ядро сияқты "макро өлшемді" жандар ретінде дүниеге келуге дайын. Доктор олардың артындағы есікті жауып, оттегі газын шығарып, оған от қоятын құралды орнатады және қашып кетеді. Көкпар есікті күшпен ашқанда, құрал оқ атып, Титанның метан атмосферасындағы оттегіге тұтандырып, Көкпарды және базаны жояды. Олар ауруханаға оралғанда, оларға көмек көрсеткен K9 үшін профессор Мариусқа алғыс айтады. Профессор Мариус K9-ды Докторға сыйлайды, өйткені ол Жерге қайтуға тиіс, ал Доктор мен Лила жаңа серіктесімен ТАРДИС-те кетеді.
Өндіріс
Бұл әңгіменің жұмыс атаулары "Жан терісіндегі жау", "Жан терісіндегі басқыншы" және "Көрінбейтін басқыншы" болды. K9 жаңа серігі болатыны өндірістің соңына дейін шешілген жоқ. Бірнеше серияда пайдалану шешімі, негізінен, тіректі жасауға кеткен шығындарды өтеуге арналған. "Көрінбейтін жау" фильмі 1977 жылдың сәуір айында түсіріліп, жазылған. Екінші эпизодтың көрсетілімінен кейін дүйсенбі күні The Times газетінде сериалды қарап, сыншы Стэнли Рейнольдс бұл оқиғаны жалпы алғанда жағымсыз қабылдады. Ол сондай-ақ ITV аймақтарында сериалдың кешкі эфирде "Атлантистан келген адаммен" бәсекелескенін, енді рейтингтік соғыста жеңіліп жатқанын айтты: Қазіргі оқиғада, "Көрінбейтін жау", төрт апталық көрсетілімінің жартысында, қатерлі вирусы ғарыш станциясына шабуыл жасады. Кейбір зұлым күштер станцияны, және, әрине, бүкіл ғаламды басып алуға тырысуда. Адамды "басып алған" кезде, гипнозды үйрену жарнамасындағыдай жарқын жарықтар зұлымның көзінен оған әсер еткен адамға дейін өтеді. Кейін беті мен қолы түкті болады, бірақ Доктор Ху әрқашан да айуанның тартымдылығы болды және бұл жолы BBC айуандармен байланысын жоғалтқан сияқты. Мүмкін, аяқты Лила әкесі үшін және 14 жастағы, жермен байланысты қыздар үшін, әсіресе, әр апта сайын Top of the Pops-те билеуді үйренетін қорқынышты ырғақты қыздар сияқты. Әрине, Далектердің қайтып оралуы - Доктор Хуға қажет нәрсе; Top of the Pops қыздарына басқа нәрсе қажет, бірақ ол бұл жерде де, сол жерде де емес. Соңғы сын-тексерулер де оң нәтиже бермеді. Пол Корнелл, Мартин Дей және Кит Топпинг сериал туралы The Discontinuity Guide (1995) кітабында былай деп жазды: "Бюджеттік шектеулер мен сценарийдің тілінен үлкен ақымақтық көрінеді, бірақ "Көрінбейтін жаудың" көптеген аспектілері сияқты идеялар іске асырылудан жақсы". The Television Companion (1998) журналында Дэвид Хоу және Стивен Джеймс Уокер оны "клишелі және талап етілмеген қимыл-қимылдардан" тұратын "ең әлсіз" Төртінші Доктор оқиғаларының бірі деп атады. Сонымен қатар, олар визуалды эффекттердің сәйкессіздігін байқады. 2010 жылы Radio Times тілшісі Марк Брэкстон оны Филип Хинчклиф дәуірімен салыстырып, "балалақтап, арзан "Жұлдызды соғыстар"" деп сипаттап, бес жұлдыздың екеуін берді. Ол "көптеген эффекттер өте жақсы" деп ойлады, бірақ жақсы және жаман эффекттер мен "сериалдың жалпы амбициясы" арасындағы "қауіпті қатарласуды" байқады. Ол әңгімені "жетекші дизайнер Барри Ньюберидің ең жақсысын шығаратын" "қарқынды оқиға" деп мақтады, бірақ "сенбеуге болмайтын қабілетсіз" қимыл-қозғалыс көріністерін, сондай-ақ "қатты жарықтандыруды" және "ақ түсті жинақтарды" сынға алды. Ол сондай-ақ Луиза Джеймсонның "әдеттегідей 100 пайызын" бергеніне қарамастан "күнәға батпайтындай" көрінгені туралы айтты. DVD Talk-тың Джон Синнотт K9-ды тым ыңғайлы пайдалануды ұнатпады және сюжетті Fantastic Voyage (1966) сияқты деп тапты, бірақ жақсы жасалмаған. Ол Доктордың бас ішіне арналған визуалды эффекттерді мақтады, бірақ басқа да жинақтарды сынға алды.
In the current story, The Invisible Enemy, now halfway through its four week run, a malignant virus has struck a space station. Some evil force is attempting to take the station, and undoubtedly the universe, over. When one is being 'taken over' those sort of lightning flashes like the advert for learning how to hypnotise, travel from the eyes of the villain to the one having the fluence put upon him. One then gets rather furry of face and hand, but the appeal of Dr Who has always been the monster and this time out the BBC seems to have lost its touch with monsters Maybe the leggy Leela is there for the dad and more earthy 14 year olds, rather like those appalling rhythmic girls who practise dancing each week on Top of the Pops. Of course the return of the Daleks is all Dr Who needs; what the Top of the Pops girls need is something else, but that is neither here nor there. More recent reviews have also not been positive. Paul Cornell, Martin Day and Keith Topping wrote of the serial in The Discontinuity Guide (1995), "An ambitious project which has the look of a grand folly due to budget constraints and the tongue in cheek script K9 makes a quite impressive debut, though, as with many aspects of The Invisible Enemy, the ideas are better than the realisation." In The Television Companion (1998), David J. Howe and Stephen James Walker called it one of the "weakest" Fourth Doctor stories, mostly consisting of "clichéd and undemanding action adventure material". They also noted the inconsistent visual effects. In 2010, Mark Braxton of Radio Times awarded it two stars out of five, contrasting it with the Philip Hinchcliffe era and describing it as "a kidified, Poundland Star Wars". He felt "many of the effects are excellent" but observed a "precarious juxtaposition" between good and bad effects and "the ambition of the serial as a whole". He praised the story as a "romping yarn" which "brings out the best in veteran designer Barry Newbery", but criticised "unbelievably incompetent" action scenes, as well as "harsh lighting" and "pristine white sets". He also commented on Louise Jameson as looking "unsurprisingly ill at ease" despite giving "her usual 100 per cent". DVD Talk's John Sinnott disliked the way K9 was used too conveniently and found the plot too similar to Fantastic Voyage (1966), but less well done. He praised the visual effects of the inside of the Doctor's head, but criticised the other sets.
Баспаға шығарылған
Терренс Дикс жазған осы сериалдың романы 1979 жылғы наурыз айында Target Books баспасынан шықты.
Үй медиасы
2002 жылдың қыркүйек айында VHS форматында жарық көрді. DVD 2008 жылдың 16 маусымында "K 9 and Company" эпизодымен бірге "K9 Tales" деп аталатын қос дискілік жинақта шығарылды. Бұл сериал 2014 жылдың 5 ақпанында Doctor Who DVD файлдарының 133-ші санында шығуы жоспарланған еді. 2024 жылдың наурыз айында оқиға жаңа арнайы эффекттермен жаңартылған Blu-ray форматында қайта шығарылды және Doctor Who The Collection Box Set жинағында 15-ші маусымның басқа эпизодтарымен бірге қосылды.