Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дәстүрлі австралиялық музыкалық аспап
Traditional Australian musical instrument
Диджериду (/ˈdɪdʒərɪduː/; басқа нұсқалар арасында диджериду деп те жазылады) – жел аспап, тербеліспен ойналатын еріндер арқылы үздіксіз гул шығарылады, сонымен қатар дөңгелек тыныс алу деп аталатын ерекше тыныс алу техникасы қолданылады. Диджериду кем дегенде 1000 жыл бұрын Солтүстік Австралияның аборигендері тарапынан жасалған, қазір әлемнің түкпір-түкпірінде қолданылады, бірақ Австралияның жергілікті музыкасымен ең тығыз байланысты. Солтүстік-шығыс Арнем жеріндегі аборигендердің йольнью тілінде бұл аспаптың атауы – йидаки, ал кейбіреулері жақында мандапул деп атайды. Батыс Арнем жеріндегі бининж кунок тілінде ол мако деп белгілі. Диджериду әдетте цилиндрлі немесе конустық пішінде болады және ұзындығы әртүрлі болуы мүмкін. Көпшілігінің ұзындығы шамамен 1-2 метрге жетеді. Жалпы, аспаптың ұзындығы неғұрлым көп болса, оның дыбысы немесе тоны соғұрлым төмен болады. Кеңейтілген аспаптар бірдей ұзындықтағы кеңейтілмеген аспаптарға қарағанда жоғары дыбыс шығарады.
The didgeridoo (,/d//ɪ//dʒ//ər//i/'/d//uː/; also spelt didjeridu, among other variants) is a wind instrument, played with vibrating lips to produce a continuous drone while using a special breathing technique called circular breathing. The didgeridoo was developed by Aboriginal peoples of northern Australia at least 1,000 years ago, and is now in use around the world, though still most strongly associated with Indigenous Australian music. In the Yolŋu languages of the indigenous people of northeast Arnhem Land the name for the instrument is the yiḏaki, or more recently by some, mandapul. In the Bininj Kunwok language of West Arnhem Land it is known as mako. A didgeridoo is usually cylindrical or conical, and can measure anywhere from long. Most are around long. Generally, the longer the instrument, the lower its pitch or key. Flared instruments play a higher pitch than unflared instruments of the same length.
Тарих
Диджеридудың нақты жасы туралы сенімді деректер жоқ. Археологиялық зерттеулер Солтүстік Австралиядағы Какаду аймағындағы адамдар диджеридуды 1000 жылдан кем уақыт бұрын қолданғанын көрсетеді, бұл тас суреттерінің мерзімделуіне негізделген. (1500 жыл бұрын басталған) суреттер диджериду ойнаушыны және екі әнші адамды Убарр рәсіміне қатысқан күйде көрсетеді. Осылайша, оның солтүстік Австралияның аборигендері, мүмкін Арнем аймағында дамығаны болжамдалады. Т. Б. Уилсонның «Дүние айналысына саяхат» (1835) атты еңбегінде Кобург түбегіндегі (Дарвиннің шамамен шығысында) Раффлз-Бэйден аборигеннің аспапта ойнайтын суреті бар. Басқалары да сол аймақта бамбуктан жасалған, шамамен 3 фут (1 метр) ұзындығындағы мұндай аспапты көрген. 1893 жылы ағылшын палеонтологы Роберт Этеридж кіші Австралияның солтүстігінде бамбуктан жасалған «үш өте қызықты трубаның» қолданылуын байқады. Ол кезде Аделаида өзенінің жағасында екі түрі бамбук өсетін еді.
There are no reliable sources of the exact age of the didgeridoo. Archaeological studies suggest that people of the Kakadu region in Northern Australia have been using the didgeridoo for less than 1,000 years, based on the dating of rock art paintings. (that had begun 1500 years ago) shows a didgeridoo player and two song men participating in an Ubarr ceremony. It is thus thought that it was developed by Aboriginal peoples of northern Australia, possibly in Arnhem Land. T. B. Wilson's Narrative of a Voyage Round the World (1835) includes a drawing of an Aboriginal man from Raffles Bay on the Cobourg Peninsula (about east of Darwin) playing the instrument. Others observed such an instrument in the same area, made of bamboo and about 3 feet (1 m) long. In 1893, English palaeontologist Robert Etheridge, Junior observed the use of "three very curious trumpets" made of bamboo in northern Australia. There were then two native species of bamboo growing along the Adelaide River, Northern Territory".
Этимология
Диджердиду атауы Австралияның абориген тілдерінен шыққан жоқ және ономатопоэтикалық сөз саналады. Сөздің басылымдағы ең алғашқы кездесулері 1908 жылғы «Гамильтон Спектатор» газетінің «дид жери до» (қуыс бамбук) деген тіркесін, 1914 жылғы «The Northern Territory Times and Gazette» газетін және 1919 жылғы «Смитс Уикли» журналын қамтиды, онда ол «диджерри» деп аталған және «диджерри, диджерри, диджерри және т.б.» деген дыбыс шығарады делінген. Балама түсіндірме бойынша, диджердиду ирланд тіліндегі dúdaire dubh немесе шотланд гаэль тіліндегі dùdaire dúth сөздерінің бұрмалануы болуы мүмкін, бірақ бұл пікір даулы. Ирланд тіліндегі dúdaire немесе dúidire, және шотланд гаэль тіліндегі dùdaire сөздері контекстке байланысты «трубашы», «ысқырықшы», «әнші» немесе «үфтеуші» деген мағынаны білдіретін есімдер, ал ирланд тіліндегі dubh сөзі «қара» дегенді, ал шотланд гаэль тіліндегі dúth сөзі «туған жер» дегенді білдіреді.
The name didgeridoo is not of Aboriginal Australian linguistic origin and is considered to be an onomatopoetic word. The earliest occurrences of the word in print include a 1908 edition of the Hamilton Spectator referring to a did gery do' (hollow bamboo)", a 1914 edition of The Northern Territory Times and Gazette, and a 1919 issue of Smith's Weekly, in which it was referred to as a "didjerry" and was said to produce the sound "didjerry, didjerry, didjerry and so on ad infinitum". A rival explanation, that didgeridoo is a corruption of the Irish phrase dúdaire dubh or Scottish Gaelic dùdaire dúth, is controversial. Irish dúdaire or dúidire, and Scottish Gaelic dùdaire, are nouns that, depending on the context, may mean "trumpeter", "hummer", "crooner" or "puffer", while Irish dubh means "black", and Scottish Gaelic dúth means "native".
Басқа атаулары
Солтүстік Австралияның аборигендері арасында аспапқа көптеген атаулар бар, олардың ешқайсысы «диджериду» сөзімен ұқсас емес (төменде қараңыз). Кейбір диджериду әуесқойлары, ғалымдар және аборигендер аспапқа жергілікті тілдердегі атауларды қолдануды жақтады. Идаки (ағылшын тілінде yidaki деп жазылады, кейде yirdaki деп те жазылады) – ең көп қолданылатын атаулардың бірі, бірақ нақты айтқанда, ол солтүстік-шығыс Арнем жеріндегі Йолнгу халқы жасаған және қолданған аспаптың нақты бір түрін білдіреді. Кейбір Йолнгу халқы 2011 жылдан бастап, ядаки есіміне ұқсас есімді Мангаллили адамының қазасына құрмет ретінде мандапул сөзін қолдана бастады. Батыс Арнем жерінде ол мако деп белгілі, бұл атауды виртуоз орындаушы Дэвид Бланаси, Бининдж адамы, оның тілі Куньюиньку болды және диджеридуды әлемдік деңгейде танымал етті.
There are numerous names for the instrument among the Aboriginal peoples of northern Australia, none of which closely resemble the word "didgeridoo" (see below). Some didgeridoo enthusiasts, scholars and Aboriginal people advocate using local language names for the instrument. Yiḏaki (transcribed yidaki in English, sometimes spelt yirdaki) is one of the most commonly used names although, strictly speaking, it refers to a specific type of the instrument made and used by the Yolngu peoples of north east Arnhem Land. Some Yolngu people began using the word mandapul after 2011, out of respect for the passing of a Manggalili man who had a name sounding similar to yidaki. In west Arnhem Land, it is known as a mako, a name popularised by virtuoso player David Blanasi, a Bininj man, whose language was Kunwinjku, and who brought the didgeridoo to world prominence. People Region Local name Anindilyakwa Groote Eylandt ngarrriralkpwina Arrernte Alice Springs ilpirra Djinang (a Yolngu people) Arnhem Land yiḏaki Gagudju Arnhem Land / Kakadu garnbak Gupapuygu Arnhem Land yiraka Iwaidja Cobourg Peninsula artawirr Jawoyn Katherine / Nitmiluk / Kakadu gunbarrk Kunwinjku Arnhem Land / Kakadu mako Mayali Alligator Rivers martba Ngarluma Roebourne, W. A. kurmur Nyul Nyul Kimberleys ngaribi Pintupi Central Australia paampu Warray Adelaide River bambu Yolngu Arnhem Land mandapul (yiḏaki)
Халық Өңір Жергілікті атауы
Аниндлиаква Грот Эйландт нгарриралкквина
Арренте Алис Спрингс илпира
Джинанг (Йолнгу халқы) Арнем жері yiḏaki
Гагуджу Арнем жері / Какаду гарнбак
Гупапугу Арнем жері yiraka
Ивайджа Кобург түбегі artawirr
Jawoyn Катарина / Нитмилюк / Какаду гаунбаррк
Куньюиньку Арнем жері / Какаду мако
Маяли Аллигатор Өзендері мартба
Нгарлума Роебурне, В. А. кумур
Нюль Нюль Кимберлиси ngaribi
Пинтупи Орталық Австралия паампу
Варарай Аделаида өзені бамбу
Йолнгу Арнем жері mandapul (yiḏaki)
There are numerous names for the instrument among the Aboriginal peoples of northern Australia, none of which closely resemble the word "didgeridoo" (see below). Some didgeridoo enthusiasts, scholars and Aboriginal people advocate using local language names for the instrument. Yiḏaki (transcribed yidaki in English, sometimes spelt yirdaki) is one of the most commonly used names although, strictly speaking, it refers to a specific type of the instrument made and used by the Yolngu peoples of north east Arnhem Land. Some Yolngu people began using the word mandapul after 2011, out of respect for the passing of a Manggalili man who had a name sounding similar to yidaki. In west Arnhem Land, it is known as a mako, a name popularised by virtuoso player David Blanasi, a Bininj man, whose language was Kunwinjku, and who brought the didgeridoo to world prominence. People Region Local name Anindilyakwa Groote Eylandt ngarrriralkpwina Arrernte Alice Springs ilpirra Djinang (a Yolngu people) Arnhem Land yiḏaki Gagudju Arnhem Land / Kakadu garnbak Gupapuygu Arnhem Land yiraka Iwaidja Cobourg Peninsula artawirr Jawoyn Katherine / Nitmiluk / Kakadu gunbarrk Kunwinjku Arnhem Land / Kakadu mako Mayali Alligator Rivers martba Ngarluma Roebourne, W. A. kurmur Nyul Nyul Kimberleys ngaribi Pintupi Central Australia paampu Warray Adelaide River bambu Yolngu Arnhem Land mandapul (yiḏaki)
Сипаттамасы мен құрылысы
Диджерду әдетте цилиндрлі немесе конустық болып келеді және ұзындығы шамамен 1,2 метрден 3 метрге дейін болуы мүмкін. Көпшілігі шамамен 1,5 метр ұзын болады. Жалпы, аспаптың ұзындығы неғұрлым көп болса, оның дыбысы немесе тоны соғұрлым төмен болады. Дегенмен, кеңейтілген (жанып тұрған) аспаптар, бірдей ұзындықтағы кеңейтілмеген аспаптарға қарағанда жоғарырақ дыбыс береді. Диджерду желді аспаптар класына жатады және формасы жағынан түзу мүйізге ұқсас, бірақ ағаштан жасалған. Оны монотонды құбыр деп те атайды.
A didgeridoo is usually cylindrical or conical, and can measure anywhere from long. Most are around long. Generally, the longer the instrument, the lower its pitch or key. However, flared instruments play a higher pitch than unflared instruments of the same length. The didgeridoo is classified as a wind instrument and is similar in form to a straight trumpet, but made of wood. It has also been called a dronepipe.
Дәстүрлі
Дәстүрлі диджеридулар көбінесе қатты ағаштардан, әсіресе Солтүстік және Орталық Австралияға тән евкалипт түрлерінен жасалады. Әдетте ағаштың негізгі діңгегі жиналады, бірақ оның орнына үлкен бұтақ пайдаланылуы мүмкін. Диджериду жасаушылар термиттердің белсенділігі байқалатын аймақтарда, қолайлы қуыс тірі ағаштарды іздейді. Термиттер осы тірі евкалипт ағаштарына шабуылдап, ағаштың тек өлі өзегін ғана алып тастайды, себебі тірі қабықшада жәндіктерді қайтаратын химиялық зат бар. Қолайлы қуысқа ие ағаштарды табу үшін әртүрлі техникалар қолданылады, оның ішінде ландшафт және термиттердің белсенділік үлгілерін білу, сондай-ақ ағаш қабығын сыпырып алып, тырнақпен немесе балта сияқты құралдың дөңгелек бөлігімен ағашқа соғып, қуыстың дұрыс дыбыс беруін анықтау үшін соққы сынағы жасалады. Қолайлы қуыс ағаш табылғаннан кейін, оны кесіп, тазалап, қабығын сыпырып, ұштарын тегістеп, сыртқы пішінін қалыптастырады; нәтижесінде дайын аспап шығады. Ауыздық бөлігіне ара шабағынан жасалған жиек жағылуы мүмкін.
Traditional didgeridoos are usually made from hardwoods, especially the various eucalyptus species that are endemic to northern and central Australia. Generally the main trunk of the tree is harvested, though a substantial branch may be used instead. Traditional didgeridoo makers seek suitably hollow live trees in areas with obvious termite activity. Termites attack these living eucalyptus trees, removing only the dead heartwood of the tree, as the living sapwood contains a chemical that repels the insects. Various techniques are employed to find trees with a suitable hollow, including knowledge of landscape and termite activity patterns, and a kind of tap or knock test, in which the bark of the tree is peeled back, and a fingernail or the blunt end of a tool, such as an axe, is knocked against the wood to determine if the hollow produces the right resonance. Once a suitably hollow tree is found, it is cut down and cleaned out, the bark is taken off, the ends trimmed, and the exterior is shaped; this results in a finished instrument. A rim of beeswax may be applied to the mouthpiece end.
Қазіргі заманғы
Дәстүрлі емес диджеридулар жергілікті немесе жергілікті емес қатты ағаштан (әдетте тілінген, ойылған және қайта біріктірілген), шыныдан, шыны талшығынан, металдан, агавадан, саздан, шайырдан, ПВХ құбырдан және көміртек талшығынан жасалуы мүмкін. Олардың ішкі жоғарғы диаметрі шамамен төмендей келе, қоңырау тәрізді ұшының диаметрі әртүрлі болуы мүмкін, ал ұзындығы қажетті нотаға сәйкес келеді. Құбырдың ұшын ыңғайлы ауыздық жасау үшін пішінін өзгертіп, тегістеуге болады, немесе резеңке, тесігі бар резеңке тығын немесе ара шамы сияқты кез келген пішіндегі және тегістелген материалдан қосымша ауыздық жасауға болады. Қазіргі заманғы диджериду дизайны дәстүрлі австралиялық абориген диджеридуынан ерекшеленеді және музыкатанушылар мойындаған жаңалықтар болып табылады. Диджериду дизайнындағы жаңарулар 20-шы ғасырдың соңында дәстүрлі емес материалдар мен пішіндерді пайдалану арқылы басталды. Бірақ, бұл практика аборигендер мен абориген емес адамдар арасында оның эстетикалық, этикалық және құқықтық мәселелеріне қатысты көптеген пікірталастарға себеп болды.
Non traditional didgeridoos can be made from native or non native hard woods (typically split, hollowed and rejoined), glass, fibreglass, metal, agave, clay, resin, PVC piping and carbon fibre. These typically have an upper inside diameter of around down to a bell end of anywhere between and have a length corresponding to the desired key. The end of the pipe can be shaped and smoothed to create a comfortable mouthpiece or an added mouthpiece can be made of any shaped and smoothed material such as rubber, a rubber stopper with a hole or beeswax. Modern didgeridoo designs are distinct from the traditional Australian Aboriginal didgeridoo, and are innovations recognised by musicologists. Didgeridoo design innovation started in the late 20th century, using non traditional materials and non traditional shapes. The practice has sparked, however, a good deal of debate among indigenous practitioners and non indigenous people about its aesthetic, ethical, and legal issues.
Жасалған сән
Диджердуларды жасаушысы немесе арнайы суретші дәстүрлі немесе заманауи бояулармен бояуға болады, ал кейбіреулері табиғи ағаш өрнегін минимал немесе мүлдем әшекейлемей сақтайды.
Didgeridoos can be painted by their maker or a dedicated artist using traditional or modern paints while others retain the natural wood grain design with minimal or no decoration.
Ойнау
Диджеридуды жай ғана еріндерді дірілдету арқылы негізгі гул дыбысын шығару арқылы ойнауға болады. Күрделі ойнау үшін дөңгелектей тыныс алу техникасы қолданылады. Дөңгелектей тыныс алу техникасы мұрын арқылы дем алуды, сонымен бірге жақ бұлшықтарын қысып, ауыздағы жиналған ауаны шығаруды қажет етеді. Осы техниканы пайдалану арқылы шебер ойнаушы өкпесіндегі ауаны толықтыра алады, ал жаттығулардың нәтижесінде қалауынша ұзаққа дейін дыбысты сақтай алады. Қазіргі диджериду ойнаушыларының 40 минуттан астам үзіліссіз ойнаған жазбалары бар; Марк Аткинс «Диджериду концерті» (1994) атты туындысында 50 минуттан астам үзіліссіз ойнайды. Дөңгелектей тыныс алу ойнауды тоқтатып, дем алу қажеттілігін болдырмаса да, ұзақ ойнау кезінде еріндердің жарылуы немесе ауызда ыңғайсыздық сезімі тууы мүмкін. Диджериду «тілдердің дыбыстық калейдоскопы» ретінде танылады және «шебер орындаушылардың дамытқан өте қиын виртуоздық әдістері басқа еш жерде кездеспейді». Диджеридудың дыбысын өзгерту үшін гул дыбысына әртүрлі дауыстар қосуға болады. Көптеген дауыстар австралиялық жануарлардың дыбыстарын еске түсіреді, мысалы, динго немесе кукабура. Осындай дыбыстарды шығару үшін ойнаушылар дауыс шығару жолдары арқылы жануарлардың дыбыстарын шығарып, бір мезгілде аспапқа ауа үрлейді. Нәтижесінде өте жоғары дыбыстардан бастап, еріндер мен дауыс жолдарының тербелісіне кедергі келтіретін төменгі дыбыстарға дейін әртүрлі дыбыстар туындайды. Дауыстарды қосу ойнаудың күрделілігін арттырады.
A didgeridoo can be played simply by producing a vibrating sound of the lips to produce the basic drone. More advanced playing involves the technique known as circular breathing. The circular breathing technique requires breathing in through the nose whilst simultaneously using the muscles of the cheeks to compress the cheeks and release the stored air out of the mouth. By using this technique, a skilled player can replenish the air in their lungs, and with practice they can sustain a note for as long as desired. Recordings exist of modern didgeridoo players playing continuously for more than 40 minutes; Mark Atkins on Didgeridoo Concerto (1994) plays for over 50 minutes continuously. Although circular breathing does eliminate the need to stop playing to take a breath, discomfort might still develop during a period of extended play due to chapped lips or other oral discomfort. The didgeridoo functions " as an aural kaleidoscope of timbres" and "the extremely difficult virtuoso techniques developed by expert performers find no parallel elsewhere." Other variations in the didgeridoo's sound can be made by adding vocalisations to the drone. Most of the vocalisations are related to sounds emitted by Australian animals, such as the dingo or the kookaburra. To produce these sounds, the players use their vocal folds to produce the sounds of the animals whilst continuing to blow air through the instrument. The results range from very high pitched sounds to much lower sounds involving interference between the lip and vocal fold vibrations. Adding vocalisations increases the complexity of the playing.
Танымал мәдениетте
Гондваналенд тобының негізін қалаушы Чарли МакМахон абориген емес музыканттардың бірі болып, кәсіби диджериду ойнаушы ретінде танымал болды. Ол Midnight Oil тобымен халықаралық гастрольдік сапарларда болды. Ол диджерибонды ойлап тапты, ол екі бөлік пластикалық түтікшенің біріктірілуінен жасалған, жылғалатын диджериду; оның ойнау стилі тромбонға едәуір ұқсас. Диджериду түрлі музыка жанрларында көптеген заманауи топтар тарапынан қолданылған. Ол британдық балалар телесериалы "Көк Питерде" көрсетілді. Test Dept сияқты индустриалды музыка топтары диджеридуды пайдаланады. Jamiroquai acid jazz тобының алғашқы әндерінде диджериду ойнаушы Уоллис Бьюкенен қатысты, соның ішінде топтың тұңғыш синглы "When You Gonna Learn", оның кіріспе және соло бөлімдерінде ерекше диджериду дыбысы естіледі. Амбиент суретшісі Стив Роуч оны Австралиялық абориген суретшісі Дэвид Хадсон және виолончельші Сара Хопкинспен бірлесіп жасаған "Австралия: Жердің дыбысы" және "Дриймтайм қайту" шығармаларында қолданады. Бұл ән "Дил Чахта Хай" фильміндегі "Жане Кён" әнінде де қолданылған. Жаңа Зеландияның Like a Storm хард-рок тобының вокалисі Крис Брукс кейбір әндерінде диджеридуды қолданады, оның ішінде Chaos Theory: Part 1 (2012) альбомындағы "Love the Way You Hate Me" әні де бар. Кейт Буш Австралиядағы демалысынан кейін жазылған және шығарылған The Dreaming (1982) альбомында австралиялық музыкант Рольф Харрис орындаған диджеридуды кеңінен пайдаланды.
Charlie McMahon, who formed the group Gondwanaland, was one of the first non Aboriginal players to gain fame as a professional didgeridoo player. He has toured internationally with Midnight Oil. He invented the didjeribone, a sliding didgeridoo made from two lengths of plastic tubing; its playing style is somewhat in the manner of a trombone. The didgeridoo has been used by a number of modern bands in various types of music. It was featured on the British children's TV series Blue Peter. Industrial music bands like Test Dept use the didgeridoo. Early songs by the acid jazz band Jamiroquai featured didgeridoo player Wallis Buchanan, including the band's first single "When You Gonna Learn", which features prominent didgeridoo in the introduction and solo sections. Ambient artist Steve Roach uses it in his collaborative work Australia: Sound of the Earth with Australian Aboriginal artist David Hudson and cellist Sarah Hopkins, as well as Dreamtime Return. It is used in the Indian song "Jaane Kyon" from the film Dil Chahta Hai. Chris Brooks, lead singer of the New Zealand hard rock band Like a Storm, uses the didgeridoo in some songs, including "Love the Way You Hate Me" from their album Chaos Theory: Part 1 (2012). Kate Bush made extensive use of the didgeridoo, played by Australian musician Rolf Harris, on her album The Dreaming (1982), which was written and recorded after a holiday in Australia.
Мәдени маңызы
Дәстүр бойынша диджериду рәсімдік билер мен ән айтуға сүйемелдеу үшін, сондай-ақ жеке немесе ойын-сауық мақсатында тартылған. Солтүстік Австралияның аборигендері үшін йидаки әлі де мәдени шараларда әншілер мен бишілерге сүйемелдеу үшін қолданылады. Йолнгу халқы үшін йидаки – олардың физикалық және мәдени ортасының, пейзажының бір бөлігі, ол олардың жеріне, туыстық жүйесіне және Йолнгу Мата тіліне жататын адамдар мен рухтарды қамтиды. Ол Йолнгу заңымен байланысты және рәсімдер арқылы, ән, би, бейнелеу өнері мен әңгімелерде негізделген. Рәсімдер кезінде әндерге ырғақ орнату үшін қолданылады. Диджеридудың ырғағы және клапстиктердің соққысы нақты, және бұл үлгілер көптеген буынға жетіп келді. Ванга жанрында әнші әнмен бастайды, содан кейін диджеридудың сүйемелдеуімен бильманы қосады.
Traditionally, the didgeridoo was played as an accompaniment to ceremonial dancing and singing and for solo or recreational purposes. For Aboriginal peoples of northern Australia, the yidaki is still used to accompany singers and dancers in cultural ceremonies. For the Yolngu people, the yidaki is part of their whole physical and cultural landscape and environment, comprising the people and spirit beings which belong to their country, kinship system and the Yolngu Matha language. It is connected to Yolngu Law and underpinned by ceremony, in song, dance, visual art and stories. establish the beat for the songs during ceremonies. The rhythm of the didgeridoo and the beat of the clapsticks are precise, and these patterns have been handed down for many generations. In the Wangga genre, the song man starts with vocals and then introduces bilma to the accompaniment of didgeridoo.
Традициялық тыйым салудың гендерлік негіздегі талқылауы
Дәстүр бойынша, диджеридуді ойнау және салтанатты шараларда ән айту ерлердің міндеті саналған; әйелдердің ойнауына қатысты абориген қауымдары мен ақсақалдар кейде қарсылық білдіреді. 2008 жылы HarperCollins баспасы «Қыздарға арналған батыл кітап» атты кітабы үшін кешірім сұрады, себебі абориген ғалымы Марк Роуз мұндай ынталандыруды «өте ауыр мәдени сезімсіздік» және «Австралияның басым көпшілігінің абориген мәдениеті туралы жалпы білімсіздігінің бір көрінісі» деп сипаттағаннан кейін, кітап қыздарды аспапты ойнауға ашық түрде шақырған болатын. Алайда, этномузыколог Линда Барвик дәстүр бойынша әйелдер диджеридуді салтанатты шараларда ойнамаса да, бейресми жағдайларда Арман Заңында ойнауға тыйым салынбағанын айтты. Мысалы, 1966 жылы этномузыколог Элис Маршалл Мойл Ропер өзенінен келген Мара тайпасының әйелі Джемима Вималудың диджеридуді шебер ойнаған Borroloola жазбасын жасады. 1995 жылы музыкатанушы Стив Кнопофф ерлердің орындауындағы джатпангарри әндерін орындайтын Йиркала әйелдерін байқады, ал 1996 жылы этномузыколог Элизабет Маккинли Яньюва тайпасының әйелдерінің қоғамдық өнер көрсеткенін хабарлады. Диджеридудің туған жерінде тыйым болмаса да, басқа жергілікті қауымдар мұндай шектеулерді қолдануда. Диджериду 20 ғасырдың басында Кимберли аймағына таныстырылды, бірақ абориген еркектерінің әйелдердің аспапты ойнауына кері реакция көрсетуі және тыйым салулар, мысалы, Роуздың 2008 жылғы «Қыздарға арналған батыл кітапқа» сын-пікірінде көрсетілгендей, тек содан кейін ғана айқын болды, және бұл шектеулер Австралияның оңтүстік-шығысында ерекше көзге түседі. Әйелдерге ойнауға тыйым салынған деген сенім абориген емес адамдар арасында кең таралған, сондай-ақ Оңтүстік Австралиядағы абориген қауымдарында да жиі кездеседі; кейбір этномузыкологтар табу сенімінің және басқа да қате түсініктердің таралуы коммерциялық мақсаттар мен маркетингтің салдары деп санайды. Көптеген коммерциялық диджериду жазбалары көпұлттық жазба компаниялары арқылы таратылады және абориген емес адамдардың Нью-Эйдж стиліндегі музыкасын, аспаптың руханилығын жақтайтын музыкалық ноталармен бірге ұсынады, бұл тұтынушыларды абориген мәдениетіндегі диджеридудің секулярлық рөлі туралы жаңылыстырады. 2010 жылы жүргізілген шағын зерттеуде 10 абориген ересек және баланың алты ай бойы аптасына бір рет диджериду сабағын алғаннан кейін астманы басқаруда айтарлықтай жақсару байқалды.
Traditionally, only men play the didgeridoo and sing during ceremonial occasions; playing by women is sometimes discouraged by Aboriginal communities and elders. In 2008, publisher HarperCollins apologised for its book The Daring Book for Girls, which openly encouraged girls to play the instrument after Aboriginal academic Mark Rose described such encouragement as "extreme cultural insensitivity" and "an extreme faux pas part of a general ignorance that mainstream Australia has about Aboriginal culture." However, Linda Barwick, an ethnomusicologist, said that though traditionally women have not played the didgeridoo in ceremony, in informal situations there is no prohibition in the Dreaming Law. For example, in 1966, ethnomusicologist Alice Marshall Moyle made a recording in Borroloola of Jemima Wimalu, a Mara woman from the Roper River, proficiently playing the didgeridoo. In 1995, musicologist Steve Knopoff observed Yirrkala women performing djatpangarri songs that are traditionally performed by men and in 1996, ethnomusicologist Elizabeth MacKinley reported women of the Yanyuwa group giving public performances. Although there is no prohibition in the area of the didgeridoo's origin, such restrictions have been applied by other Indigenous communities. The didgeridoo was introduced to the Kimberleys in the early 20th century but it was only much later, such as in Rose's 2008 criticism of The Daring Book for Girls, that Aboriginal men showed adverse reactions to women playing the instrument and prohibitions are especially evident in the South East of Australia. The belief that women are prohibited from playing is widespread among non Aboriginal people and is also common among Aboriginal communities in Southern Australia; some ethnomusicologists believe that the dissemination of the taboo belief and other misconceptions is a result of commercial agendas and marketing. The majority of commercial didgeridoo recordings available are distributed by multinational recording companies and feature non Aboriginal people playing a New Age style of music with liner notes promoting the instrument's spirituality which misleads consumers about the didgeridoo's secular role in traditional Aboriginal culture. A small 2010 study noted marked improvements in the asthma management of 10 Aboriginal adults and children following a six month programme of once weekly didgeridoo lessons.