Кіріспе

Италиялық ғалым және дипломат Джованни Ботеро (шамамен 1544–1617) – итальяндық ойшыл, дін қызметкері, ақын және дипломат, он тараудан тұратын «Della Ragion di Stato» («Мемлекеттік саясат») және 1589 жылы Венецияда басылған, ал «Universal Relations» («Жаһандық қарым-қатынастар») (Рим, 1591) әлемдік география мен этнографияға арналған еңбектерінің авторы. Ботеро қалалардың байлығы шикізатқа қосымша құн қосу арқылы туындайтынын баса көрсеткендіктен, оны меркантилизм мен камерализмнің алға басушысы деп санауға болады.

Ерте өмір

1544 жылы Италияның солтүстігіндегі Пьемонт княздығындағы Бене Ваджиенна қаласында дүниеге келген Ботеро 15 жасында Палермодағы иезуит колледжіне жіберілді. Бір жыл өткен соң ол Рим колледжіне ауысты, онда XVI ғасырдың ең беделді католик ойшылдарының бірі, Хуан де Мариананың оқытуымен танысты. Мариананың «Патша және патшаның тәрбиесі» атты еңбегінде, тирандық билеушілерді халықтың күшімен құлату қажеттігі айтылды.

1565 жылы Ботеро Франциядағы иезуит колледждерінде философия және риторика пәнін оқытуға жіберілді, бірінші Биломда, содан кейін Парижде. XVI ғасырдың екінші жартысында Франция патшалығы француз дін соғыстарынан қақтығысқа толы, зорлық-зомбылыққа беленді. Ботероның 1567 жылдан 1569 жылға дейін Парижде болған кезінде қала әсіресе қызды, ол испандыққа қарсы наразылыққа қатысқандығы үшін, жағдайға тым көп араласқандықтан Италияға қайта шақырылды. 1570 жылдары Ботеро иезуит колледждері арасында көшіп-қонып жүрді, Миланға, Падуаға, Генуяға, содан кейін қайта Миланға оралды. 1580 жылы Папаның билігіне қатысты доктриналық тұрғыдан дұрыс емес уағыз айтқаннан кейін, ол иезуит орденінен шығарылды.

Хатшы және дипломат

Ботероның өмірі осы кезде маңызды бұрылысқа ұшырады, өйткені оны Милан епископы Карло Борромео жеке көмекшісі ретінде тағайындады. Борромео Ботероны шіркеу басқаруының практикалық жағымен таныстырды, ол Солтүстік Италия ақсүйектерімен, ең әйгілісі Савой герцогы Карл Эммануэль I-мен жиі араласты. 1584 жылы епископ қайтыс болған соң, Ботеро Карло Борромеоның туысы Федерикоға көмекші ретінде отбасыға қызмет етуін жалғастырды. Дегенмен, Федерикомен жұмысқа кіріспес бұрын, Ботеро Шарль Эммануэльдің тапсыруымен Францияға дипломатиялық миссияға қатысты. 1585 жылдың көп бөлігінде Ботеро Парижде болып, заманауи мәселелерді талқылады және, мүмкін, папаның француз герцогы Гизге, Савой герцогы мен Испанияның Филипп II-нің қолдауымен француз королін өлтіруге рұқсат беретіні туралы қақтығыстарды естіді. Рұқсат берілмеді, соғыс кейінге шегерілді және көлемі қысқартылды, бірақ бұл құпия әңгімелер 1580-ші жылдардағы Франциядағы саяси тартыстар мен қиындықтардың қаншалықты күшті болғанын көрсетеді.