Кіріспе
Темекі, марихуана немесе басқа да шөптерді тартуға арналған құрылғы, марихуана және басқа да заттарды тартуға арналған құбыр.
a pipe that is used for smoking cannabis and other substances
Бонг (су құбыры деп те аталады) – марихуана, темекі немесе басқа да шөптік заттарды тартуға арналған сүзгі құрылғысы. Суреттегі бонгта түтін сол жақтағы төменгі тесіктен оң жақтағы жоғарғы тесікке қарай ағады. Құрылысы мен жұмыс істеу принципі бойынша бонг суағашқа ұқсас, бірақ кішірек және көбінесе тасымалдауға ыңғайлы. Бонгты ауа мен су өткізбейтін кез келген ыдыстан жасауға болады, оған ыдыс және сабақ жиынтығын (немесе слайдты) қосып, ауаны су деңгейінен төмен бағыттайды, содан кейін пайдалану кезінде ол көпіршіктермен жоғары көтеріледі ("көпіршік"). Бонгқа таза ауа кіргізіп, соңғы түтінді алу үшін, бонгтың төменгі бөлігінде су деңгейінен жоғары орналасқан "карбюратор", "карб", "шок", "бинк", "рэш", "шоти", "кик-хоул" немесе жай ғана "тесік" деп аталатын тесік темекі шегу кезінде жабық ұсталады, содан кейін түтінді тыныс алу жүйесіне тарту үшін ашылады. Мұндай тесігі жоқ бонгтарда ыдысты және/немесе сабақты алып тастау арқылы сабақты ұстайтын тесіктен ауа кіреді. Бонгтарды Хмонгтар Лаос, Таиланд және Африканың барлық аймандарында ғасырлар бойы қолданып келеді. Батыста бұл сөздің ең алғашқы жазбасы 1944 жылы жарық көрген МакФарланд тай-ағылшын сөздігінде кездеседі, онда тай тіліндегі "бонг" сөзінің бір мағынасы "канча, ағаш, гашиш немесе қарақұмық өсімдігін тартуға арналған бамбуктан жасалған су құбыры" деп сипатталған. "Marijuana Review" журналының 1971 жылғы қаңтар санында да бұл термин қолданылған.
Этимология
Бонг сөзі тай тіліндегі бонг немесе баунг (บ้อง, ) сөзінен алынған, ол бамбуктан жасалған цилиндр пішіндес ағаш түтік, құбыр немесе ыдысты білдіреді, және темекі шегуге арналған бонгты да білдіреді.
Тарих
2013 жылы Ресейдегі қорған қазбалары скиф тайпаларының басшылары 2400 жыл бұрын марихуана мен опиумды тарту үшін алтын ыдыстарды қолданғанын көрсетті. Қорған электр желісін салу үшін жерді тазалап жатқан құрылысшылар тапқан. Император Акбардың тұсында дәрігер Хаким Абуль Фат Үндістанда су құбырын ойлап тапты және темекіні ашты. Абуль темекінің түтінін "алдымен су толтырылған кішкентай ыдыстан өткізу керек, сонда ғана ол зиянсыз болады" деп ұсынды. Басқа да дереккөздер Персия және Жібек жолы арқылы Қытайдың соңғы Мин әулеті кезінде (16 ғасыр) темекімен бірге су құбырының да ойлап табылуын көрсетеді. Цин әулеті кезінде темекі шегудің ең танымал тәсілі болды, бірақ Республика дәуірінен бастап танымалдылығы азайды. Әдетте қарапайым халық қолданса да, император жесір Циси су бөтелкелерінен немесе басқа тәсілдерден гөрі су құбырын артық көретіні белгілі. Императорлық үй шаруашылығы департаментінің мәліметінше, ол кем дегенде үш су құбырымен жерленген; оның кейбір жинақтарын сарай мұражайында көруге болады. Цин әулетінен бері қолданылып келе жатқан су құбырын екі түрге бөлуге болады: ауылдықтардың көбінесе қолданған, өздері жасаған бамбук құбыр және қытай саудагерлері, қала тұрғындары мен ақсүйектер қолданған металлдан жасалған әсем нұсқа. Металл бұйымдар көбінесе қоладан немесе мыстан жасалады, ал ақсүйектерге арналғандары күмістен жасалып, әшекейленген. Әдетте металл нұсқасы келесі бөліктерден тұрады: Су құбырының өзі – ыдыс сабы, су контейнері және кемінде 3 дюйм, кейде 12 дюймге дейін жететін түтікшенің бір бөліктен жасалған конструкциясы. Кейбіреулері тігіспен (сабақтың жоғарғы бөлігі, әдетте 1 дюйм ұзындығында, айналасы бүйірлі немесе конус тәрізді, сондықтан конус тәрізді ыдыс сыяды) жабдықталған, ал кейбіреулері кранға ұқсатып иілген. Ыдыстың көлемі бір реттік темекіге арналған ыдысқа ұқсас, әдетте саусақ тырнағының енінен кіші болады. Қақпағы бар темекі контейнері. Бір қолмен ұстауға ыңғайлы, темекі контейнері мен су құбырына арналған екі үлкен тесігі бар құбыр тірегі. Онда түрлі құбыр құралдарын қоюға арналған кішкентай тесіктер де болуы мүмкін. Темекі шегу кезінде пайдаланушы барлық жабдықты тіректе сақтап, тек тіректі, құбырды және контейнерді бір қолымен ұстап, ыдысты көмір пешінің үстінде баяу жанатын қағаз фитилімен (纸煤) жағып алады. Солтүстік Америка мен Оңтүстік жарты шардағыдан айырмашылығы, су құбырын көбінесе ересектер қолданады.
The water pipe itself, a single piece construct consisting of the bowl stem, the water container, and a drawtube at least 3 inches, but some can be up to 12 inches in length. Some are straight with a "Joint" (Sandblasted top part of stem, usually about 1 inch long, and all the way around, tapered or cone shaped, so the tapered, or "cone shaped" bowl will fit in)some are bent to resemble a crane. The size of the bowl is similar to that of a one hitter, typically the width of a thumbnail or smaller. The tobacco container with a lid. A pipe rack small enough to be held by one hand, and consisting of two large holes for the tobacco container and the water pipe. It may have smaller holes to hold various pipe tools. During a smoking session, the user may keep all equipment inside the rack and just hold the entire assembly (rack, pipe, and container) in one hand, lighting the bowl with a slow burning paper wick (纸煤) lit over a coal stove. Unlike in North America and the Southern Hemisphere, the water pipe is typically employed by older generations.
Қолдану
Су кейбір ауыр бөлшектерді және суда еритін молекулаларды ұстап, олардың темекі шегушінің тыныс жолдарына енуіне кедергі жасайды. Бонгтың механикасы зертханалық газ жуу бөтелкесімен салыстырылады. Пайдаланушы аузын жоғары жаққа қойып, суретте көрсетілгендей, каннабисті түтікке салады. Бонг көбінесе шыныдан немесе пластиктен жасалады, ішінде ыдыс, сабақ және су пайдаланылып түтін шығарылады. Көптеген шыны бонгтар жылуға төзімді боросиликатты шыныдан жасалады, бұл бонгтың қайта-қайта қолданылуына және ыстыққа ұшырауына сынбай төтеп беруге мүмкіндік береді. Ыдыс толтырылып, су құйылғаннан кейін, зат жағылады да, түтін су арқылы тартылады, нәтижесінде басқа тәсілдерге қарағанда тегіс түтін пайда болады. Бонгтан түтін тарту үшін, темекі шегушінің бонг ішінде дем алуы керек, сонда түтіннен көпіршіктер сабақтан шыға бастайды. Бонгта жеткілікті түтін жиналғаннан кейін, ауа тежегіші ашылады немесе сабақ бонгтан бөлінеді, қалған түтінді дем алуға мүмкіндік береді. Алайда, 2000 жылы NORML MAPS жүргізген каннабис зерттеуінде "су құбырлары басқа шайырларға қарағанда психоактивті ТГК-ны көбірек шығарып, пайдаланушылардың қалаған әсеріне жетуі үшін көбірек темекі шегуін қажет етеді" деген қорытындыға келді. Зерттеу барысында NIDA ұсынған каннабис түтіні бірнеше темекі тарту құрылғылары арқылы өткізіліп, талдауға алынды. Бұл зерттеу әртүрлі бонгтардан, сондай-ақ сүзгіленбеген және сүзгіленген джойнттар мен вапорайзерлерден шығатын газдағы каннабиноидтар мен шайырдың арақатынасын қарастырды. Нәтижелер көрсеткендей, вапорайзерлер ғана сүзгіленбеген джойнттарға қарағанда жақсы каннабиноид/шайыр қатынасын шығарды, бірақ өндірілген каннабиноидтардың ішінде вапорайзерлер де ТГК (түтіннің психоактивті компоненті) пен КБН (медициналық пайдасы болуы мүмкін, бірақ психоактивті емес) арақатынасын КБН пайдасына бұрмалады. Бұл сүзгіленбеген джойнттың ТГК-ға ең жақсы қатынасы бар екенін көрсетті, ал бонгтар бұл жағынан зиянды. MAPS сонымен қатар, сүзілген және сүзгіленбеген каннабис және темекі түтінінің әсері мен құрамын зерттеген зерттеуді қарастырды. Ол альвеолалық макрофагтар сүзгіленбеген түтінге ұшырағанда, бактериялармен күресу қабілеті төмендейтінін, ал су сүзгіленген түтінге ұшырағанда мұндай әсер байқалмайтынын анықтады. Сондай-ақ, су құбырын пайдаланған темекі шегушілерде цигарет, сигара және кәдімгі құбырларды пайдаланғандарға қарағанда қатерлі ісікке шалдығу көрсеткіші төмен екенін көрсететін эпидемиологиялық деректер табылды. "Су сүзгілеуі каннабис түтінінен белгілі уытты заттарды жоюға тиімді болуы мүмкін. Уытты заттарды жоюдың тиімділігі түтіннің сумен байланысқан бетіне байланысты." Арнайы жасалған су құбырлары, бөлшектер сүзгісі және газды тарату фриттерімен жабдықталғанда, осы жағынан ең тиімді болар еді; газды тарату фриттері түтінді өте ұсақ көпіршіктерге бөлуге қызмет етеді, осылайша оның сумен байланысқан бетін ұлғайтады.
Пластик бұршақтар
Судағы химиялық заттарды ыстық машинада қалдырылған пластикалық бөтелкеден татып көру мүмкін екені хабарланды, себебі "бөтелкенің ішіндегіге химиялық заттар сіңіп кеткен". Сондай-ақ, химиялық заттардың суға өту процесін "үйде жасалған су бөтелкесінен жасалған бонг" арқылы елестетуге болады деп мәлімделді. Марихуана мен гашиш заңсыз саналатын елдердегі кейбір саудагерлер, есірткіге қарсы заңдарды айналып өту мақсатында бонгтарды темекімен қолдануға арналған деп көрсетеді. Техникалық тұрғыдан алғанда, "бонг" сөзі негізгі арнаулы марихуана шегу құралын білдірмесе де, сөзбен байланысты есірткіге қатысты түсініктер қалыптасқан (ішінара санскрит тіліндегі "бханга" – "құнақы" сөзімен ойын жасаудың нәтижесінде). Осылайша, заңнан қорқып, көптеген дүкендер "бонг" немесе "бонгтар" сөздерін, сондай-ақ заңсыз есірткі қолданумен байланысты кез келген басқа сөзді қолданатын клиенттерге қызмет көрсетуден бас тартады. Кейбір танымал бонг өндірушілері (әсіресе RooR) өнімдерінің жалған нарығын тоқтату үшін, жалған тауар сатқан деп айыпталған дүкендерді сотқа берді.