Кіріспе

Шотландиядағы бұрынғы темір жол желісі

Кемпбелтаун және Махриханиш жеңіл темір жолы – Шотландияның Кинтайр аймағындағы Кемпбелтаун мен Махриханиш көмір өндіруші ауылы арасында салынған, 2 фут 3 дюйм енді тар темір жол. Ұлыбританияда осыдан ұқсас өлшемде тек үш жолаушы тасымалдау желісі жұмыс істеді, олардың барлығы Уэльсте: Corris Railway, аз ғана уақыт қызмет еткен Plynlimon және Hafan Tramway, сондай-ақ Talyllyn Railway.

Тарих

Кинтайр түбегінде көмір 1498 жылдан бұрыннан бері қазылып келеді. Сапасы жоғары болмаса да, ондағы көмір көп мөлшерде және салыстырмалы түрде арзан өндірілді. XVIII ғасырдың ортасында аймақтың көмір шахталары Кампбелтаун ауданындағы көптеген виски заводтарын қамтамасыз етумен шұғылданды.

Құбыр

1773 жылы Джеймс Уотт көмір шахталарын Кемпбелтаунға қосу үшін каналды зерттеді, көлік шығындарын төмендету мақсатында. 5 шақырымдық Кемпбелтаун және Махриханиш каналы 1791 жылы ашылды. Бұл ерте көлік жолы пайдаланылмай қалды және 1856 жылға қарай дерлік толығымен тасталып кетті. 1875 жылы Аргилл көмір және канал компаниясы негізгі шахтаны сатып алып, каналдың жарамсыз күйде екенін анықтады. Олар Кемпбелтаунға темір жол салу қажет деп шешіп, оның құрылысын зерттеуге кірісті.

Кен өндіру темір жолы

XIX ғасырда теміржол көлігі дамыған сайын, шахта иелері каналдың орнына трамвай салуды көздеді. 14 ақпан 1876 жылы Килкиван шахтасын Кемпбелтаун қаласына қосатын жеңіл конструкциялы өнеркәсіптік теміржол салынды.

Апат

1910 жылғы 9 тамызда Linecraigs локомотивтерінің тұрақтарында пойыздың локомотиві тұрған локомотивке соқтығысып, қаза болды. Қозғалтқышты тазалап жүрген тазалаушы, Г. Джеймисон, өз локомотивімен қағылып, үстінен өткізіліп, қаза тапты. Апаттың себебі электрлік сигналдау құралдарын ашу үшін кілтті дұрыс пайдаланбау болды. Бұл практиканы желі бастығы А. Блэк рұхсат еткен. Ол апат бойынша Сауда кеңесінің тергеуінде бұл практиканың себебі планшет құралдарына қуат беретін батареялардың тозуына байланысты шығындарды үнемдеу ниеті болғанын мәлімдеді. Бұл таңғы сағат 9-ға дейін планшеттік жұмысты тоқтату арқылы іске асырылды, себебі сол уақытқа дейін желіде тек бір бу локомотиві ғана жұмыс істеді, ал планшеттік жұмысты тоқтату батареяларды жөндеуге және тазалауға мүмкіндік берді.

Локомотивтер

АтауыФотографияҚұрылысшыДөңгелектер орналасуы (Whyte нотациясы)Жұмыс нөміріҚұрылыс жылдарыПионерЭндрю Барклей және ұлдары компаниясыбелгісіз1876Түпкі көмір шахта теміржолы үшін жеткізілді; C&MLR-де ешқашан жүрген емес.ШевальеAndrew Barclay & Co.26918851926 жылы PrincessPrincess-тен алынған бөлшектерді пайдаланып қайта жаңартылды.Керр, Стюарт & Co.7171900Skylark класы, 1931 жылға дейін жойылды.АрджиллAndrew Barclay & Sons Co.10491906АтлантикAndrew Barclay & Sons Co.10981907Арджиллмен бірдей конструкция.

Жолаушылар саны

1906 жылы Wishaw қаласындағы R. Y. Pickering and Co. компаниясы желіге төрт жолаушы вагонын жеткізді. Әрбір вагонда 64 жолаушыға арналған ағаш трамвай стиліндегі орталық салон және ашық алдыңғы платформалар болды. 1907 жылы Пикеринг тағы екі вагонды жеткізді, олардың екіншісінде орталық жүк бөлімі болды. Вагонтар желі жабылуынан аман қалды және 1934 жылы Кемпбелтаун көлінің ар жағындағы Тренч-Пойнтқа көшірілді, онда олар демалыс үйлері ретінде пайдаланылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде оларды Әскери-теңіз министрлігі (Admiralty) пайдаланды. Соғыстан кейін олар тозуға ұшырады, ал қалған шассилері 1958 жылы жартылай бұзылды. Камбриядағы 15 дюймдік Ravenglass & Eskdale темір жолында Кампбелтаун жолаушы вагондарының сыртқы дизайны негізінде салынған алты салон вагоны бар, олар 1989 және 1990 жылдары Гейтсхед бақша фестивалі үшін салынған.

Кен өндіру темір жолы

1876 жылы ашылған кеніш теміржолында бастапқыда кеніштердің ішкі желілерінен шахта ванналары қолданылған болуы мүмкін. 1902 жылға қарай 18 төрт дөңгелекті ашық вагон пайдаланылды, олардың әрқайсысы төрт "шахталық" үйшік тасыды. Үйшіктер – көмір тасымалдауға арналған шағын шахта ванналары, олардың әрқайсысы бірнеше центнер көмір сыйдыратын. Үйшіктер негізгі теміржол вагондарындағы қысқа рельстерге көлденең орнатылған.

Жеңіл темір жол

1906 жылы көмір шахтасының желісі қайта құрылғанда, көмір тасымалдауға арналған вагондарды көбірек қолданылатын үлгілермен алмастыруға мүмкіндік туды. Матервелл қаласындағы Hurst Nelson & Co. Ltd компаниясынан төрт дөңгелекті, ашық жағы бар көмір вагондары сатып алынды. Бұрынғы көмір вагондары сияқты, бұлар да серіксіз буферлермен және орталық біріктіргіштермен жабдықталған. Кейінірек жасалған вагондар бір үлгі бойынша салынды. Барлығы теміржолда шамамен 150 көмір вагоны пайдаланылды, олардың барлығы теміржолға емес, Campbeltown Coal Co. компаниясына тиесілі болды. Көмір вагондарынан өзге, теміржолда компанияның өзіне тиесілі болған тағы бірнеше жүк вагондары да болды. R. Y. Pickering компаниясы бір тоқал вагонды жеткізіп берді. Сол компания вагон дизайны негізінде ашық жақты сүт вагонын да ұсынды, бірақ сүт ыдыстарын тасымалдау үшін қосымша тіреу беру мақсатында қабырғаларынан биік ағаш тіреулер орнатылды. Соңында, теміржолға жөндеу жұмыстары үшін ажыратылатын қар жинағыш және кішкентай рельс төсеу арбасы берілді.

Станциялар

Ешбір станцияда платформа болған жоқ, бірақ Махриханиште толқындарлы темір шатыры бар кішкентай ағаш сарай болды. Станциялар мен аялдамалар Кемпбелтаун, Плантация аялдамасы, Мосс-роуд аялдамасы, Линтмилл аялдамасы, Colliery Road, Драмлмбл аялдамасы, Махриханиш фермасы аялдамасы, Тродигал аялдамасы және Махриханиш орналасқан.