Кіріспе

Рұқсаттамалы маркетинг – жарнаманың бір түрі, онда жарнаманы көруге тиіс адамдар оны алуға келіседі немесе бас тартады. Бұл маркетинг түрі цифрлық маркетингте күннен-күнге танымал болып келеді. Сет Годин бұл тұжырымды алғаш рет өзінің «Рұқсаттамалы маркетинг: жат адамдарды досқа, достарды клиенттерге айналдыру» кітабында ұсынған.

Тарих

Дәстүрлі маркетинг әдістері көбінесе араласуды қамтиды – теледидардағы жарнама бағдарламаны үзуі немесе веб-сайтқа кедергі келтіретін интернет-жарнама сияқты. Годиннің сөзінше, мұндай әдістер (көбінесе "араласу маркетингі" деп аталады) қазіргі әлемде, тұтынушылардың ақпаратпен шамадан тыс жүктелген кезінде тиімділігі төмендеді. Араласу маркетингі – бұл адамдардың назарын жеңіп алу үшін күрес. Бүгінгі күнгі жаппай маркетинг әлемінде адамдардың уақыты мен назарына таласқан көптеген жарнамалармен шамадан тыс жүктелген. Yankelovich, Inc компаниясы орташа тұтынушы жылына 1 миллион жарнамамен, немесе шамамен күніне 3000 жарнамамен қарым-қатынас жасайды деп мәлімдейді. Үзілістердің көп болуы салдарынан адамдар оларды елемейді, назарынан тыс қалдырады және жауап беруден бас тартады. Мұндай дәстүрлі маркетинг әдістерімен бірдей нәтижеге жету қиын әрі қымбатқа түседі. 1999 жылы Годин табысты кампаниялар – тұтынушының келісімін алуға тырысқан кампаниялар екенін байқады. Осы байқаулардың негізінде Годин маркетингтік стратегиялар келесі элементтерге негізделуі керек деп санайды:

Күтілетін: адамдар компаниядан қызмет/өнім туралы ақпарат күтеді.
Жеке: маркетингтік ақпарат нақты тұтынушыға қатысты.
Маңызды: маркетингтік ақпарат тұтынушыны қызықтыратын нәрсе.
Осы элементтер біріктіріліп, "рұқсат маркетингі" анықталды, ол алғаш рет Годиннің 1999 жылғы 6 мамырда жарық көрген "Рұқсат маркетингі: бейтаныстарды достарға, достарды клиенттерге айналдыру" кітабында жарияланды.

Артықшылықтары

Рұқсат беру маркетингі тұтынушыларға маркетингке қатысуға немесе қатыспауға мүмкіндік береді. Бұл таңдау жақсырақ тартылуға әкелуі мүмкін. Мысалы, тұтынушылар "қос жазылу" арқылы жіберілген электрондық хабарламаны, қарапайым "бір жазылу" арқылы жіберілгенге қарағанда көбірек ашады. Рұқсат беру маркетингі еріктілерге бағытталғандықтан, тұтынушылар маркетингтік хабарламаға көбірек назар аудару ықтималдығы артады. Осылайша, рұқсат беру маркетингі тұтынушыларды ұзақ мерзімді, өзара тиімді маркетингтік кампанияға қатысуға ынталандырады. Қосымша тиімділік: Рұқсат беру маркетингі төмен құнды онлайн құралдарды қолданады – әлеуметтік желілер, іздеу жүйесін оңтайландыру, электрондық пошта және т.б. Бұдан әрі, кәсіпкерлер тек қызығушылық танытқан тұтынушыларға маркетинг жасау арқылы маркетингтік шығындарын азайта алады. Жоғары конверсия деңгейі: Мақсатты аудитория өнімге қызығушылық танытқандықтан, потенциалды клиенттерді сатуға айналдыру оңайырақ. Жекелендіру: Рұқсат беру маркетингі бизнеске жекелендірілген кампанияларды жүргізуге мүмкіндік береді; оларға жас, жыныс, географиялық орналасу сияқты факторларға сәйкес нақты аудиторияны таңдауға мүмкіндік туады. Клиенттермен ұзақ мерзімді қарым-қатынас: Әлеуметтік желілер мен электрондық поштаны пайдалану арқылы бизнес клиенттермен байланыс орнатып, ұзақ мерзімді қарым-қатынастар құра алады. Маркетингтік репутация: Рұқсат беру маркетингі ақпаратты күтіп отырғандарға ғана жібереді. Сондықтан, ақпарат алған адамдар аз ғана дискомфорт сезінеді.

Басталу парадоксы

Рұқсатты маркетингті жақтаушылар оның үзіліспен маркетингтен тиімдірек дейді, алайда бұл парадоксқа толы. Рұқсатты маркетингтің бастауы үзіліспен маркетинг болмайынша мүмкін емес. Болашақ тұтынушының назарын рұқсат негізіндегі қарым-қатынасқа бұру үшін алғашқы қадам үзіліспен маркетингті талап етеді.

деңгейлері

Рұқсат беру маркетингінде бес деңгей бар. Бұл "деңгейлер" тұтынушының нақты бір бизнеске берген рұқсатының шамасын өлшейді. Рұқсат беру аясындағы әрбір кезекті деңгейде бизнес тиімділігі артады, маркетингтік шығындар азаяды. Сондықтан, кәсіпорындар көбінесе "ішекке тікелей енгізілген рұқсат" деңгейіне жетуді мақсат етеді. Дегенмен, рұқсат берудің бес деңгейін міндетті түрде бірінен соң бірі келетін процесс деп қарастыру қате. Бизнестің сипатына қарай, бірнеше деңгей бір уақытта қолданылуы мүмкін. Жағдайлық рұқсат: Тұтынушы жеке ақпаратын ұсыну арқылы бизнеспен байланыс орнатуға рұқсат береді. Брендке сенім: Тұтынушы бизнеске өзінің қажеттіліктерін қанағаттандыруды жалғастыруға рұқсат береді. Жеке қарым-қатынас: Рұқсат беру, тұтынушының қызмет жеткізуші ұйымдағы біреумен жеке қарым-қатынасының нәтижесінде беріледі. Ұпайлық рұқсат: Бұл кезеңде тұтынушы тауар немесе қызметтерді алуға келіседі және бизнеске жеке деректерін жинауға рұқсат береді. Мұның себебі әдетте оларға сыйлықтар, мысалы, айырбасталатын ұпайлар немесе сыйлық жеңіп алу мүмкіндігі ұсынылады. Ішекке тікелей енгізілген рұқсат: Жеткізуші нақты бір тауар немесе қызметтің жеткізілуін толығымен өз мойнына алады, тұтынушы бизнеске толық тәуелді болады. Бұл рұқсат берудің ең жоғары деңгейі. Ішекке тікелей енгізілген рұқсат алған маркетолог өзінің клиенттері үшін сатып алу туралы шешімдерді қабылдайды.

Мысалдар

Алғашқы әлеуметтік желілер – осының жарқын мысалы – жариялау, бөлісу немесе тарату үшін маркетолог әлеуетті клиенттерге достық қабылдау (немесе рұқсат) жіберуі керек еді. Жазылу арқылы электрондық пошта алу – рұқсат маркетингінің мысалы, онда интернет қолданушылары белгілі бір өнім немесе қызмет туралы ақпарат алуға өтініш білдіреді. Рұқсат маркетингін қолдайтындар оның тиімділігін айтады, себебі әлеуетті клиент бұрын сұраған ақпаратқа көбірек қызығушылық танытады. Бұл дәстүрлі маркетинг әдістеріне қарағанда арзан, өйткені компаниялар тек өнімдеріне қызығушылық білдірген тұтынушыларды тартуы керек. RSS немесе Really Simple Syndication – рұқсат маркетингін қабылдаудың ең жақсы жолдарының бірі. Бұл әдіс жазылғандарға соңғы жарнамалар мен мазмұн туралы хабарламалар арқылы мәлімдейді. Huffington Post – американдық онлайн жаңалықтар жинағышы және блог, ол саясат, бизнес, ойын-сауық, қоршаған орта, технология және т.б. салаларында түпнұсқа мазмұн ұсынады. Huffington Post рұқсатқа негізделген маркетингтік тәсілді қолданады: оқырмандар сайтқа әлеуметтік желілер (мысалы, Facebook, Twitter және т.б.) арқылы тіркелуі керек. Тіркелу оқырмандардың Huffington Post-қа маркетингтік ақпарат, мысалы, жаңалықтарды жіберуге рұқсат бергенін білдіреді. YouTube – пайдаланушыларға бейнелерді жүктеуге, көруге және бөлісуге мүмкіндік беретін бейне бөлісу сайты. Көптеген компаниялар YouTube-ты әлеуметтік желілерді маркетингтік стратегиясының бір бөлігі ретінде өз өнімдері мен қызметтерін ілгерілету үшін пайдаланады. Компаниялар клиенттермен рұқсат негізінде қарым-қатынас орнату үшін «жазылу» мүмкіндігін пайдаланады. Жазылу дегеніміз, көрермендердің компанияға жаңа ақпарат, науқандар және т.б. туралы хабарлауға рұқсат бергені. Sundance Vacations – клиенттерге демалыс күндерін көтерме бағамен сатып алуға мүмкіндік беретін саяхат компаниясы. Компания спорттық іс-шараларға, шоуларға және басқа да іс-шараларға қатысып, адамдарды жыл сайынғы лотереяда жеңіске жету үшін тіркелуге шақыру арқылы рұқсат маркетингін қолданады. Толтырылған өтініш нысандарында компанияға байланысуға рұқсат беретін келісімшарт болады. Әлеуетті клиенттің қолы – олармен байланысуға келісім бергендігінің куәсі, бұл компанияға электрондық пошта мен телефон арқылы хабарласуға мүмкіндік береді.