Кіріспе

Патент құқығындағы ұғым

Кейбір елдердің патент заңдарында өнеркәсіптік қолданылу немесе өнеркәсіптік пайдалану – патент алу үшін міндетті талаптардың бірі болып табылады. Оған сәйкес, патент тек қана өнеркәсіптік қолданылуға болатын өнертабысқа ғана беріледі, яғни қандай да бір өнеркәсіп саласында жасалуы немесе қолданылуы мүмкін өнертабысқа. Бұл контексте "өнеркәсіп" ұғымы кең ауқымды: мысалы, оған ауыл шаруашылығы да кіреді. Өнеркәсіптік қолданылуға жатпайтын өнертабыс мысалы – "адамның жеке және дербес өмірінде қолданылатын контрацепция әдісі". АҚШ патент заңдарындағы пайдалылық талабы осыған ұқсас, бірақ ерекше талап болып табылады.

Еуропалық патент конвенциясы

Еуропалық патенттік конвенция бойынша өнертабысты патенттеу үшін оның өнеркәсіптік қолданылуы қажет деген талап, бұл өнертабысты "кәсіпорынның кез келген саласында, соның ішінде ауыл шаруашылығында жасауға немесе пайдалануға болатындығын" білдіреді. Т 870/04 шешімінде, затты қандай да бір жолмен жасау мүмкіндігі, егер сол затты пайдалы қолдануға болатын "тиімді пайдалану" болмаса, талаптардың орындалғанын міндетті түрде білдірмейді. Егер белгілі бір өнертабыс қалыпты қабылданған физика заңдарына қайшы келсе, онда өнеркәсіптік қолданылу да болмайды. Ондай жағдайда өнеркәсіптік қолданылу талабы, ашылудың жеткіліктілігі талабымен байланысты, яғни "патенттік өтінім өнертабысты, оны сала маманы жүзеге асыру үшін жеткілікті түрде анық және толық ашуы керек" деген талап. "Адам немесе жануар денесіне хирургиялық немесе терапиялық емдеу әдістері және адам немесе жануар денесінде қолданылатын диагностикалық әдістер" патентке жарамсыз деп есептеледі, себебі бұл әдістер өнеркәсіптік қолданылуға жатпайды. Бұл ереженің мақсаты – "медициналық мақсаттарға қызмет ететін әдістерге патенттік қорғауды беруден бас тарту, осылайша патенттік заңнама медициналық практиканы шектемейді".