Кіріспе

Неміс суретшісі (1863–1928)

Франц Риттер фон Штук (23 ақпан 1863 – 30 тамыз 1928), туған кезде Франц Штук аталған, – неміс суретшісі, мүсінші, гравер және сәулетші. Штук ежелгі мифологияны бейнелейтін суреттерімен ең көп танылды, 1892 жылы «Күнә» (Die Sünde) туындысымен үлкен сын тұрғысынан жоғары бағаланды. 1906 жылы Штук Баварияның Еңбегі үшін орденімен марапатталды және осыдан кейін Риттер фон Штук деп аталды.

Өмір және мансап

Пасау қаласына жақын Теттенвейсте туған Стук бала кезінен-ақ сурет салуға және карикатура жасауға құштарлық танытқан. Өнер білімін алу үшін 1878 жылы Мюнхенге көшіп келді, және сонда ғұмыр бойы қалды. 1881 жылдан 1885 жылға дейін Мюнхен академиясында оқыды. Ол алғаш рет «Fliegende Blätter» журналы үшін салған мультфильмдерімен, сондай-ақ бағдарламалар мен кітаптарды безендіруге арналған виньетка дизайндарымен танылды. 1889 жылы Мюнхендегі Шыны сарайда алғашқы суреттерін көрсетеді, «Жәннат сақшысы» картинасы үшін алтын медаль жеңіп алды. 1892 жылы Стук Мюнхен секцессиясын құрды, сонымен қатар өзінің алғашқы мүсіні «Атлетті» жасады. Келесі жылы ол өзінің ең танымал туындысы – «Күнә» картинасының сыншылар мен көпшілік тарапынан жоғары бағалануымен тағы да атаққа ие болды. Сондай-ақ 1893 жылы Чикагодағы Дүниежүзілік Колумбия көрмесінде сурет салудан алтын медаль алды және патша профессоры болып тағайындалды. 1895 жылы Мюнхен академиясында сурет салудан сабақ беруді бастады. 1897 жылы Стук американдық жесір Мэри Линдпайнтерге үйленді және өзінің жеке резиденциясы мен студиясын, Вилла Стък жобалауға кірісті. Вилланың жобаларына көлемдік жоспарлаудан бастап интерьерді безендіруге дейін барлық нәрсе кірді; оның жиһаздары үшін Стук 1900 жылы Париждегі Дүниежүзілік көрмеде тағы бір алтын медаль алды. Осы кезде жоғары қоғамдық беделге ие болған Стук 1905 жылдың 9 желтоқсанында дворян титулы алды және өмірінің соңына дейін Еуропаның түкпір-түкпірінен қосымша құрметтерге ие болды. Мюнхен академиясының профессоры ретінде, оның өнер стилі сәннен шыққаннан кейін де жас суретшілер арасында құрметке ие болды. Оның студенттерінің арасында Пауль Клее, Ханс Пуррман, Василий Кандинский, Альф Байрле және Йозеф Альберс болды. Ол Халықаралық мүсіншілер, суретшілер және граверлер қоғамының мүшесі болды. Оның туындылары 1928 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының өнер сайысындағы мүсіншілік бөлігінің құрамына кірді. Франц фон Стук 1928 жылдың 30 тамызында Мюнхенде қайтыс болды; оның қоштасу рәсімінде ол «Мюнхеннің шарықталу шағының соңғы өнер қайраткері» деп еске алынды. Ол әйелі Мэримен бірге Мюнхендегі Вальдфридхофқа жерленген.

Стиль

Стуктың тақырыбы негізінен мифологиядан, Арнольд Беклиннің еңбектерінен шабыттанды. Оның көптеген суреттерінде ірі формалар басым, бұл оның мүсін жасауға бейімділігін көрсетеді. Оның тартымды әйелдердің жалаңаш суреттері – танымал символизмнің көрнекті мысалы. Стук суреттеріне арналған жақтауларға ерекше назар бөлді және оларды өзі жобалады, мұқият түрде панельдерді, алтынмен кесілген оюларды және жазуларды пайдаланды, сондықтан жақтаулар туындының ажырамас бөлігі болып саналады. 1897 жылы жасалған Стуктың «Кämpfende Amazone» (Айқасқан Амазонка) Герман Герингтің Carinhall резиденциясын безендірді.