Кіріспе

Гүлді өсімдіктер түрі

Sambucus ebulus, сондай-ақ danewort, dane weed, danesblood, dwarf elder немесе еуропалық dwarf elder, walewort, dwarf elderberry, elderwort және blood hilder деп аталады, Оңтүстік және Орталық Еуропа мен Оңтүстік-Батыс Азияға тән көп жылдық шөптесін өсімдік. Бұл түр Ұлыбританияның көп бөлігінде жақсы орныққан археофит болып саналады, сондай-ақ Солтүстік Американың кейбір аймақтарында (Нью-Йорк, Нью-Джерси және Квебек) табиғи түрде тараған.

Сипаттама

Sambucus ebulus 1–2 м биіктікке жетеді және тік, көбінесе бұтақталмаған сабақтары кең таралған көпжылдық жер асты сабақ тамыршасынан ірі топтарда өседі. Жапырақтары қарама-қарсы, қауырсын тәрізді, 15–30 см ұзындықта, 5–9 жапырақшадан тұрады және жағымсыз иіске ие. Сабақтарының ұштары 10–15 см диаметрлі, көптеген ақ (кейде қызғылт) жалпақ гүлшоғырынан тұратын екі жынысты гүлдермен аяқталады. Жемісі – 5–6 мм диаметрлі кішкентай, жылтыр қара жидек. Піскен жемістерінен күлгін түсті шырын шығады. "Danewort" атауы оның тек даттар қатысқан шайқастар болған жерлерде ғана өседі деген сенімнен туындаған.

Қолданылуы

Қалың қарлығаш (Sambucus ebulus L) – ежелгі заманнан бері белгілі ең танымал дәрілік шөптердің бірі. Оның көптеген салаларда қолданылатын фитомедициналық қасиеттерін ескере отырып, ол әлі де әлемнің түрлі елдеріндегі халық медицинасында пайдаланылады. Қоректік құндылығынан бөлек, қалың қарлығаш түрлі фитохимиялық заттарды қамтиды, олардың ішінде флавоноидтар мен лектиндер оның көптеген емдік әсерлеріне жауап береді. Қалың қарлығаш буын аурулары, суық тию, жаралар және инфекциялар сияқты түрлі ауруларды емдеу үшін қолданылған.