Кіріспе

Арафура теңізі (немесе Арафуру теңізі) Австралия мен Индонезиялық Жаңа Гвинея арасындағы, Тынық мұхитының батысында жатыр. Ол Австралия мен Батыс Жаңа Гвинея (Папуа деп те аталады), Индонезияның Жаңа Гвинея аралының бөлігі аралығындағы континенттік шельфтің үстінде орналасқан.

География

Арафура теңізі оңтүстігінде Карпентария шығанағы мен Австралия құрлығымен, батысында Тимор теңізімен, солтүстік-батысында Банда және Серам теңіздерімен, ал шығысында Торрес бұғазымен шектеседі. (Бұғаздың ар жағында, шығысқа қарай, Коралл теңізі жатыр). Арафура теңізі ұзын да кең. Теңіздің көп бөлігінде тереңдігі шамалы, бірақ батысқа қарай тереңдей түседі. Теңіз Арафура шельфінің үстінде орналасқан, ал ол Сахул шельфінің бір бөлігі. Соңғы мұз дәуірінде теңіз деңгейі төмен болған кезде Арафура шельфі, Карпентария шығанағы және Торрес бұғазы Австралия мен Жаңа Гвинеяны жалғастыратын үлкен, тегіс құрлық көпірін құрады, бұл Азиядан Австралияға адамдардың қоныс аударуын жеңілдетті. Осы біріккен құрлық Сахул құрлығын құрады.

Ауқымы

Халықаралық гидрографиялық ұйым (IHO) Арафура теңізін Шығыс Үнді архипелагының су кеңістіктерінің бірі ретінде жіктемелейді. IHO оның шекараларын былай анықтайды:
Солтүстікте. Керам теңізінің оңтүстік-шығыс шекарасы [Жаңа Гвинеядағы Карафефадан Ади аралының оңтүстік-шығыс ұшына дейінгі сызық, содан кейін Тг. Боранг, Ноехое Тжоеттің [Kai Besar] солтүстік нүктесіне, және Банда теңізінің шығыс шекарасы [Тг Боранг, Ноехое Тжоеттің солтүстік нүктесінен осы арал арқылы оңтүстік нүктесіне дейін, содан кейін Фордатаның солтүстік-шығыс нүктесіне, осы арал арқылы және Танимбар аралдарындағы Лараттың солтүстік-шығыс нүктесіне дейін, Jamdena [Yamdena] аралының шығыс жағалауымен оңтүстік нүктесіне дейін, содан кейін Ангармаса арқылы Селароэдің солтүстік нүктесіне және осы арал арқылы Tg Аро Оэсоеге, оның оңтүстік нүктесіне].
Шығыста. Жаңа Гвинеяның оңтүстік-батыс жағалауы Карафефадан (133°27'E) Бенсбак өзенінің кіреберісіне (141°01'E) дейін, және одан Йорк түбегінің солтүстік-батыс ұшына дейінгі сызық, Австралия.
Оңтүстікте. Австралияның солтүстік жағалауы бойынша Йорк түбегінің солтүстік-батыс ұшынан Дон мүйісіне дейін.
Батыста. Дон мүйісінен Селароэдің (Танимбар аралдары) оңтүстік нүктесі – Танджонг Аро Оэсоеге дейінгі сызық.

Атауы

Еуропалықтардың "Арафура теңізі" атауын пайдалануы кем дегенде 1663 жылға дейін барып жетеді, сол кезде Жоан Блеу Шығыс Үндістанның қабырға картасындағы мәтінде ("Archipelagus Orientalis, sive Asiaticus") Молукка аралдарының ішкі тұрғындары өздерін "Алфорес" деп атағандарын жазған. Бұл атау Джордж Виндзор Эрлдің 1837 жылғы Арафура теңізіне арналған теңіз саяхаты нұсқауларында да кездеседі, ол Голландия Корольдік теңіз күштерінің лейтенанттары Колф пен Модераның баяндамаларынан жинақталған. Арафура атауы португал тіліндегі "Alfours" сөзінен, яғни "еркіндікке ие адамдар" деген мағынадан шыққан деген болжам бар. Алайда, теңіздің аты Харрафорадан шыққан болуы мүмкін, ол Молукка аралдарындағы "тау халқы" деген жергілікті атау, және осы түсіндірмені 1830 жылдары лейтенанттар Колф пен Модера жазған. Географ Конрад Мальте Брун 1804 жылы Форресттің "Харафора" тайпасы туралы хабарларын қайталап, Борнео аймағын осы тайпаның мекендеген жерлерінің тізіміне қосты. Этнолог Джеймс С. Причард Харафораларды бас аулаушылар деп сипаттаған. Джон Колтер 1835 жылы Оңтүстік-Батыс Жаңа Гвинеяның ішкі аймақтарына жасаған сапары туралы есеп беру кезінде, ондағы тайпаларды "Хоррафора" деп атады және Папуастар мен Хоррафоралар Жаңа Гвинеядағы екі бөлек топ екендігі туралы ойға келді. А.Ж. ван дер А-ның 1939 жылғы топонимикалық сөздігі, жақында Голландия Ұлттық мұрағатында табылған, теңіз атының мынадай түсіндірмесін береді: "Молукка аралдарының тұрғындары өздерін 'харафора' деп атаған, 'тау балалары' деген мағынадағы 'Anak anak gunung' сөзін қолданған."

Балық шаруашылығы

Арафура теңізі – креветка мен түбінде тіршілік ететін балықтарға қатысты, аса мол балық шаруашылығы ресурсы. Экономикалық тұрғыдан маңызды түрлерге баррамунди, нағыз шорыжа, пенайид креветкасы және немиптеридтер балықтары жатады. Көптеген теңіз экожүйелері мен әлемдік балық қорлары азайып, тіпті құлап жатқан кезде, Арафура теңізі Жердегі ең бай теңіз балық шаруашылығының бірі болып ерекшеленеді. Дегенмен, Арафураның табиғи ресурстары заңсыз, есепке алынбаған және реттелмеген балық аулау қызметтерінен күшейген қысымға тап болып отыр. Арафура және Тимор теңіздерінің экономикалық және экологиялық тұрақты басқаруын ілгерілету үшін 2002 жылы Арафура және Тимор теңіздері сарапшылар форумы (ATSEF) құрылды.