Кіріспе

Габсбургтер-Лотарингия әулетінің кіші тармағы

Габсбургтер-Эсте әулеті, сондай-ақ Австрия-Эсте әулеті (Haus Österreich Este) және Австрия-Эсте еркенәзі атағының иесі (; Erzherzog von Österreich Este), Габсбургтер-Лотарингия әулетінің кіші (бірақ тәуелсіз емес) тармағы болып табылады және сонымен қатар Эсте әулетінен туыстық байланыс бойынша шыққан. Ол 1771 жылы Габсбургтер-Лотарингия Фердинанд пен Модена герцогы Эрколь III д’Эстедің жалғыз қызы Мария Беатрис д’Эсте арасындағы неке арқылы құрылды. 1803 жылы Эрколь III қайтыс болғаннан кейін Эсте әулетінің Моденадағы билеуші тармағы тоқтатылды, ал Габсбургтер-Эсте желісі кейіннен оның қазіргі Италиядағы иеліктерін мұраға алды.

Шығу тегі

Эсте III Эрколь, Модена мен Реджионың тікелей еркек желісіндегі соңғы Эсте герцогы, 1796 жылы француздармен құлатылды, ал оның итальян княздығы Цизальпин Республикасына, кейін Наполеондық Италия Корольдігіне қосылды. 1814 жылы Италиядағы француз үкімшілігі аяқталды. Модена оның қызы Мария Беатрис пен оның ұлы Франциск Австрия-Эстеге қайтарылуға тиіс болды. Бұрын Эркольге Оңтүстік-Батыс Германиядағы Брейсгау герцогтығымен өтемақы берілді; Габсбургтар бұл провинцияны оған Габсбург отбасына қайта түсетінін болжай отырып берді, себебі Эркольдің жалғыз қызы Габсбургтердің кіші ұлы, Австрияның Эсте герцогы Фердинанд Карлға үйленген еді. Эрколь 1803 жылы қайтыс болды, және Брейсгау оның қызы мен күйеуіне мұра болып өтті, бірақ олар 1805 жылы кеңейіп келе жатқан Баденнің Ұлы Герцогтығына оны жоғалтты.

Эмилиядағы билік

Эстестерден тараған отбасы 1814 жылдан 1859 жылға дейін Модена және Реджио герцогтығын қайта басқарып, Асбург-Эсте (Габсбург-Эсте) және оның түрлерін, сондай-ақ Реджио герцогы, Мирандола, Масса, Каррара және Луниджана князі, ал 1847 жылдан бастап Гуасталла герцогы деген атауларды қолданды. 1859 жылы князьдік тәуелсіздігін жоғалтып, жаңа құрылған Италия Корольдігіне қосылды, ал соңғы герцог Франциск V тақтан алынды. Франциск (1846–59, 1875 жылы қайтыс болды) Австриядағы өз иеліктеріне көшті. 1840 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін, Франциск Англия мен Шотландия тақтарының заңды мұрагері деп жакобиттер санайтын болды (оны Франциск I патша деп атады). Франциск 1875 жылдың 20 қарашасында Венада қайтыс болғаннан кейін, оның отбасы еркек желісінен тоқтатылды. Оның жалпы мұрагері және қан мұрагері – оның немересі, Австрияның Мария Тереза Эсте (1919 жылы қайтыс болды), ол Баварияның Людвиг ханзадасына үйленді (кейін олар Баварияның патшасы мен патшайымы болды). Эстелердің мұрагерлік құқығы олардың ұрпақтарында жалғасады, ал қазіргі мұрагер – Бавария герцогы Франц.

Біріктіруден кейін және қазіргі жағдай

Алайда, Франциск V Эсте есімін Габсбургтер отбасында сақтауға шешім қабылдады және өзінің ірі мүлкінің көп бөлігін жас туысы, Австрияның эрцгерцогы Франц Фердинандқа қалдырды, бірақ белгілі бір шарттармен, оның ішінде мұрагерлер мен болашақ мұрагерлер Эсте есімін қолдануы керек еді. Эсте отбасының жерге қатысы жоқ мүлкі сол кездегі император Франциск Иосифтің кіші інісі, эрцгерцог Карл Луидің ұрпақтарына тиді, содан кейін Австрия Эсте Австрия императорлық отбасындағы «екінші ұл тағы» сияқты атаққа ие болды. Бірінші мұрагер, эрцгерцог Франц Фердинанд (1863-1914) соңғы Эсте герцогинясы Моденаның Мария Беатрисасының тікелей ұрпағы болмаса да, ол Австрия Эсте есімін қабылдады. Анасы Зита Бурбон-Парма арқылы Роберт Модена және Реджио герцогы Эрколь III-тің ұрпағы болды, осылайша соңғы Эсте герцогтарының қаны Австрия Эсте есімімен бірікті. Роберт қайтыс болғаннан кейін, оның үлкен ұлы, 1955 жылы туған Лоренц, әйелі Савойялық Маргарита ханшайымынан осы мәртебеге ие болды. Ол Бельгия королі Альберт II-нің қызы, Бельгияның принцессасы Астридке үйленген. Бельгия тағына әйелдер де мұрагерлік құқығымен ие бола алатындықтан (еркектер әйелдерге қарағанда басымдыққа ие емес), принцесса Астрид Бельгия королі Филипптің ұрпақтарынан кейін Бельгияның мұрагері саналады. Осыған байланысты, оның күйеуі, Австрияның Лоренц эркiнi, 1995 жылы Бельгияның князі қосымша атағына ие болды. 1991 жылдан бері олардың балалары Австрияның эрцгерцогы (архигерцогинясы) және Бельгияның князі (принцессасы) атағын алып жүреді. Олардың ең үлкені – Бельгияның ханзадасы, Австрияның эрцгерцогы Амедео, 1986 жылы туған.