Кіріспе
Джон Роуч Стратон (аты "Дейтон" сөзімен рифмделеді; 6 сәуір 1875 – 29 қазан 1929) – американдық баптист пасторы. Стратон – Генри Дандас Дуглас Стратон мен Вирджиниялық Джулия Ребекка Картердің ұлы. Ол жасөспірім шағында христиан дініне келді және Джеймс Хоторннің жаңғыру уағыздарын тыңдады.
Ерте өмір және білім
Стратон 1898 жылы Джорджия штатының Мейкон қаласындағы Мерсер университетін бітірді. Ол 1902-1903 жылдары Оңтүстік баптист теологиялық семинариясында, сондай-ақ Чикаго университетінде және Бостон сөз өнері мектебінде оқыды.
Министрлік
Стретон 1900 жылы дін қызметкері болып тағайындалды және өмірінің көп бөлігін төрт ірі қаладағы бірнеше шіркеулердің пасторы ретінде өткізді: Чикагодағы Екінші баптист шіркеуі (1905–1908), Балтимордағы Имманнуэль жетінші баптист шіркеуі (1908–1913), Вирджиния штатының Норфолк қаласындағы Бірінші баптист шіркеуі (1914–1917) және ең бастысы, 1918–1929 жылдары Нью-Йорктегі Кальвари баптист шіркеуі, ол өз радиостанциясын іске қосқан алғашқы шіркеу болды. "Телл Ит Фром Кальвари" радио бағдарламасы шіркеу әлі күнге дейін апта сайын шығарады; оны WMCA AM570 радиостанциясынан тыңдауға болады. Стретон 1920 жылдары өте танымал болған 14 жасар жас уағызшы Ульдин Утлидің қызметін қолдады және оны Кальвари шіркеуінде уағыз айтуға шақырды. Миннесота штатының Уильям Белл Райлимен бірге доктор Стратон 1920 жылдардағы эволюцияға қарсы күрестің басшыларының бірі болды. Көп жылдар бойы Стретон Манхэттендегі (Нью-Йорк қаласы) Америка табиғи тарих мұражайымен, әсіресе "Адам дәуірі" залымен қақтығысты, онда қазба жұмыстарынан табылған адамдардың қалдықтары қойылған. Стретон мұражайды "салық төлеушілердің ақшасын тиімсіз жұмсады және мектеп оқушыларының санасын эволюцияның жалған және жабайы теорияларымен улайды" деп айыптады. 1923 жылдың желтоқсанынан 1924 жылдың мамырына дейін доктор Стратон Вест-Сайд унитариан шіркеуінің модернист пасторы Чарльз Фрэнсис Поттермен бірқатар пікірсайыстар өткізді. Достас болған Стретон мен Поттер келесі мәселелер бойынша пікір алмасты: (1) "Киелі кітап Құдайдың қатесіз сөзі болып табылады"; (2) "Әлем мен адам Құдайдың тірі жаратылысы арқылы келді, эволюция арқылы емес"; (3) "Иса Мәсіхтің құдайдан тууы христиан дінінің маңызды доктринасы болып табылады"; (4) "Иса Мәсіх Құдайдың Ұлы болып табылады"; және (5) "Иса Мәсіх осы жерге дене күйінде қайта оралып, әмбебап бейбітшілік пен әділдік орнатады". Кейіннен Стретон "The Famous New York Fundamentalist Modernist Debates" атты кітап жариялады, онда тек өзінің сөздері ғана болды, ал Поттердің сөздері жоқ. 1924 жылдың 28 маусымында ол 1924 жылғы Демократиялық ұлттық конвенттің ашылу дұғасын оқыды. Скопс ісі кезінде судья ғалымдарды қорғау үшін куәлік беруге рұқсат беруді қарастырғанда, Уильям Дженнингс Брайан Стретонға Теннесси штатының Дейтон қаласына қарсы куә ретінде келуге телеграмма жіберді. Алайда судья қорғау тарапына қарсы шешім шығарды және Стретон ешқашан Теннессиге бармады. Соттан кейін және Брайанның қайтысынан кейін Стретон қорғау адвокаттары Кларенс Дарроу мен Дадли Филд Малоунды пікірсайысқа шақырды, бірақ олар бас тартты. 1928 жылғы президенттік сайлау науқаны кезінде Стретон Уильям Белл Райли мен Дж. Фрэнк Норриспен бірге Демократиялық партияның Рим-католик үміткері Ал Смитге қарсылық көрсетті. Алкогольге қарсы күрескен Стретон Смиттиді "ромның, римдіктің және бүлікшілдіктің үміткері" деп атағандардың бірі болды. Бұл сөз 1884 жылы Джеймс Г. Блейнге қарсы жарыста Гровер Кливлендке қарсы сәтсіз қолданылған. 1928 жылы Луизиананың губернаторы және Смиттің қолдаушысы Хьюи Пирс Лонг Стретонның республикалық үміткер Герберт Гувердің атынан сөйлеген сөздері үшін түніне 500 доллар төленгенін мәлімдеді. Лонг Стретонды Американың оңтүстігінде ақ нәсілділердің үстемдігіне қарсы соғыс жүргізуде айыптады. Лонг барлық дін қызметкерлерін және конфессияларды құрметтейтінін, бірақ "саяси мәселелер араласса" құрметтемейтінін айтты. Стретонның науқан кезіндегі қарқынды кестесі оның денсаулығына зиян келтірді, 1929 жылдың сәуірінде ол жеңіл салдарлы инсульт алды, ол күздегі шамадан тыс жұмыс істеуден туындаған нервтік бұзылысқа әкелді және 1929 жылдың 29 қазанында жүрек талмасынан қайтыс болды. Стретон 1903 жылдың 2 қарашасында Атлантадағы (Джорджия штаты) Джорджия Хиллерге үйленді және олардың төрт ұлы болды: пастор Хиллиер Хоторн Стретон, Джон Чарльз Стретон, пастор Уоррен Баденок Стретон және Джордж Дуглас Стретон.