Кіріспе

Уәде етілген жер (Ziemia obiecana) – 1975 жылы Анджей Вайда режиссерлік еткен, Владыслав Реймонттың осы аттас романы негізінде түсірілген польшалық драмалық фильм. "Уәде етілген жер" Лодзь индустриалды қаласындағы оқиғаны баяндайды, онда поляк, неміс және еврей 19 ғасыр капитализмінің қатал жағдайында фабрика құруға тырысады. Вайда қаланың қорқынышты бейнесін көрсетеді: лас әрі қауіпті зауыттар, мәдениет пен талғамнан жұрдас, әсемдікке құмар тұрғын үйлер. Фильм Чарльз Диккенс, Эмиль Зола және Максим Горький, сондай-ақ Кнопф, Мейднер және Гросс сияқты неміс экспрессионистерінің әлеуметтік наразылыққа толы туындыларының дәстүрін жалғастырады. Американдық режиссер Мартин Скорсезе бұл фильмді польша киносының шедеврлерінің бірі деп мойындады және 2013 жылы оны "Ас және алмаздар", "Байқаусыз сиқыршылар", "Судағы пышақ" және "Темір адам" фильмдерімен бірге АҚШ, Канада және Ұлыбританияда өткен "Мартин Скорсезе таныстырады: Польша киносының шедеврлері" фестивалінде көрсетуге таңдады. 2015 жылы Польшаның Лодзь қаласындағы Кинематография мұражайы жүргізген сауалнамада "Уәде етілген жер" барлық уақыттағы ең ұлы польша фильмдерінің тізімінде бірінші орынға шықты.

Сюжет

Карол Боровецкий (Даниел Олбрицкий) – жас поляк дворяны, Бухольц тоқыма фабрикасының бас инженері. Ол мансабында аяусыз, ал қаржылық жағдайы нашарлаған отбасының ұзақ дәстүріне немқұрайды. Ол өзінің жеке зауытын құруды жоспарлап, достары Макс Баум (Анджей Северин) – ескі тоқыма фабрикасының мұрагері, және тәуелсіз еврей кәсіпкері Мориц Велт (Войцех Пзоняк) көмегіне сенеді. Боровецкийдің Люси Цукермен (Калина Жедрусик) – тағы бір тоқыма магнатының әйелімен болған қарым-қатынасы, мақта тарифтерінің өзгеруі туралы алдын ала хабар береді, бұл Велтке Гамбург фьючерстік нарығында үлкен пайда табуға көмектеседі. Бірақ, одан да көп ақша табу қажет болғандықтан, үшеуі де қажетті капиталды жинау үшін мақтаныштарын ұмытады. Фабрика ашылған күні Боровецкий, Цукердің қызғанышпен қараған күйеуіне әйелімен болған қарым-қатынасын мойындамайды. Күйеуі, өзі еврей болғандықтан, оны қасиетті католик нысанымен ант етуге мәжбүр етеді. Содан кейін Боровецкий Люсиді Берлиндегі жерсінбілікке ертіп апарады. Бірақ Цукер әйелінің қасында тыңшы жібереді, ол қарым-қатынасты растайды және Цукерге хабарлайды. Цукер Боровецкийден кек алады – оның жаңа, сақтандырылмаған фабрикасын өртейді. Боровецкий мен оның достары барлық еңбек еткендерін жоғалтады. Фильм бірнеше жылға жылдамдатылады. Боровецкий бай мұрагер Мада Мюллерге үйленіп, қаржылық жағдайын жақсартады және өзінің жеке фабрикасына ие болады. Оның фабрикасына жұмысшылар ереуілі қауіп төндіріп тұр. Боровецкий, ереуілші және демонстрацияға шыққан жұмысшыларға оқ атуға бола ма, жоқ па, шешуге мәжбүр болады, олар Боровецкий мен басқалар жиналған бөлмеге тас лақтырады. Оның серігі оған ешқашан өзгергенге кеш емес екенін еске салады. Боровецкий, өзінің қызметкерлеріне ешқашан адамдық сезім көрсетпеген, бірақ полицияға оқ атуға рұқсат береді.

Өндіріс

Кесслер сарайының бағындағы оргиялық көріністе әйелдер тоқыма жұмысшылары эпизодтық рөлдерде тартылды. Ауа суық болғандықтан, оларды аз мөлшерде алкогольмен жылытты. "Олар атмосфераға настолько әуестеніп кетіп, қажетінен артық киімдерін шешті", - деп еске алады екінші сахна суретшісі Анджей Халински. Фильмнің бір бөлігі "Мақта патшасы" атанған Карл Вильгельм Шейблердің вилласында түсірілді.

Марапаттар

1975 жылы 9-шы Мәскеу халықаралық кинофестивалінде фильм "Алтын жүлде" жеңіп алды. Сонымен қатар, ол "Ең үздік шетелдік фильм" сыйлығына ие болу үшін "Оскар" жүлдесіне ұсынылды.