Кіріспе

Екілік кларнет – қамыс, құс сүйегі немесе металдан жасалған екі параллель құбырдан тұратын, бір мезгілде ойналатын, әрқайсысы жеке қамыспен тартатын бірнеше ағаш үскі аспаптардың жалпы атауы. Көбінесе әр құбырда бес немесе алты дыбыс тесігі болады, немесе бір құбырда ғана тесіктер болып, екіншісі гул ретінде тартады. Қамыстар аспаптың өзінен кесіледі немесе құбырдың ұштарына кіші, тілігі бар түтіктер салынып жасалады. Музыкант көбінесе дөңгелек тыныс алу тәсілін қолданады. Екілік кларнет – қазіргі батыс түсінігіндегі кларнет емес, себебі оның регистрлік клапаны жоқ; осы тұрғыдан ол шалумеоға жақын.

Түрлері

Екілік кларнет негізінен Таяу Шығыс музыкасында, сондай-ақ Үндістанда кездеседі; әртүрлі елдерде әртүрлі нұсқалары мен атаулары бар. Йеменде екілік кларнет мизмар деп аталады (бұл сөз басқа елдерде басқа аспаптарды атау үшін де қолданылады). Көбірек таралған атаулары – замр, заммра, аргул және миджвиз. Бұл атаулардың алғашқы екеуінің тілдік түбірі мизмар сөзімен байланысты. Албанияда бұл аспапты зумаре деп атайды. Оның әрбір түтігінде бес тесік және кеңейткіш (қоңырау) бар. Иранда жыртқыш құстардың сүйектерінен, мыс немесе алюминий түтікшелерінен немесе ағаштан жасалған екілік кларнеттердің түрлі нұсқалары бар. Құрдистанда бұл аспапты "дозалех" (دو زَله) деп атайды, ол "зал" (زَل) сөзінен шыққан, күрд тілінде қамыстың сабасын білдіреді. Иранда аспаптың әртүрлі атаулары бар. Ол Хормозган облысында Джанати (парсыша, "жұп": جفتی), Лорестан облысында До Ней (парсыша, "екі қамыс": دو نی), Оңтүстік Хорасан облысында До Сазех (парсыша, "екі құрылым": دو سازه) және Хорасанның күрд халқы арасында Гошме (парсыша: قوشمه) деп аталады. Ирактағы екілік кларнетке зуммара деп те атайды, бірақ бұл термин бір түтікшелі қарапайым кларнетті де білдіреді. Ол сириялық миджвизге ұқсас. Йемендегі аспапты мизмар деп атайды. Ол ойнаушының аузына мундштук арқылы бекітіледі. Екі кларнетке арналған концерттерді екілік кларнет концерті деп атайды. Кларнетші-композиторлар Эрик Мандат пен Уильям О. Смиттың кейбір шығармаларында бір адам бір уақытта екі кларнетті ойнауы талап етіледі. Бұл шығармалар кейде "екілік кларнет" үшін жазылған деп көрсетіледі.