Кіріспе

3 · 2ⁿ + 1 түріндегі бүтін сан. Сан теориясында Табит саны, Табит ибн Құра саны немесе 321 саны – n нөлдік емес бүтін сан болғандағы түрі.

Табит сандарының алғашқылары:

2, 5, 11, 23, 47, 95, 191, 383, 767, 1535, 3071, 6143, 12287, 24575, 49151, 98303, 196607, 393215, 786431, 1572863.

9-шы ғасыр математигі, дәрігері, астрономы және аудармашысы Табит ибн Құра осы сандарды және олардың достық сандармен байланысын зерттеген алғашқы адам ретінде танылады.

Жалпылау

b ≥ 2 бүтін саны үшін, Тэбит санының b негізі – теріс емес бүтін сан n үшін (b+1)·bn − 1 түріндегі сан. Сондай-ақ, b ≥ 2 бүтін саны үшін, екінші түрдегі Тэбит санының b негізі – теріс емес бүтін сан n үшін (b+1)·bn + 1 түріндегі сан. Уильямс сандары да Тэбит сандарының жалпылануы болып табылады. b ≥ 2 бүтін саны үшін, Уильямс санының b негізі – (b−1)·bn − 1 түріндегі сан, мұнда n – теріс емес бүтін сан. Сондай-ақ, b ≥ 2 бүтін саны үшін, екінші түрдегі Уильямс санының b негізі – (b−1)·bn + 1 түріндегі сан. b ≥ 2 бүтін саны үшін, Тэбиттің b негізіндегі жай саны – Тэбит саны, ол сонымен қатар жай сан болып табылады. Сол сияқты, b ≥ 2 бүтін саны үшін, Уильямс жай санының b негізі – Уильямс саны, ол сонымен қатар жай сан болып табылады. Кез келген жай сан p – p негізіндегі бірінші түрдегі Тэбит жай саны, p+2 негізіндегі бірінші түрдегі Уильямс жай саны және p негізіндегі екінші түрдегі Уильямс жай саны; егер p ≥ 5 болса, онда p – p-2 негізіндегі екінші түрдегі Тэбит жай саны. Бұл b ≥ 2 кез келген бүтін саны үшін, b негізіндегі бірінші түрдегі шексіз көп Тэбит жай саны, b негізіндегі бірінші түрдегі шексіз көп Уильямс жай саны және b негізіндегі екінші түрдегі шексіз көп Уильямс жай саны бар деген болжам; сонымен қатар, 1-ге модульдік түрде сәйкес келмейтін b ≥ 2 кез келген бүтін саны үшін, b негізіндегі екінші түрдегі шексіз көп Тэбит жай саны бар. (Егер b негізі 1-ге модульдік түрде сәйкес келсе, онда b негізіндегі барлық екінші түрдегі Тэбит сандары 3-ке бөлінеді (және b ≥ 2 болғандықтан 3-тен үлкен), сондықтан b негізіндегі екінші түрдегі Тэбит жай саны жоқ.) Екінші түрдегі Тэбит жай сандарының көрсеткіші 1-ге модульдік түрде сәйкес келмейді (1-ден басқа), бірінші түрдегі Уильямс жай сандарының көрсеткіші 4-ке модульдік түрде сәйкес келмейді және екінші түрдегі Уильямс жай сандарының көрсеткіші 1-ге модульдік түрде сәйкес келмейді (1-ден басқа), өйткені b-ге сәйкес келетін көпмүшелік – толық емес көпмүшелік. (Егер n ≡ 1 (mod 3) болса, онда (b+1)·bn + 1 саны b2 + b + 1 санына бөлінеді; егер n ≡ 4 (mod 6) болса, онда (b−1)·bn − 1 саны b2 − b + 1 санына бөлінеді; және егер n ≡ 1 (mod 6) болса, онда (b−1)·bn + 1 саны b2 − b + 1 санына бөлінеді.) Әйтпесе, b-ге сәйкес келетін көпмүшелік толық емес көпмүшелік болып табылады, сондықтан егер Буняковский болжамы дұрыс болса, онда шексіз көп b негіздері бар, сондықтан сәйкес келетін сан (белгілі бір n көрсеткіші үшін) жай сан болады. ((b+1)·bn − 1 саны барлық теріс емес бүтін n үшін толық емес, сондықтан егер Буняковский болжамы дұрыс болса, онда шексіз көп b негіздері бар, сондықтан сәйкес келетін сан (белгілі бір n көрсеткіші үшін) жай сан.) Пирпонт сандары – екінші түрдегі Тэбит сандарының жалпылануы.