Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Конго Демократиялық Республикасының этностық тобы – Мангбету, Конго Демократиялық Республикасындағы Орталық Судандық этнос тобына жатады және солтүстік-шығыс Уэле провинциясында қоныстанған.
Ethnic group of the Democratic Republic of the Congo
The Mangbetu are a Central Sudanic ethnic group in the Democratic Republic of the Congo, living in the northeastern province of Haut Uele.
Мәдениет
Мангбетулер өнер мен музыкасы жоғары дамыған халық ретінде белгілі. Олармен байланысты және олардың атымен аталған аспаптардың бірі – мангбету арфасы немесе гитарасы. Суреттерді көру үшін Ұлттық музыка мұражайы мен Хамилл галереясына қараңыз. Бір арфа 100 000 доллардан астамға сатылған. Музыка зерттеушілері де мангбетулердің музыкасын бейне және аудио жазбаға түсіру үшін оларды іздеп келді. Мангбетулер еуропалық отарлаушылардың назарын ұзын бастарымен тартып, ерекшеленді. Дәстүр бойынша, нәрестелердің басын осы ерекше келбет беру үшін матамен тығыз орап тастаған. Липомбо деп аталатын бұл әдет 1950 жылдары еуропалықтардың көбеюімен және батыстық мәдениеттің ықпалымен біртіндеп жойыла бастады. Осы ерекше сыртқы түрінің арқасында африкалық өнердегі мангбету бейнелерін оңай тануға болады.
The Mangbetu are known for their highly developed art and music. One instrument associated with and named after them is the Mangbetu harp or guitar. See the National Music Museum and the Hamill Gallery for images. One harp has sold for over $100,000. Musicologists have also sought out the Mangbetu to make video and audio recordings of their music. The Mangbetu stood out to European colonists because of their elongated heads. Traditionally, babies' heads were wrapped tightly with cloth in order to give them this distinctive appearance. The practice, called Lipombo, began dying out in the 1950s with the arrival of more Europeans and westernization. Because of this distinctive look, it is easy to recognize Mangbetu figures in African art.
Тарих
Мангбетулар бастапқыда Оңтүстік Суданнан келді және біздің заманымыздың 1000 жылы оңтүстікке көшіп келді. Олар жаңа климат пен ортаға (Оңтүстік Суданның құрғақ жерлерінен өзгеше) келген кезде, банту ұстаздарына қатты қарыз болды, сондықтан жаңа мекендеу ортасымен байланысты лексиканың көп бөлігін банту тілдерінен алды. 18 ғасырдың басында мангбетулар бірнеше кішкентай рулардан тұрды, олар оңтүстікке көшіп, солтүстікке қарай көшіп келе жатқан банту тілді тайпалармен араласып өмір сүрді. 18 ғасырдың соңында Мангбету тілінде сөйлейтін элиталар тобы, негізінен Мабити руынан, басқа Мангбету руларын және көптеген көршілес банту тілді тайпаларды бақылауына алды. Олардың темір мен мыс өңдеу білімі, осы арқылы қару-жарақ пен әдемі әшекейлер жасағандығы, көршілеріне әскери және экономикалық үстемдік берген болуы мүмкін.
The Mangbetu originally came from South Sudan and migrated south to their current location in CE 1000. When they arrived into their current location with its new climate and environment (which was different from the much drier lands in south Sudan) they came to be so heavily indebted to Bantu teachers that they borrowed almost their whole vocabulary relating to their new habitat from Bantu languages. By the early 18th century the Mangbetu had consisted of a number of small clans who, from southward migrations, had come in contact with a number of northward migrating Bantu speaking tribes among whom they lived interspersed. In the late 18th century a group of Mangbetu speaking elites, mainly from the Mabiti clan, assumed control over other Mangbetu clans and many neighboring Bantu speaking tribes. It is likely that their knowledge of iron and copper forging, by which they made weapons and fine ornaments, gave them a military and economic advantage over their neighbors.