1962 жылғы Перу төңкерілісі және саяси дағдарыс

Әскери хунта

10 маусымдағы Перу президенттік сайлауына үш негізгі кандидат қатысты: АПРА-ның негізін қалаушы және жетекшісі Виктор Рауль Хая де ла Торре, болашақ президент Фернандо Белаунде және бұрынғы диктатор Мануэль А. Одриа. Ресми нәтижелерге сәйкес, Хая де ла Торре Белаунден бір пайыздық пунктпен көп дауыс жинады. Алайда, ешбір кандидат президент болу үшін қажетті дауыс санының үштен біріне жетпеді. Сондықтан соңғы шешімді Перу конгресі қабылдады. Хая де ла Торре мен Одриа Одрианы жаңа президент етіп тағайындау үшін одақ құрды. 1962 жылдың 18 шілдесі күні таңертеңгі сағат 3:20-да Президент сарайының сыртында тұрған отыз танктың бірі қозғалтқышын іске қосып, қара темір есіктерге шапты. Перудің конституциялық президенті Мануэль Прадо алты жылдық мерзімінің соңына жетпей, он күн қалғанда төңкеріс салдарынан биліктен қуылды. Перес Годой, Бірлескен штабтар төрағасы ретінде, Перу әскери күштерінің жоғары лауазымды өкілдерінен құралған әскери хунтаны басқарды: Перу армиясының қолбасшысы генерал Николас Линдли, Әскери-теңіз күштерінің адмиралы вице-адмирал Хуан Франсиско Торрес Матос және әуе күштерінің бастығы генерал Педро Варгас Прада. Сарайға кірген соң, төрт адамнан тұратын хунта өзінің қызметке кірісу рәсімін өткізді. Сәлден кейін сарбаздар барлық конституциялық кепілдіктерді тоқтатты, Парламентті таратып, Сайлау трибуналының лауазымды тұлғаларын «сотқа беру үшін» қамауға алды және 1963 жылдың 9 маусымына жоспарланған «әділ және таза сайлаулар» өткізілетінін уәделеді. Линдли кейін премьер-министр болып тағайындалды. Әскери төңкеріс бүкіл әлемде айыпталып, шетелдегі алғашқы реакция – әскери хунта күтпеген ашу мен көңілсіздік болды. Латын Америкасының тоғыз елі дипломатиялық қарым-қатынастарды тоқтатты немесе үзіп жіберді. АҚШ бірнеше айдан кейін жаңа үкіметпен дипломатиялық байланыстарды қайта жаңартты. «Жаңа Перу» құруға уәде берген Перес Годой бюджетті 24%-ға арттырды және оны қаржыландыру үшін жаңа салықтар енгізді, соның ішінде анчоуске тоннасына бір доллар мөлшерінде салық салу, бұл ереуілге алып келді және өркендеген балық ұны индустриясын жабу қаупін тудырды. Варгас Праданың Әскери-әуе күштері үшін жаңа аурухана салуға және Торрес Матостың ұлттық теміржол компаниясы үшін алты жаңа кеме құрылысын мақұлдамағанда, хунтаның басқа мүшелері оған қарсы шықты. Саяси тұрғыдан алғанда, Перес Годой солшылдан орталыққа қарай бұрылған Виктор Рауль Хая де ла Торренің АПРА партиясы жеңіске жетсе де, уәде етілген маусым сайлауын өткізуді жақтады. Алайда, 1963 жылдың басында ол бастапқы жоспардан ауытқуға және билікте күткеннен ұзақ уақыт қалуға бейімділігін көрсетті.

Three main candidates participated in the Peruvian presidential elections of 10 June 1962: Víctor Raúl Haya de la Torre, founder and leader of the APRA, future president Fernando Belaúnde, and former dictator Manuel A. Odría. Haya de la Torre gained most of the votes according to the official results, one percentage point ahead of Belaúnde. However, none of the candidates reached the margin of one third of the votes needed to become president. Therefore, the final decision lay with the Peruvian Congress. Haya de la Torre and Odría formed an alliance in order to install Odría as the new president. At 3:20 in the morning of 18 July 1962 at the Presidential Palace, one of the thirty tanks stationed outside gunned its engine and rammed through the black wrought iron gates. Manuel Prado, the constitutional President of Peru, was thrown out of office in a coup, just ten days short of completing his six year term. Pérez Godoy, as Chairman of the Joint Chiefs of Staff, headed the military junta formed by high ranked members of the Peruvian Military Force: General Nicolás Lindley, commander of Peru's army; Vice Admiral Juan Francisco Torres Matos, Admiral of the Navy; and General Pedro Vargas Prada, chief of the air force. Once in the Palace, the four man junta administered its own swearing into office. The soldiers then suspended all constitutional guarantees, dissolved Parliament, arrested Electoral Tribunal officials "for trial" and promised "clean and pure elections" scheduled for June 9, 1963. Lindley was subsequently named Prime Minister. The military coup was condemned throughout the world: the initial reaction abroad was of disgust and dismay, something the military junta had not expected. Nine Latin American countries suspended or broke off diplomatic relations. The United States resumed diplomatic links with the new government after several months. Promising a "New Peru", Pérez Godoy pushed through a 24% increase in the budget and decreed new taxes to pay for it, including a one dollar a ton levy on anchovies that provoked a strike and threatened to close down the thriving fishmeal industry. And when he refused to approve the construction of a new hospital for Vargas Prada's Air Force and six new ships for Torres Matos' national steamship line, the other junta members turned on him. Politically, Pérez Godoy was generally in favor of carrying out the promised June elections even if they should result in a victory for the leftist turned moderate APRA Party of Víctor Raúl Haya de la Torre. However, in early 1963, he showed more of an inclination to deviate from the original plan and to stay in power longer than initially planned.

Ауыстыру

Қарулас серіктерінің оны биліктен қуғысы келіп тұрғаны туралы ескертілген Перес Годой, маусым айында өтетін жаңа президенттік сайлауға жұмыстаған облыстық әскери командирлер мен азаматтардың арасында қолдау іздеуге тырысты, бірақ нәтижесіз болды. Әуе күштерінің генерал-майоры Педро Варгас Прада мен вице-адмирал Франсиско Торрес Матос оған ультиматум қойды: отставкаға кетесің немесе қуғынға салынасың. Перес Годой: "Мен кетпеймін. Бұл әңгімені жалғастыруға қазір тым кеш. Мен зейнетке шығамын." Ол 3 наурызда президенттікке жылдам көшкен әскер генералы Николас Линдлимен биліктен алынды. Линдли демократиялық сайлау кестесін қайта орнатып, президенттік лауазымын сайлау жеңімпазы Фернандо Белаундеге тапсырды.