Кіріспе
Дисгендік (сонымен қатар какогендік деп те аталады) – бұл селекциялық қысымның салдарынан, әлеуметтік тұрғыдан қажетті немесе ортаға жақсы бейімделген деп саналатын генетикалық белгілердің таралуының төмендеуі. Бұл жағдай, осы белгілерді тасымалдаушылардың көбейе алмауына байланысты туындайды. "Дисгендік" сөзі "эугендік" сөзінің антонимі болып табылады. 1915 жылы Дэвид Старр Джордан бұл терминді қазіргі заманғы соғыстың топтық деңгейдегі генетикалық жарамдылыққа тигізетін зиянды әсерін сипаттау үшін қолданды, себебі соғыс физикалық денсаулығы мыкты ерлерді өлтіруге бейім, ал мүгедектерді елде сақтап қалады. Осыған ұқсас алаңдаушылықтарды 19 ғасырда ерте евгенистер мен әлеуметтік дарвинистер де көтерген, және 20 ғасыр бойы ғылыми және қоғамдық саясаттағы талқылауларда маңызды рөл атқарды. Адам популяцияларындағы дисгендік әсерлер туралы соңғы уайымдарды, әсіресе 1996 жылғы "Дисгендік: заманауи популяциялардың генетикалық нашарлауы" кітабында, даулы психолог Ричард Линн айтты. Ол индустриялық революциядан бері таңдау қысымының азаюы және нәрестелер өлімінің төмендеуі зиянды белгілер мен генетикалық аурулардың таралуына әкелді деп мәлімдеді. Дегенмен, генетикалық зерттеулер адам популяцияларында дисгендік әсерлерін растайтын ешқандай дәлел тапқан жоқ.
Dysgenics (also known as cacogenics) is the decrease in prevalence of traits deemed to be either socially desirable or well adapted to their environment due to selective pressure disfavoring the reproduction of those traits. The adjective "dysgenic" is the antonym of "eugenic". In 1915 the term was used by David Starr Jordan to describe the supposed deleterious effects of modern warfare on group level genetic fitness because of its tendency to kill physically healthy men while preserving the disabled at home. Similar concerns had been raised by early eugenicists and social Darwinists during the 19th century, and continued to play a role in scientific and public policy debates throughout the 20th century. More recent concerns about supposed dysgenic effects in human populations have been advanced by the controversial psychologist Richard Lynn, notably in his 1996 book Dysgenics: Genetic Deterioration in Modern Populations, which argued that a reduction in selection pressures and decreased infant mortality since the Industrial Revolution have resulted in an increased propagation of deleterious traits and genetic disorders. Despite these concerns, genetic studies have shown no evidence for dysgenic effects in human populations.
Көркем шығармаларда
Сирил М. Корнблуттың 1951 жылғы "Маршылдаған ақымақтар" әңгімесі дисгендік фантастиканың бір мысалы болып табылады, онда бір адам кездейсоқ түрде алыс болашаққа түсіп, дисгеннің жаппай ессіздікке алып келгенін көреді. Майк Джаджтың 2006 жылғы "Идиократия" фильмі де осыған ұқсас сюжетке ие, онда басты кейіпкер әскери гибернация экспериментінің қателігі салдарынан 500 жыл болашаққа иеледі. "Маршылдаған ақымақтар" әңгімесінде өркениетті бірқатар талантты адамдар сақтап тұрса, "Идиократия" фильмінде жоғары интеллект деңгейіне ие жұптардың ерікті түрде бала тумауы автоматтандырылған жүйелерге осы рөлді атқаруға мүмкіндік береді.