Кіріспе
Партизандық маркетинг – компанияның өнімді немесе қызметті насихаттау үшін күтпеген және/немесе дәстүрден тыс тәсілдерді қолданатын жарнама стратегиясы. Бұл жарнаманың бір түрі. Бұл термин 1984 жылы Jay Conrad Levinson-ның «Партизандық маркетинг» кітабы арқылы танымал болды. Партизандық маркетинг потенциалды клиенттермен тікелей байланыс орнату үшін көптеген техникалар мен тәжірибелерді пайдаланады. Мұндай өзара әрекеттесудің мақсаты – клиенттерде эмоционалды реакция тудыру, ал маркетингтің басты мақсаты – адамдарға өнімдер мен брендтерді бұрынғыдан өзгеше есте сақтауға ықпал ету. Баспа, радио, теледидар және тікелей пошта сияқты дәстүрлі жарнама арналарының танымалдығы төмендеген сайын, маркетологтар мен жарнама берушілер коммерциялық хабарларын тұтынушыға жеткізудің жаңа стратегияларын табуға мәжбүр болды. Партизандық маркетинг тұтынушыны күтпеген жағдайға түсіріп, өнім немесе бренд туралы күшті әсер қалдыруға бағытталған. Бұл, өз кезегінде, өнім туралы қызу пікірталас тудырады. Бұл жарнама түрі тұтынушылардың өніммен немесе қызметпен байланысын арттырады және есте қаларлық тәжірибе құруға арналған. Есте қаларлық тәжірибе арқылы тұтынушының немесе науқанмен байланысқан адамның өнім туралы достарына айту ықтималдығы артады. Осылайша, жарнамаланатын өнім немесе қызмет бастапқыда күтілгеннен көп адамға жетеді. Партизандық маркетинг салыстырмалы түрде төмен құнмен жасалады және жиіліктен гөрі қолжетімділікке көбірек назар аударады. Партизандық науқанның табысты болуы үшін компанияларға үлкен қаражат жұмсаудың қажеті жоқ, бірақ оларға қиял, энергия және уақыт қажет. Сондықтан партизандық маркетинг, әсіресе ірі компаниялармен бәсекелесетін шағын бизнес үшін тиімді болуы мүмкін. Тұтынушыларға жеткізілетін хабарлама әдетте анық және қысқа болады. Бұл маркетинг түрі бейсаналық санаға да әсер етеді. Терминнің өзі партизандық соғыстан шабыттандырылды, ол қарулы азаматтар қолданған дәстүрлі емес тактикалар мен стратегияларды қолданатын соғыс түрі. Басты мақсат – тұтынушыларды әлеуметтік желілер арқылы өнім немесе бренд туралы әңгімелеуге итермелеу, сондықтан жеткілікті адамның назарын аудару үшін шығармашылық пен энергия қажет. Бұл, әсіресе, басқа компаниялар адамдардың назарын аудару үшін бәсекелесетін жағдайда, тұтынушының күнделікті өміріндегі маңызды «құқырық» болуы мүмкін. Партизандық маркетинг шағын және орта бизнес үшін танымал. Бірақ дәл осы тактиканы ірі компаниялар да әлеуметтік желілер арқылы бәсекелестерінен өзгешелену үшін қолданады. Жұмыс іздеушілер де осыған ұқсас маркетингтік тәсілдерді пайдаланады. Партизандық маркетинг көшедегі маркетингті де қамтиды, ол қалалық көшелердің күнделікті өмірінен тыс іс-шараларды қамтиды және жаңа жарнамалық әдістемелерді қосады. Мысалдарға жаппай таратылатын жарнама парақшалары және анимациялық цифрлық дисплейлер жатады. Бұл – интеллект, икемділік және атмосфераны тиімді пайдаланудың үйлесімі. Мұндай жарнамаларды кез келген жерде кездестіруге болады – қоғамдық дәретханалардағы қол кептіргіштерден бастап, бензин құю станцияларындағы жанармай сорғыштарынан, автобустағы тұтқалардан және гольф алаңдарындағы ойықтарға дейін.
the Sri Lankan film
Guerrilla marketing is an advertisement strategy in which a company uses surprise and/or unconventional interactions in order to promote a product or service. It is a type of publicity. The term was popularized by Jay Conrad Levinson's 1984 book Guerrilla Marketing. Guerrilla marketing uses multiple techniques and practices in order to establish direct contact with potential customers. One of the goals of this interaction is to cause an emotional reaction in the clients, and the ultimate goal of marketing is to induce people to remember products or brands in a different way than they might have been accustomed to. As traditional advertising media channelssuch as print, radio, television, and direct maillose popularity, marketers and advertisers have felt compelled to find new strategies to convey their commercial messages to the consumer. Guerrilla marketing focuses on taking the consumer by surprise to make a dramatic impression about the product or brand. This in turn creates buzz about the product being marketed. It is a way of advertising that increases consumers' engagement with the product or service, and is designed to create a memorable experience. By creating a memorable experience, it also increases the likelihood that a consumer, or someone who interacted with the campaign, will tell their friends about the product. Thus, via word of mouth, the product or service being advertised reaches more people than initially anticipated. Guerrilla marketing is relatively inexpensive, and focuses more on reach rather than frequency. For guerrilla campaigns to be successful, companies generally do not need to spend large amounts of money, but they need to have imagination, energy and time. Therefore, guerrilla marketing has the potential to be effective for small businesses, especially if they are competing against bigger companies. The message to consumers is often designed to be clear and concise. This type of marketing also works on the unconscious mind, The term itself was from the inspiration of guerrilla warfare which was unconventional warfare using different techniques from usual and small tactic strategies used by armed civilians. Because the key goal is to manipulate consumers into talking about the product or brand via social media platforms, significant imagination and energy is required in order to capture the attention of sufficient numbers of people. This is especially the case when one considers that, with other firms competing for people's attention, there can be significant "clutter" in the environment that the consumer is forced to deal with on a daily basis. Guerrilla marketing is popular for small or medium sized businesses who have tight budgets. But the same tactics have also been used by large companies trying to differentiate themselves from competitors via social media campaigns. Similar marketing tactics have also been used by individuals seeking employment. Guerrilla marketing has also evolved to include street marketing, which itself has evolved to encompass activities beyond the everyday realm of urban streets and thus now includes newer promotional methodologies. Examples include mass printed flyers and animated digital signage. It is a compilation of intelligence, flexibility, and effective use of the atmosphere. These kinds of ads can be found anywhere and everywhere from hand dryers in public bathrooms and petrol pumps through to bus hand straps and golf hole cups.
Жасалма маркетинг
Амбуш-маркетинг – бұл ассоциативтік маркетингтің бір түрі, оны ұйым кез келген шарамен немесе мүлікпен ресми немесе тікелей байланысы болмаса да, сол шарамен немесе мүлікпен байланысты туындаған хабардарлықты, назарды, жақсы пікірді және басқа да артықшылықтарды пайдалану үшін қолданады. Бұл маркетинг түрі көбінесе ірі шараларда кездеседі, онда ресми демеушілердің қарсыластары шарамен байланыс орнатып, кейде жасырын түрде өз брендтерінің танымалдығын арттыруға тырысады. Мысалы, 2012 жылғы Лондон Олимпиадасы кезінде аяқ киім өндіруші Nike "Өзіңнің ұлылығыңды тап" атты роликтер жасады, онда Лондон деп аталатын әртүрлі қалалардың спортшылары көрсетілді (бірақ нақты Лондон көрсетілмеді немесе Олимпиада ойындарына сілтеме жасалмады). Бұл Лондон Олимпиадасы мен Nike арасында мықты байланыс құру мақсатында жасалды.
Жасырын маркетинг
Стелс-маркетинг – нарыққа құпия немесе жасырын түрде кіру, оның ішінде жұмыс істеу немесе одан шығудың, сондай-ақ мұндай әрекет жасауға тырысудың қасақана амалы.
Вирустық маркетинг
Вирустық маркетинг – адамдарды маркетингтік хабарламаны басқаларға таратуға (әсіресе онлайн әлеуметтік желілер арқылы) ынталандыратын кез келген стратегияны сипаттайды, бұл хабарламаның танылуы мен әсерінің үрделді өсуіне әкеледі. Вирустар сияқты, мұндай стратегиялар жылдам көбейіп, хабарламаны мыңдаған, миллиондаған адамға таратуға мүмкіндік береді. Интернеттен тыс жерде вирустық маркетинг "ауыз әңгімесі", "құпия тарату", "медианы пайдалану", "желілік маркетинг" деп аталады, бірақ интернетте, жақсы немесе жаман, оны "вирустық маркетинг" деп атайды.
Базарлық жарнама
Вирустық маркетингке ұқсас, шуды қоздыру маркетингі кең танымал бұқаралық ақпарат құралдарын пайдаланып, халықты бренд немесе өнім туралы әңгімелеуге ынталандырады.
Стратегия
Партизандық маркетинг стратегиясын алғаш рет Джей Конрад Левинсон өзінің "Партизандық маркетинг" (1984) кітабында сипаттады. Кітапта сол кезде қолданылған жүздеген "партизандық маркетинг құралдары" туралы айтылған. Партизандық маркетинг мамандары өнімге немесе қызметке деген қызығушылықты сақтау үшін дәстүрден тыс жарнамалау әдістерін табуда шығармашылық танытуы керек. Левинсон партизандық маркетинг тактикасын қолдану кезінде шағын ұйымдар мен кәсіпкерлердің артықшылығы болатынын жазады. Бірақ, соңында партизандық маркетинг мамандары "сөзін орындаулары" керек. "Партизандық маркетинг нұсқаулығында" авторлар былай деп жазады: "Өнімді немесе қызметті сату үшін компания клиентпен қарым-қатынас орнатуы керек. Ол сенімділікті қалыптастыруы және клиенттің қажеттіліктерін қолдауы керек, сондай-ақ уәделенген пайданы қамтамасыз ететін өнім ұсынуы керек."
Онлайн партизандық маркетинг
Интернетте партизандық маркетингке қатысты мысалдар көптеп кездеседі, сондықтан көптеген адамдар оның бар екенін аса сәтті науқан пайда болғанға дейін байқамайды. Интернет қолданушыларының дереу нәтиже алуға құштарлығы, бизнеске күту маркетингі мен партизандық тактиканы үйлестіруге мүмкіндік береді, осы арқылы партизандық маркетингке жол ашады. Мысалы, «жүктелу» беттерін немесе суреттердің «alt» мәтіндерін пайдаланып, мазмұнға қол жеткізуді күтіп тұрған қолданушыларға қызықты немесе ақпараттық хабарлама көрсетуге болады. Интернетте бекер күтіп отыруды ешкім ұнатпайтындықтан, осылайша назарларын аудару өте маңызды әрі оңай. Басқа веб-сайт әдістеріне қызықты веб- мүмкіндіктер, мысалы, тартымды бастапқы беттер жатады. Көптеген онлайн-маркетинг стратегиялары Facebook және LinkedIn сияқты әлеуметтік желілерді науқандарды бастау, бөлісуге ыңғайлы мүмкіндіктер ұсыну және іс-шаралар өткізу үшін пайдаланады. Кейбір компаниялар өз өнімдеріне қатысты мазмұнды бөлісуге немесе жасауға шақыратын конкурстар мен жеңілдіктер ұйымдастырады. Вирустық бейнелер – партизандық маркетингтің өте танымал түрі. Компаниялар интернет қолданушылары бөлісіп, тамашалайтын, қызметтері мен өнімдерін жаңсақ түрде жарнамалайтын қызықты немесе таң қалдыратын бейнелер түсіреді. Google сияқты компаниялар қызығушылық пен белсенділік ояту үшін тақырыптық ойындар сияқты интерактивті элементтерді, мысалы, Google логотипін жасайды. Осындай динамикалық партизандық маркетингтік тактикалар бүкіл әлемде жаңалықтарға айналып, бизнеске үлкен жариялылық сыйлай алады.
Мысалдар
Партизандық және көшедегі маркетинг стратегияларын қолданған түрлі ұйымдар бар. Олардың көп бөлігі шағын компаниялар, бірақ партизандық және көшедегі маркетинг саласында ірі компаниялар да кездеседі. Шағын және ірі кәсіпорындардың қолданған стратегияларының мысалдары: костюм киген адамдар, билеттерді тарату, үлгілер ұсыну сияқтылар. Бұрын айтқандай, көптеген кәсіпорындар қолданатын партизандық маркетингтің бір әдісі – жарнама парақшаларын тарату. Мақсаты – кәсіпорның немен айналысып жатқанын тұтынушыларға жеткізу. Мысалы, Монпельерде (Вермонт штаты) «Жаңа Англия Аспаздық Институты» (NECI) студенттер тобын кинотеатрға жарнама парақшаларын таратуға жіберді. Парақшаларда NECI-дің ай сайынғы тақырыптық кешкі асқа шақыратын купондар болды. Бостонның «Кунг-фу Тай-чи клубы» газеттерде жарнама берудің орнына жарнама парақшаларын таратуды жөн көрді. Парақшалардың мақсаты – компанияның әйелдерге арналған өзін-өзі қорғау курстарын насихаттау болды. Басқа кәсіпорындар көшеде тауарларын жарнамалау үшін жасырынған адамдарды жібереді. Мысалы, Match.com Мадридтегі «Кітап жәрмеңкесінде» көшедегі маркетингтік акция ұйымдастырды. Онда «нағыз махаббатын» іздеп, көпшілік арасынан жүретін ханзада киімін киген ер адам болды. Оның қолында шыныдан жасалған туфлісі бар еді және тіпті оны кейбір адамдарға кигізіп көрді. Оның артында тұрған әйел адамдарға «Заман өзгерді, махаббатты табу жолы да өзгерді» немесе «Өмірің бойы махаббат туралы оқитындар, енді Match.com-да өз махаббатыңызды басыңыз» сияқты хабарламалар жазылған закладкаларды таратып отырды. Сондай-ақ, Мадрид пен Барселонада Nokia 5500 және 5700 ұялы телефондарын жарнамалау үшін «Австралиялық құс» («Avestruz») атты кампания жасады. Кампания барысында нақты өлшемдегі страус қуыршақтары жастармен байланысуға тырысып, осы ұялы телефондардың жоғары сапалы MP3 ойнату мүмкіндігін жеткізді. Қуыршақтар өздерінің телефондарын ұстап, музыка тыңдап отырды. Жасырақ адам пайда болғанда, қуыршақ оның назарын аударуға тырысып, ұялы телефонның сапасын көрсетуге ұмтылды. Nokia компаниясы страустарды пайдалануды шешті, себебі олар үлкен жануарлар, сондықтан адамдар оларға оңай көңіл бөледі. Компания шағын қалалық айыппұл төлеу құнына тең сомаға Хьюстон Хроникасының бірінші бетінде жарнама жариялады. Sony Ericsson 2002 жылы Джонатан Марон бастаған жасырын кампанияны қолданды. Олар он ірі қаладан 60 актерді жалдап, бейтаныс адамдарға: «Мені суретке түсіресіз бе?» деп сұрады. Актер содан кейін мақсатқа жаңадан шыққан фототелефонды ұстатып, жаңа құрылғының қаншалықты керемет екенін айтты. Осылайша күнделікті әрекет брендтік шараға айналды. Партизандық маркетинг тек шағын компанияларға ғана тән емес. Ірі компаниялар үшін бұл – жоғары тәуекел, жоғары сыйақы стратегиясы. Сәтті болған жағдайда, ол қосымша нарық үлесін қамтамасыз етеді, бірақ сәтсіз болса, компанияның бренд имиджіне зиян келтіруі мүмкін. Сәтті партизандық маркетингтік кампанияның бір мысалы – Coca-Cola-ның «Бақыт машинасы». 2010 жылдың қаңтар айында Coca-Cola, Definition 6 көмегімен Сент-Джонс университетінің студенттеріне «бақыттың дозасын» таратуға арналған Кока-Кола автоматтарының реакциясын бейнеге түсірді. Көрінетіндей қарапайым аппарат студенттерге күткеннен артық сыйлықтар сыйлады. Студенттер қосымша Кока-Кола, пицца, гүлдер және тіпті он екі футтық үлкен сэндвич алды. «Кока-Коланың мақсаты – тұтынушыларға шағын, күтпеген бақыт сәттері арқылы шабыттандыру», – деді Definition 6 компаниясының креативті директоры Пол Ианакино. 60 000 долларлық бюджетпен бейне бір апта ішінде 500 000 көруге ие болды. Қазіргі таңдағы көру саны 7 миллионнан асып түсті. Кампания соншалықты танымал болды, 30 секундтық монтаждалған фрагмент American Idol-дың 19-шы маусымында көрсетілді. Coca-Cola-ның «Бақыт машинасы» сондай-ақ Нью-Йоркте өткен 51-ші жылдық марапаттау кешінде CLIO-ның беделді Алтын интерактивті сыйлығын жеңіп алды. Кампанияның сәттілігінен кейін Coca-Cola «Бақыт» тақырыбын жалғастыруға шешім қабылдады және содан бері осындай бейнелерді шығаруда.
Стратегиялық тәуекел
Партизандық маркетингтің ерекшелігіне байланысты, хабарлама мен мақсат нақты анықталуы керек, әйтпесе дұрыс түсінілмеу қаупі бар. Мақсатты аудиторияның жарнамалық мақсаттағы хабарды қате түсінуі мүмкін. Ауыздан ауызға таралатын жарнама көбінесе қажетті хабарды жеткізу үшін жеткілікті назарда болмайды. Ауыздан ауызға таралатын маркетинг сияқты қауесеттер тарағаннан кейін бақылаудан шығып, хабарламаның бұрмалануына немесе бренд туралы шатастыруға әкелуі мүмкін. Тағы бір тәуекел – уақыты немесе орны дұрыс таңдалмаған шаралар, олар тұтынушының мүддесіне қарсы деп қабылдануы мүмкін. Мысалы, 2007 жылдың 31 қаңтарында дұрыс есептелмеген акцияда Бостон, Массачусетс және оның айналасындағы металл беттерге LED шамдары бар магниттік схемалық тақталар орнатылды, олар анимациялық сериал – Aqua Teen Hunger Force-ты жарнамалауға арналған еді. Бұл тақталар жарылғыш құрылғылар деп қате түсіндірілді. Полиция тексерген, алып тастаған және кейбір жағдайларда жойғандықтан бірнеше метро станциясы, көпірлер және 93-ші тас жолдың бөлігі жабылды. Кейбір партизандық маркетинг шаралары жергілікті биліктің наразылығын тудыруы мүмкін. Мұндай тәуекелдер бағаланып, олар әлі де қабылдауға лайық деп есептелуі мүмкін. Мұндай жағдай 2013 жылдың қаңтар айында Хьюстон қаласында (Техас штаты) BMW Auto компаниясының жарнама агенттігі Street Factory Media ғимараттың қабырғасына Mini Cooper (стирофомадан жасалған) макетін орнатқанда болды. Қалалық айыппұл төлеуге кеткен аз шығынның орнына компания Хьюстон Хроникасының бірінші бетінде жарнамаланды. Егер маркетологтар жасырын науқанды дұрыс жүзеге асырмаса, кері әсер тууы мүмкін. Sony Entertainment компаниясының Zipatoni компаниясымен онлайн-жанжалға түсуі осыған дәлел. Компания Zipatoni-ді жасырын маркетингтік науқан арқылы жарнамалауға тырысты, бірақ интернет қауымдастығы оны тез анықтады, нәтижесінде Sony бейне ойын әуесқойларынан дереу наразылық көтерді. Көше өнері – бұл қоғамдық орындарды иелену және қарым-қатынас тәсілдерін өзгертетін парадоксалды өрнек пішіндерін ойлап табу арқылы бұзушылық әрекет болып табылады. Басты мәселе – көшедегі науқандар, анықтама бойынша, қоғамдық кеңістікті пайдалануды талап етеді, ал мұндай пайдалану заңды болу үшін мемлекеттік органдармен келісілуі керек. Бұл жай ғана парақшаларды тарату сияқты қарапайым шараларға да, өнімдерді немесе адамдарды жұмылдыруға да, әрине, жасырын науқандарға да қатысты. Мұндай науқанды жүзеге асыру үшін қажетті рұқсаттарды жоспарды іске асыруға берілген уақыт ішінде алу өте қиын. Қауіпсіздік себептерімен көптеген жобалар рұқсат ала алмады, ал кейбір қалаларда партизандық маркетингтік науқандарға тіпті тыйым салынған. Мұндай жағдайларда көптеген агенттіктер мен жарнама берушілер рұқсатсыз әрекет етуді таңдайды. Егер бұл сәтті болса, компаниялар кішірек маркетингтік бюджетпен дәстүрлі пайда мен өсу мақсаттарына жете алады. Блэр сиқыршылары жобасы осыған мысал. Киностуденттер тобы әуесқой қорқынышты фильм түсірді. "Блэр сиқыршысы" туралы қауесет таратуға арналған интернет-науқанды іске қосу фильмге үлкен қызығушылық тудырды. 50 000 АҚШ доллары бюджетпен фильм дүниежүзінде 250 миллион АҚШ доллары табалдырысын басып өтті. Джей Левинсонның айтуынша, партизандық маркетинг клиенттерді сатып алғаннан кейін елемеудің орнына, олармен байланысты ұстауға баса назар аударады. Клиенттермен байланысты ұстау стратегиясы арзан, өйткені жаңа клиентке сату құны қолданыстағы клиентке сатудан алты есе жоғары. Экономиканың қиын кезеңінде сатудан гөрі қарым-қатынас орнатуға, топтардың орнына жеке тұлғаларға назар аудару маңызды. Бұл қайта сатуды, ұсынымдарды және сатып алу көлемін арттырады. Телефонды байланыс құралы ретінде пайдалану клиенттермен қарым-қатынасты жақсартуға көмектеседі. Электрондық пошта да қарым-қатынасты сақтаудың арзан құралы. Электрондық пошта арқылы адамдарды компанияның веб-сайтына бағыттауға болады, ал сайт ақпарат беру және сатуды ілгерілету үшін пайдаланылады.