Кіріспе

Тақырыптық жарнамалар

Жарнамалық кампания – бір идея мен тақырыпты бөлісетін жарнамалық хабарламалардың сериясы, олар біріктірілген маркетингтік коммуникацияны (IMC) құрайды. IMC – бұл адамдар тобы өз идеяларын, сенімдерін және түсініктерін бір үлкен медиа базасына біріктіре алатын платформа. Жарнамалық кампаниялар белгілі бір уақыт аралығында әртүрлі медиа арналарын пайдаланады және анықталған аудиторияға бағытталған. Кампания тақырыбы – бұл жарнамалық іс-шаралардағы негізгі хабарлама және жарнамалық кампанияның басты фокусы, себебі ол жеке жарнамалар мен басқа да маркетингтік коммуникациялар сериясының негізгі мотивін анықтайды. Кампания тақырыптары көбінесе ұзақ мерзімге қолдану үшін жасалады, бірақ олардың көпшілігі тиімсіздік, нарық жағдайлары, бәсекелестік және маркетингтік кешен сияқты факторларға байланысты уақытша болып табылады. Жарнамалық кампаниялар белгілі бір мақсатқа немесе мақсаттар жиынтығына қол жеткізу үшін құрылады. Мұндай мақсаттарға әдетте бренд құру, брендтің танымалдығын арттыру, конверсиялар/сату деңгейін жоғарылату кіреді. Осы мақсаттарға жетудегі табыс немесе сәтсіздік тиімділік өлшемдері арқылы бағаланады. Жарнамалық кампанияның тиімді болуын қамтамасыз ету үшін 5 маңызды аспектіні қарастыру қажет. Бұл аспектілер – біріктірілген маркетингтік коммуникациялар, медиа арналар, позиционирование, коммуникация процесінің схемасы және байланыс нүктелері.

Интеграцияланған маркетингтік ақпарат

Интегралды маркетингтік коммуникация (IMC) – көптеген ұйымдар өздерінің маркетингтік және жарнамалық кампанияларын қалай тарату жөнінде стратегиялық жоспар жасау үшін қолданатын тұжырымдық тәсіл. Соңғы кезде маркетингшілер мен жарнама берушілердің тұтынушылармен өзара әрекеттесу әдісі өзгерді және енді оны жарнама/маркетинг командалары мен тұтынушылар арасындағы әңгіме ретінде қарастырады. IMC цифрлық дәуірде тұтынушы тәжірибесін басқару үшін ұйымдардың маңызды стратегиясы болып қалыптасты, себебі ұйымдар адамдармен әдетте медиа деп есептелетін нәрселерден гөрі көптеген тәсілдермен байланыса алады. Газеттер, билбордтар және журналдар сияқты дәстүрлі жарнама тәсілдері әлі де қолданылып келеді, бірақ бұрынғы жылдардағыдай тиімді емес. Қазіргі зерттеулер коммерциялық коммуникацияның ешбір түрі мобильді форматтар сияқты маңызды элементтерге ие емес екенін көрсетіп, оны жарнамалық әсері тұрғысынан ерекше етеді. IMC-нің маңыздылығы – маркетинг процесін бренд пен тұтынушы үшін біртіндеп үйлесімді ету. IMC маркетингтің барлық аспектілерін біртұтас жүйеге біріктіруге тырысады. Бұл сатуға ынталандыру, жарнама, қоғамдық қатынастар, тікелей маркетинг және әлеуметтік медианы қамтиды. IMC-нің басты мақсаты – маркетингтің барлық аспектілерін біріктіріп, үйлесімді күш ретінде жұмыс істеуін қамтамасыз ету. Бұл әдістер, арналар және іс-шаралар арқылы, сондай-ақ медиа платформаларын пайдалану арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. IMC-нің соңғы мақсаты – брендтің хабарламасын тұтынушыларға ең ыңғайлы жолмен жеткізу. IMC-ні пайдаланудың артықшылығы – оның бір хабарламаны бірнеше арна арқылы жеткізе алуы, бұл брендтің танымалдығын арттыруға мүмкіндік береді. IMC – бұқаралық ақпарат құралдарындағы жарнамамен салыстырғанда, мақсатты тұтынушылармен жеке деңгейде байланысудың ең тиімді шешімі. IMC шағын бизнеске де пайдалы, өйткені олар тұтынушыларды түрлі коммуникациялармен қамтып, оларды зерттеу және сатып алу кезеңдерінен өткізе алады, жаңа клиенттерімен қарым-қатынас пен диалог құрады. IMC-нің танымал мысалдарының бірі – ұйымның тұтынушы туралы жеке ақпарат жинап, оның бұрынғы сатып алулары туралы мәліметтерге сүйене отырып, оған тікелей маркетингтік хабарламалар – пошта, электрондық хаттар, SMS және басқа да тікелей байланыс түрлерін жіберу.

Медиа арналар

Медиа арналары, сонымен қатар маркетингтік коммуникация арналары деп те аталады, мақсатты тұтынушымен байланыс орнату және олардың мінез-құлқына әсер ету үшін қолданылады. Тұтынушылармен байланыс орнатудың дәстүрлі әдістеріне газеттер, журналдар, радио, теледидар, билбордтар, телефон, пошта және үйден-үйге сату кіреді. Бұл – тарихи түрде қолданылып келген дәстүрлі әдістердің тек бірнешеуі ғана. Дәстүрлі медиа арналарымен бірге, жаңа және дамып келе жатқан медиа арналары да пайда болып келеді. Әлеуметтік желілер медиа мен маркетингтің өзара әрекеттесуі арқылы тұтынушыларға жетуде маңызды рөл атқара бастады. Әлеуметтік желілердің көмегімен кең аудиторияға қол жеткізуге болады. Жас топтары мен демографиялық ерекшеліктерге байланысты, әлеуметтік желілер компанияның жалпы беделіне әсер ете алады. Әлеуметтік желілерді маркетингтік құрал ретінде пайдалану – брендтің танымалдығын арттырудың кең таралған тәсіліне айналды. Бренд өзінің нақты мақсатты аудиториясына негізделген әлеуметтік желілерде толыққанды өкілдік құру мүмкіндігіне ие. Цифрлық коммуникация арналарының дамуының арқасында маркетингтік коммуникациялар екі жақты байланысқа мүмкіндік береді, яғни тұтынушыдан дереу жауап алуға болады. Цифрлық коммуникация құралдарының мысалдары: веб-сайттар, блогтар, әлеуметтік желілер, электрондық пошта, мобильді құрылғылар және іздеу жүйелері. Жарнамалық кампанияны жүзеге асырғанда, мақсатты тұтынушының уақытын қайда өткізетінін ескере отырып, каналдарды мұқият таңдау қажет. Бұл маркетингтік күш-жігердің тиімділігін арттыруға көмектеседі. Маркетинг мамандары сонымен қатар мақсатты аудиторияға жету құны мен уақытын (мысалы, мерекелік маусымда жарнамалаудың құны жоғарылай түседі) ескеруі керек.

Дәстүрлі медиа арналардың артықшылықтары мен кемшіліктері туралы қазіргі заманғы түсініктер

Маркетинг пен жарнаманың қарқынды өзгеретін ортасында, кейбір тұтынушылар топтары мен мақсатты аудиторияға дәстүрлі медиа арналары арқылы қол жеткізу мүмкіндігі күңкейіп барады. Дәстүрлі медиа арналарына баспа, телерадио хабарларын тарату, сыртқы жарнама және тікелей пошта жатады. Жаңа заманауи медиа арналарының енгізілуі олардың дәстүрлі артықшылықтары мен кемшіліктерін өзгертіп жіберді. Біріктірілген маркетингтік коммуникация (IMC) стратегиясының тиімділігі үшін, белгілі бір демографиялық топтарға, тұтынушыларға және мақсатты аудиторияға әсер етудің нақтылығын, тұрақтылығын және максималды коммуникациялық әсерін қамтамасыз ету қажет.

Баспа құралдары

Баспа ақпарат құралдары негізінен газеттер мен журналдар деп есептеледі. 2006-2016 жылдар аралығында телефондарда, компьютерлерде және планшеттердегі цифрлық ақпаратқа көшуге байланысты дәстүрлі баспа ақпарат құралдарына көбінесе егде жастағы адамдар тосқаналайды. Алдағы жылдары баспа материалдарының көлемі азаяды деп күтілуде, себебі баспа ақпарат құралдары онлайн форматқа өтуде. Жарнама берушілер бұл өзгерісті ескеруі керек; кейбір жағдайларда олар оны өз пайдаларына айналдыра алады. Газет жарнамасының артықшылықтары – төмен құны, уақтылы болуы, оқырманның жарнамамен танысу уақытын бақылау мүмкіндігі және батыс қоғамындағы егде жастағы ұрпақ арасында белгілі бір деңгейде таралу. Кемшіліктері – қартайып бара жатқан аудитория, қысқа өмір сүру мерзімі, көптеген жарнамалардың болуы және назар аударудың төмендігі. Журналдар кейбір жағдайларда ұқсас, бірақ олар нақты аудиторияға бағытталған өнім болғандықтан сегментациялау мүмкіндігін арттырады; сондай-ақ оларда жоғары ақпараттық мазмұн және ұзақ сақталу қасиеттері бар. Кемшіліктері – тек визуалды форматта болуы, икемсіздігі және жарнама орналастыру үшін ұзақ уақыт талап етілуі. Әлем өзгерген сайын, осы медиа арнаны қайта жандандырудың жаңа жолдары табылады. Оның потенциалды артықшылықтары – қолжетімділік, кең таралу, географиялық икемділік және салыстырмалы түрде төмен құн. Сыртқы жарнаманың кемшіліктері – қысқа өмір сүру мерзімі, өлшеу және бақылау қиындығы, бренд имиджіне кері әсер ете алуы. Кіріс және білім деңгейі. Бұл процесс демографиялық көрсеткіштерге негізделіп клиенттерді сегменттеу деп аталады.

Нысаналы нарық

Нысаналы нарықты анықтау бизнеске және жеке тұлғаларға маркетингтік науқанды жоспарлауға көмектеседі. Бұл өз кезегінде бизнеске және жеке тұлғаларға шығындардан сақтануға және жарнамаларын әлеуетті тұтынушыларға жеткізуге мүмкіндік береді. Дұрыс нысаналы нарықты іздеу кезінде, пайда көретін нақты топтарға назар аудару маңызды. Өніммен тікелей байланысы бар белгілі бір топтарға маркетинг жүргізу арқылы бизнес және жеке тұлғалар өнімді сатып алатын адамдарды жылдамырақ және тиімдірек таба алады. Қолдағы деректерін (тұтынушылар мен сату деректерін) қадағалайтын бизнес пен жеке тұлғалар нысаналы нарықты анықтауды оңайырақ табады, ал қолдағы тұтынушыларды сауалнамаға алу көбірек тұтынушыларды табуға көмектеседі. Нысаналы нарықты іздеу кезінде тиімсіздіктерден сақтану да маңызды. Жақсы сатып алушылардың саны аз болса, көптеген әлеуетті тұтынушыларға жарнамалау уақыт пен ақшаның ысырабы болады. Егер олар өнімге қызығушылық танытса, шағын аудиторияға бағытталған назарлы жоспар жақсы нәтиже беруі мүмкін. Уақыт өте келе нысаналы нарықтар өзгеруі мүмкін. Бүгін қызығушылық танытқан адамдар ертең қызығушылық танытпауы мүмкін, ал қазір қызығушылық танытпағандар кейін қызығушылық танытуы мүмкін. Сату деректері мен тұтынушы туралы ақпаратты талдау бизнес пен жеке тұлғаларға нысаналы нарықтың өсіп немесе азайып жатқанын түсінуге көмектеседі. Нысаналы нарықты табудың көптеген артықшылықтары бар. Бір артықшылығы – тұтынушының жасын және қажеттіліктерін білу арқылы «дұрыс өнімді ұсыну мүмкіндігі» (Suttle. R. 2016). Тағы бір артықшылығы – бизнеске тұтынушының өнім немесе қызмет үшін қандай баға төлейтінін түсінуге көмектеседі. Бизнес өнімдерін жарнамалауда да тиімдірек, өйткені олар «көбірек тиісті хабарламалармен дұрыс тұтынушыларға жетеді» (Suttle. R. 2016). Дегенмен, нысаналы маркетингпен байланысты бірнеше кемшіліктер де бар. Біріншіден, нысаналы нарықты табу қымбатқа түседі. Көбінесе бизнес нысаналы нарығын анықтау үшін бастапқы зерттеу жүргізеді, бұл әдетте зерттеу агенттігін жалдауды қамтиды, ол «ондаған мың долларға» (Suttle, R. 2016) дейін шығынға түсуі мүмкін. Өзінің нысаналы нарығын табу да уақытты қажет етеді, өйткені ол көбінесе «нысаналы аудиторияны анықтау үшін едәуір уақытты қажет етеді» (Suttle, R. 2016). Сондай-ақ, нысаналы нарықты табуға назар аудару басқа тұтынушыларды қабылдамай қалуға әкелуі мүмкін. Бизнес немесе жеке тұлғалар өздерінің «орташа тұтынушылары» орташа тұтынушылардың «демографиялық» (Suttle, R. 2016) ерекшеліктерінен тыс адамдарды қамтымайтынын анықтауы мүмкін, бұл олардың өнімдерін сатуды шектейді. Соңғы кемшілік – нысаналы маркетингке байланысты этикалық мәселелер. Мысалы, «аз білімді, жақсы жағдайда емес адамдарды үлкен көлемдегі бөтелкелермен тартуға бағытталған сыра компаниясы» (Suttle, R. 2016).

Орналасуы

Жарнамада әр түрлі брендтер тұтынушы үшін ең маңызды брендпен бәсекелеседі. Күнделікті тұтынушылар жарнаманы көріп, белгілі бір брендтерді бәсекелестермен салыстырып бағалайды. Адамдар осы белгілі бір брендтерді өздері үшін не маңызды екендігі бойынша реттейді. Мысалы, адам автомобиль брендтерін олардың спорттық көрінісі, қолжетімділігі, пайдалылығы және сыртқы түрі бойынша салыстыра алады. Бір адамның бренді қабылдауы екіншісінен өзгеше, бірақ бұл көбінесе жарнамалық науқанның манипуляциялауына және тұтынушының көз алдында қалыптастырғысы келетін түсінікті жасауға байланысты.

Позиционирование – бұл бизнестің өнімдерін немесе қызметтерін таныстыру үшін қолданатын маңызды маркетингтік тұжырымдама. Позиционирование тұжырымдамасы мақсатты аудиторияны ең көп тартатын бейнені құруға бағытталған. Позиционирование тұжырымдамасын қолданатын кәсіпорындар жарнаманы, бағаны, таратуды және өнімді ескереді. Егер позиционирование тиімді және нәтижелі болса, ол бизнестің маркетингтік күш-жігерін арттырады және сатып алушыға өнімді сатып алуға көмектеседі. Маркетингте позиционирование процесі маңызды, себебі тұтынушылардың тану деңгейі жоғары. Компания кең тұтынушылар қауымдылығымен танылуы үшін өзіне тауарлық белгі құруы керек. Мысалы, жылдам тамақтандыру мекемесі өзін жылдам, арзан және дәмді деп позиционирлейді. Олар өздерінің күшті жақтарын және ең көрінетін ерекшеліктерін пайдаланады. Ал сәнді автомобиль бренді өзін сәнді және қымбат платформа ретінде позиционирлейді, себебі олар жылдам тамақтандыру брендінен мүлдем өзгеше белгілі бір аудиторияны тартуды қалайды. Позиционирование тұжырымдамасы тиімді болу үшін жарнаманы, бағаны, таратуды және өнімді ескеру қажет. Жарнаманың үш негізгі мақсаты бар: мақсатты бизнес-клиенттер мен тұтынушыларға өнім туралы ақпарат беру, мақсатты нарықта сұранысты арттыру, өнімді ерекшелендіру және брендтің имиджін құру. Осы мақсаттарға жету үшін жарнама, жаңалықтармен жұмыс, жеке сату, тікелей маркетинг және сатуды ынталандыру сияқты құралдар қолданылады. Өнімнің бағасы позиционирование тұжырымдамасында маңызды рөл атқарады. Бағаны түзету немесе төмендету өнімнің сатылымына айтарлықтай әсер етеді және позиционирование тұжырымдамасының басқа бөліктерін толықтыруы керек. Баға өмір сүруді қамтамасыз етуге, пайданы арттыруға, нарық үлесін алуға және тиісті имиджді құруға мүмкіндік беруі керек. Өнімді жарнамалау позиционирование тұжырымдамасында маңызды. Бұл маркетингшілердің өнімдерінің қасиеттерін мақсатты нарыққа жеткізу процесі. Өнімнің табысты болуы үшін компаниялар тұтынушылардың қажеттіліктерін, бәсекелестік қысымды, қолжетімді байланыс арналарын және мұқият дайындалған негізгі хабарламаларды ескеруі керек. Өнімді позиционирлеу жарнамалық кампанияда және оны іске асыратын кәсіпорындар/жеке тұлғалар үшін көптеген артықшылықтар ұсынады. Позиционирование өнімнің ең жақсы жақтарымен байланысты және «оларды бәсекелестерге қарағанда тұтынушылармен тиімдірек сәйкестендіреді» (Jaideep, S. 2016). Сондай-ақ, позиционирование бизнеске немесе жеке тұлғаға тұтынушының өнімге деген үмітін түсінуге көмектеседі. Өнімді позиционирлеу компанияның атын, өнімін және брендін нығайтады. Бұл брендтің танымалдығын арттырып, тұтынушылардың адалдығын күшейтеді. Өнімнің артықшылықтары тұтынушыларға позиционирлеу арқылы жақсы жарнамаланады, бұл тұтынушылардың қызығушылығы мен назарын арттырады. Бұл әртүрлі тұтынушыларды тартады, өйткені өнімдердің әртүрлі тұтынушылар тобын тартатын әртүрлі артықшылықтары бар, мысалы: спортпен айналысуға, серуендеуге, жаяу жүруге және күнделікті киюге арналған аяқ киім әртүрлі тұтынушылар тобын тартады. Позиционированиедің тағы бір артықшылығы – бұл кәсіпорындарға/жеке тұлғаларға және олардың өнімдеріне бәсекеге қабілеттілікті ұсыну, нарыққа жаңа өнімдерді сәтті енгізу және өнімге кейіннен қосылатын жаңа және әртүрлі мүмкіндіктерді жеткізу.

Байланыс процесінің диаграммасы

Коммуникация процесінің диаграммасы – белгілі бір ұйым мен тұтынушы арасындағы коммуникация ағынын біріктіретін жарнамалық кампанияның жұмыс реті. Диаграмма әдетте солдан оңға қарай (шешірленіп көрсетілмесе) бастау көзінен басталады. Жарнамалық кампания барлық қажетті коммуникациялық қадамдар дұрыс орындалып жатқанын қамтамасыз ету үшін коммуникация процесінің диаграммасын пайдаланады. Бастау көзі – бұл әлеуетті тұтынушылармен бөліскім келетін хабарламасы бар адам немесе ұйым. Мысалы, Vodafone өз тұтынушыларына және жаңа тұтынушыларына жаңа айлық тариф туралы хабарлағысы келеді. Диаграмма содан кейін кодтауға көшеді, ол ұйымның хабарламаларды, ойларды және идеяларды нысандық тұтынушыға түсінікті болу үшін символдар немесе сөздер арқылы интерпретацияланатын символдық формаға енгізуінен тұрады. Тиісті нүктелердің жиі кездесетін мысалдары – әлеуметтік желілердегі сілтемелер, QR кодтары, белгілі бір бренд туралы жарнама парақшаларын тарататын адамдар, билбордтар, веб-сайттар және бренд пен тұтынушыны байланыстыратын басқа да әдістер. Effie Award жүлдесін жеңіп алған кампаниялардағы ең тиімді тиісті нүктелер: интерактивті (91%), одан кейін теледидар (63%), баспа (52%) және тұтынушылардың қатысуы (51%). Көп сезімтал тиісті нүктелер санасты емес, бірақ адамның сезімталдары арқылы анықталған ерекшеліктер арқылы брендтерді тануға көмектеседі. Бұл ерекшеліктер белгілі бір брендпен байланысты пішін, түс, текстура, дыбыс, иіс немесе дәм болуы мүмкін. Партизандық маркетинг – бұл бірнеше маркетингтік санаттарды қамтитын термин, оның ішінде көшелік маркетинг, амбиенттік маркетинг, қатысу маркетингі, балама маркетинг, тәжірибелік маркетинг, халықтық маркетинг, флайпостинг, партизандық проекциялық жарнама, жасырын маркетинг және астротурфинг. Джей Конрад Левинсон 1984 жылы жарық көрген осы аттас кітабында партизандық маркетинг терминін енгізді. Технологияның дамуы және интернет пен ұялы телефондардың кеңінен қолданылуы маркетингтік коммуникацияны қолжетімдірек етті және партизандық маркетингтің өсуіне әкелді, бұл жаңалықтар құралында жариялануға лайық партизандық кампаниялардың таралуына мүмкіндік берді. Партизандық маркетинг стратегиясын құру кезінде нақты және логикалық тәсілдің жеті элементі бар. Біріншіден, стратегияның мақсатын анықтайтын мәлімдеме жазыңыз. Екіншіден, негізгі артықшылықтарға назар аудара отырып, мақсатқа қалай жету керектігін анықтаңыз. Содан кейін Левинсон (1989) нысанды нарық немесе тұтынушылар туралы сипаттамалық қорытынды жазуды ұсынады. Төртінші элемент – стратегияда қолданылатын маркетингтік құралдар мен әдістерді тізбектейтін мәлімдеме жасау (мысалы, жұмыс күндері таңғы сағат 6.30-дан 9.00-ге дейін радио жарнамасы немесе тұрақты түрде жаңартылатын терезе дисплейлері). Бесінші қадам – брендті/өнімді/компанияны нарықта орналастыратын мәлімдеме жасау. Брендтің ерекшеліктерін анықтау және оған өзіндік сипат беру – алтыншы элемент. Соңында, болашақта тек маркетингке жұмсалатын бюджетті анық белгілеңіз. Бұл жеті қағида: міндеттеме – маркетингтік жоспарды өзгертпей ұстану; инвестиция – маркетингтің инвестиция екенін түсіну; тұрақтылық – маркетингтік хабарлама мен стратегияның барлық формаларда тұрақты болуын қамтамасыз ету; сенімділік – партизандық маркетинг стратегиясына деген сенімділікті көрсету; шыдамдылық – стратегияға уақыт пен күш салу; ассортимент – ең жақсы нәтижелерге қол жеткізу үшін жарнама мен маркетингтің әртүрлі әдістерін қолдану; және одан кейін – сатылымнан кейінгі маркетинг арқылы клиенттердің адалдығы мен сақталуын арттыру. Дәстүрлі емес, конвенциялық емес және таң қалдыратын кампаниялар бұқаралық ақпарат құралдарында жариялануда және брендтің танымалдығын арттыруда өте табысты, жақсы немесе жаман назар болсын. Алайда, көптеген маркетингтік стратегиялар сияқты, нашар кампания кері әсер ете алады және пайда мен сатуды төмендетуі мүмкін. Жасырын маркетинг және астротурфинг – бұл екі түрлі партизандық маркетинг, олар тәуекелді және компанияға зиян келтіруі мүмкін.