Кіріспе
Неміс теологы және пастор; Моравия бауырластығының епископы. Август Готлиб Шпангенберг (15 шілде 1704 – 18 қыркүйек 1792) – неміс теологы және пастор, Моравия шіркеуінің епископы. Граф Николаус Зинзендорфтың ізбасары ретінде ол халықаралық миссиялық қызметті дамытуға және Германия Моравия шіркеуінің теологиясы мен ұйымдастырылуын тұрақтандыруға көмектесті.
August Gottlieb Spangenberg (15 July 170418 September 1792) was a German theologian and minister, and a bishop of the Moravian Church. As successor of Count Nicolaus Zinzendorf, he helped develop international missions and stabilized the theology and organization of the German Moravian Church.
Ерте өмір және білім
Спангенберг Тюрингияның Хогенштейн қаласының бір бөлігі болған Клеттенбергте дүниеге келді, онда оның әкесі Георг Спангенберг пастор және шіркеу инспекторы қызметін атқарды. Он үш жасында жетім қалған жас Спангенберг Ильфельд гимназиясында білім алды. 1722 жылы ол заңды оқу үшін Йена университетіне қабылданды. Профессор Й. Ф. Буддеус оны өз отбасысына қабылдап, стипендия беруге көмектесті. Спангенберг көп ұзамай заңнан теологияға ауысты, 1726 жылы диплом алып, теологиядан тегін лекциялар оқуға кірісті.
Мансап
Спангенберг студенттердің діни бірлестігінде белсенді қатысып, Йенаның маңындағы кедей балаларға арналған тегін мектептерді және мұғалімдерді даярлауды қолдады. 1728 жылы граф Зинзендорф Йенаға келді, онымен Шпангенберг кездесті. 1730 жылы Шпангенберг Херрнхуттегі Моравия колониясына барып, аурулар мен кедейлерді күтіп-ұстау үшін Йенада "коллегиум пастораль практикум" құрды, оны билік "Зинзендорфтық мекеме" ретінде таратып жіберді, бұл мемлекетке қарсы іс-қимыл ретінде қарастырылды. Шпангенберг Моравия колониясына барып, оның көзқарасы оған ұнады. Осы уақытта оның Йенадағы тегін дәрістері кеңінен қабылданды. Готтильф Франке оған теология профессорының көмекшісі және Галледегі жетімдер үйіне байланысты мектептердің басқарушысы қызметін ұсынды. Ол 1732 жылдың қыркүйегінде бұл ұсынысты қабылдады. Бірақ Галле пиетистері мен Шпангенберг арасындағы айырмашылықтар пайда болды, Шпангенберг олардың діни өмірін тым ресми, сыртқы және дүниелік деп тапты. Пиетистер оның ілімге салыстырмалы бейжайлығын және шіркеу өміріндегі сепаратизмге бейімділігін қабылдай алмады. Теологиялық факультет Сенаты оған өкініш білдіру, басшыларына бағыну және Зинзендорфтан бас тарту немесе патша мәселені шешуге қалдыру мүмкіндігін берді, егер ол "Галледен тыныш кетуді" қаламаса. Бұл мәселе патшаға жеткізілді, ол әскерилерге Шпангенбергті Галледен қууға бұйрық берді, олар мұны 1733 жылдың 8 сәуірінде орындады. Бастапқыда Шпангенберг Йенаға барды, бірақ Зинзендорф оны серіктес ретінде қамтамасыз етуге тырысты, бірақ граф одан декларация алуға ниеттенді, ол Галле пиетистерінен тосқауылға қатысты барлық кінәларды алып тастайтын еді. Шпангенберг Херрнхутқа барып, өмірлік ісін моравиялықтардың арасында тапты. Ол 60 жылдық еңбек жолында бұл қозғалыстың теологы, апологы, мемлекет қайраткері және түзетушісі болды. Моравиялықтар Шпангенбергті барлығы "Жүсіп бауырлас" деп атады, өйткені ол Жаратылыс кітабындағы Жүсіп сияқты бауырластарына қамқорлық жасады. Алғашқы отыз жыл (1733-1762) оның жұмысы негізінен Германия, Англия, Дания, Нидерланды, Суринам және басқа жерлердегі кең ауқымды миссионерлік іс-шараларды қадағалауға және ұйымдастыруға арналды. Спангенбергтің Пенсильвания провинциясындағы ерекше іс-әрекеттерінің бірі сол кездегі колониялық дәуірдегі Британдық Америкада шашыраңқы Швенкфельдтіктерді моравиялық сенімге көндіру болды. 1741-1742 жылдары ол миссиясына қаражат жинау және Кентерберий архиепискобының санкциясын алу үшін Англияға барды. Өмірінің екінші жартысында Спангенберг Пенсильванияға барып, моравиялық шіркеулерді епископ ретінде басқарды. Ол Жеті жылдық соғыс кезінде колонияларды қорғауға ақша жинауға көмектесті. Сонымен қатар ол лютерандар мен пиетистердің шабуылдарына қарсы шіркеудің апологы ретінде жазды. Ол Зинзендорфтың мистикасын жеңілдету үшін көп нәрсе істеді, оның теологиялық жұмысына қарапайым, практикалық сипат берді. 1761 жылы Спангенберг Пенсильваниядағы Эммаусқа барды, ол кезде ол Моравияның жетекші қауымы болды, қаланың жаңа атын "Эммаус" деп жариялады және: "Енді біз кішкентай ауыл салаймыз; оны аяқтауға бар күшімізді саламыз. Мұнда жүректеріміз де жанып тұрады; Эммаус оның аты болады" деді. Оның екінші отыз жылдық еңбегі (1762-1792) Германия Моравия шіркеуін нығайтуға арналды. Зинзендорфтың өлімі (1760) Спангенбергті Херрнхутқа қайтаруға шақырды. Моравия ұйымы көмекке мұқтаж болды. 1777 жылы Спангенбергке Idea Fidei Fratrum (Бірлік бауырластардың христиандық сенімінің жинағы) жасау тапсырылды. Бұл моравиялықтардың сенімінің жалпыға бірдей мойындалған мәлімдемесі болды. Зинзендорфтың жазбаларымен салыстырғанда, бұл кітапта Спангенбергтің теңгерімділігі мен ұстамдылығы көрінеді. "Идея Фидей Фратрум" - бұл Киелі жазбалардың сөздеріне жақын тұратын ілімдерді баяндау. Онда абстрактілі теологиялық ойлаулар аз. Спангенберг кейбір даулы мәселелерге қатысты өз пікірін ашық білдіреді. Мысалы, олардың бірі - екі түрлі тағдыр мәселесі, яғни құтқарылу мен құлдырауға тағдыр. "Егер біз Әке, Ұлы және Киелі Рух туралы Киелі жазбалардан білгенімізді қорытындыласақ, біз: Құдай барлық адамдардың құтқарылуын қалай ма? деген сұраққа сенімді жауап бере аламыз. иә. Оның ең шын ниеті - біздің құтқарылуымыз". Ол осы ұстанымын дәлелдейтін көптеген мәтіндерді келтіреді. Ол Құтқарушымыздың барлық адамзатты құтқару үшін даңқынан айырылып, адам өмірінің азаптары мен өлімін бастан кешкенін айтады. Екіншіден, Киелі Рух осы дүниеліктерді күнәларына бола айыптауға талмай күш салады. "Әлде Құдай барлық жердегі адамдардың бәріне теріс жолдан қайтып, құтқарылуын қаламаса, не үшін оларды қайтаруға бұйырады? Мұндай ойды қасиетті және шындық Құдайға қалай келтіруге болады?" Өмірінің соңғы жылдарында Спангенберг жастардың біліміне ерекше назар аударды.
Өлім
Спангенберг 1792 жылдың 18 қыркүйегінде Бертельсдорфта қайтыс болды және Хернхуттегі Құдайдың жерлеу орнында жерленді.