Кіріспе

Самуэль Уайли Кроуфорд (8 қараша 1829 – 3 қараша 1892) – АҚШ армиясының хирургы және Америка Азамат соғысындағы Одақ армиясының генералы. 1861 жылы Конфедерация бомбалау кезінде Оңтүстік Каролина штатындағы Форт Самтерде хирург қызметін атқарды. Соғыстың басында жаяу әскерге ауысып, Седар тауындағы шайқаста бригадаға басшылық етті, оның бригадасы Стоунволл Джексонның бөлімшесі бар дивизияны жеңіске ұшыратып, бірақ кейіннен кері шегінді. Антиетам шайқасында ауыр жарақат алды және Геттисбург шайқасына қайта оралды, онда оның дивизиясы Конфедерация әскерлерін Литтл Раунд Топтың жанындағы «Өлім аңғарынан» ығыстырып шығарды, Кроуфорд туды батыл түрде алып, жетекшілік жасады. Соғыстан кейін шайқас алаңының сақталуына оның үлкен еңбегі сіңді. Бес бұрыштың шайқасында оның дивизиясы жолдан жаңылып, корпустың командирі генерал-майор Гувернер К. Уоррен оларды іздеуге кеткендіктен шабуылға қатыса алмады – бұл Филип Шериданның Уорренды қызметтен босатуының себептерінің бірі болды. Кроуфорд 1865 жылғы сәуір айында Аппоматтокс сотында Роберт Лидің капитуляциясына куә болды, осылайша ол Азамат соғысының басталуы мен аяқталуында болған санаулы сарбаздардың біріне айналды.

Ерте өмір

Кроуфорд Пенсильвания штатының Франклин округінде дүниеге келген. Ол пастор Самуэль Уайли Кроуфорд пен Джейн Агнюдің ұлы болған. 1846 жылы Пенсильвания университетін және 1850 жылы Пенсильвания университетінің медицина мектебін бітірді. 1851 жылы АҚШ армиясына көмекші хирург болып қабылданып, он жыл бойы осы лауазымда қызмет етті. Кроуфордтың тегі шотландтық.

Азаматтық соғыс

Кроуфорд 1861 жылы Оңтүстік Каролинадағы Форт Самтерде Конфедерация бомбалау кезінде кезекші хирург болды, бұл Азамат соғысының басталуын білдірді. Оның тек медициналық білімі болғанымен, ол форттан оқ атуға жауап беретін бірнеше артиллерия бөлімшелеріне басшылық етті. Форт Самтерден кейін бір ай өткен соң, Кроуфорд мансабын түбегейлі өзгертуге шешім қабылдады және 13-ші АҚШ жаяу әскерінің майоры болып тағайындалды. 1861 жылдың қыркүйегінен бастап Огайо департаментінің Бас инспекторының көмекшісі болып қызмет етті. 1862 жылдың 25 сәуірінде ол еріктілердің бригадир генерал-майоры болып тағайындалды және Шенандоа департаментінде генерал-майор Натаниел Банкс қол астында бригаданы басқарды. Бригада Аңғар науқанына қатысты, бірақ нақты шайқасқа қатыспады. Оның алғашқы шайқас тәжірибесі Солтүстік Вирджиния науқаны кезінде болды, ол генерал-майор Джон Поуп басшылығымен Вирджиния армиясына тағайындалды. Седар тауы шайқасында Кроуфордтың бригадасы Конфедерацияның сол жағына күтпеген шабуыл жасап, Стоунволл бригадасын қамтитын дивизияны жойды. Конфедерация қарсы шабуыл жасады, бірақ басқа бөлімшелерден қолдау алмаған Кроуфордтың бригадасы 50% шығынға ұшырады. Антиэтам шайқасында Кроуфорд уақытша дивизияға қолбасшылық етті, ал генерал Альфей С. Уильямс XII корпусына қолбасшылық етті. Алайда, Кроуфордтың уақытша қолбасшылығы қысқа болды, өйткені ол оң жамбасында жараланды. Ол қан кетуден әлсіреп, оны алып кетуге дейін далада қалды. Жара сегіз ай бойы емделді және ол 1863 жылдың мамырына дейін далаға орала алмады, ол Вашингтон қорғанысында Пенсильвания резервтері дивизиясының қолбасшысы болды. Осы дивизияға қолбасшылық етуде Кроуфорд Одақ армиясының екі көрнекті тұлғасының ізімен жүрді: Джон Ф. Рейнольдс және Джордж Г. Мид. 1863 жылдың маусым айында Пенсильвания резервтері дивизиясы Геттисбург науқанына Потомак армиясына қосылды. Кроуфорд қиын жағдайда болды. Оның дайындығы пехоталық офицер ретінде емес, хирург ретінде болды, және бригада деңгейінде тәжірибесі болғанымен, сегіз айлық қалпына келтіруі оның дағдылары маңызды науқанның басында минималды деңгейде болды дегенді білдірді. Сонымен қатар, оның дивизиясының әскерлері алты ай бойы Вашингтонның айналасында қарапайым гарнизондық міндеттерді орындап, толық жауынгерлік дайындыққа ие болған жоқ. 1863 жылдың 2 шілдесінде Кроуфорд және оның дивизиясы генерал-майор Джордж Сайкс басқаратын V корпустың артқы жағында Геттисбургке келді. Ол майданға полковник Стронг Винсенттің Литтл Раунд Топтағы бригадасына көмек көрсету үшін жіберілді, бірақ оның дивизиясы келген кезде шайқас аяқталған болатын. Осы уақытта генерал-лейтенант Джеймс Лонгстриттің корпусының Конфедерациялық әскерлері Ібіліс ордасын басып өтіп, Одақ қорғаушыларын Литтл Раунд Топтың батысындағы Плам Рун өзеніне, солдаты "Өлім аңғары" деп атаған аймаққа қайтарды. Кроуфордтың дивизиясы полковник Уильям МакКэндлес және Дэвид Дж. Невин бригадаларымен бірге Литтл Раунд Топтың беткейімен түсті. МакКэндлстің бригадасы шабуылға бастады, бірақ Кроуфорд, әрине, атақ-даңқтың бір бөлігін қалаған және таңғалған сержанттан өзінің дивизиясының туын тартып алып, оларды да шабуылға бастап кетті. Шабуыл сәтті аяқталды, қарсылық аз болды, ал Конфедерация Өлім аңғарынан ығыстырылды. Кроуфорд соғыстың қалған уақытында V корпуста Пенсильвания резервтік дивизиясының қолбасшысы болды. Ричмонд-Петерсбург науқанында ол қоршауда өзінің алғашқы екі бригадасынан, IX корпустың дивизиясынан және басқа бірнеше полк пен артиллерия бөлімдерінен тұратын гарнизонға қолбасшылық етті; оның үшінші бригадасы уақытша V корпустың басқа дивизиясына тағайындалды. 1864 жылдың 12 желтоқсанында президент Абрахам Линкольн Кроуфордты генерал-майордың патенттік дәрежесіне тағайындады, ол 1 тамыздан бастап 1864 жылы тағайындалды, ал АҚШ Сенаты 1865 жылдың 14 ақпанында кандидатураны растады. 18 тамызда ол Weldon темір жолындағы шайқаста кеудесінен жараланды. Ол Бес бұралыстың шайқасында регламенттік армияда бригадир генералға және 1865 жылдың 13 наурызында генерал-майорға жоғарылатылды. Бес бұлақта оның дивизиясы Конфедерацияның сол жағындағы негізгі шабуылдан қашықтықтағы орманды аралап кетті. V корпусының қолбасшысы генерал-майор Гувернер К. Уоррен Кроуфордтың дивизиясын қайтарып алу үшін жеке аттанды. Шабуыл кезінде оның болмауы генерал-майор Филип Шериданның Уорренді босату себептерінің бірі болды. Кроуфорд корпустағы аға генерал болғанымен, Шеридан одан кіші офицерді (бригадир генерал Чарльз Гриффин) Уорренды алмастыруға тағайындады. Кроуфорд 1865 жылдың сәуір айында Аппоматтокс сотында Роберт Э. Лидің капитуляциясына қатысты, осылайша ол Азамат соғысының басы мен тиімді соңында болған сирек сарбаздардың бірі болды.

Мұра

1988 жылы Геттисбургте Крауфордтың қанаты тілінген америкалық туды қысып тұрған мүсіні ашылды.