Кіріспе

Кортикостероидтік дәрі-дәрмек

Метилпреднизолон (Депо Медрол, Медрол, Солу Медрол) – синтетикалық глюкокортикоид, негізінен қабынуға қарсы және иммундық басу әсері үшін тағайындалады. Ол созылмалы аурулар кезінде төмен дозада немесе жедел күйзеліс кезінде жоғары дозада бірге қолданылады. Метилпреднизолон және оның туындыларын ауыз жолымен немесе парентеральді түрде беруге болады. Қолдану жолына қарамастан, метилпреднизолон жедел күйзеліс кезінде қабынуды жылдам басу қабілеті арқылы жүйелік түрде әрекет етеді. Ауру бақылауға алынған кезде, жағымсыз әсерлерді болдырмау үшін дәріні дереу азайту қажет. Қауіпті жағымсыз әсерлерге иатрогенді Кушинг синдромы, гипертония, остеопороз, қант диабеті, инфекция және терінің жұқаруы жатады. 2021 жылы АҚШ-та бұл дәрі 3 миллионнан астам рецепт бойынша 168-ші орында болды. Метилпреднизолон лимфоидты лейкемияға қарсы тиімділігі үшін Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының қажетті дәрілер тізіміне де енгізілген.

Медициналық қолданыстар

Метилпреднизолонның негізгі қолданысы – қабыну және иммундық жауаптарды басу. Метилпреднизолон бұны негізінен лейкоциттердің, цитокиндердің және хемокиндердің саны мен функциясын реттеу арқылы іске асырады. Ұлттық астма білімі және алдын алу бағдарламасы (NAEPP) жүйелік метилпреднизолонды қысқа және ұзақ мерзімді емдеулерде астманы жылдам бақылау және тұрақты астманы басу үшін қолдануды көрсетеді. Шұғыл жәрдем бөліміне (ШЖБ) баруға әкелетін асқынулар кезінде, егер емге ұстануда қиындықтар немесе құсу болмаса, метилпреднизолонды ішке қабылдауға қарағанда тамырға салу артық тиімді. Ауызға қабылдау аз инвазивті болып табылады және зерттеулер тамырға салумен салыстырғанда тиімділігі бірдей екенін көрсетті. Жүйелік қызыл жегінің (SLE) жиі кездесетін көрінісі болып табылатын Lupus Nephritis кезінде пациенттерге көбінесе метилпреднизолон иммунодепрессанттармен бірге тағайындалады. Ауыр көріністер көбінесе циклофосфамид немесе ритуксимабпен, сондай-ақ ACR нұсқауларында ұсынылғандай, метилпреднизолонның үш дозасын тамырға салу арқылы емделеді, содан кейін ауызға қабылданатын преднизолон мен азатиопринге ауыстырылады. Көбінесе метилпреднизолон тізе және иық буындарына инъекцияланады.

Бастапқы немесе екінші дәрежелі бүйрек қабығының жетіспеушілігі

Метилпреднизолон, минералокортикоид рецепторларына жақындығы жоғары және тұзды ұстап қалу қасиеттері бар басқа кортикостероидтерге қарағанда, біріншілік және екіншілік адренокортикальдық жеткіліксіздікке көбінесе ұсынылмайды. Кездесу жиілігі емделген ересектердің 1,3-ден 62%-ына дейін ауытқиды. Кушинг синдромының клиникалық көріністері глюкокортикоидтармен емдеуде туындайтын көптеген қолайсыз әсерлерді қамтиды. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДҰ) менопаузадан кейінгі европалық әйелдердегі остеопорозды сүйек минералдық тығыздығының (BMD) және T-балдың 2,5 немесе одан төмен болуы ретінде анықтайды. SLE (жегімді эритроматоз) ауруы бар пациенттерде остеопороздың таралуы географиялық аймаққа байланысты өзгереді, ал кейбіреулер оны BMD және T-бал диагностикалық дұрыстығымен байланыстырады. Ұзаққа созылған басу, физикалық және эмоционалдық стресстерге, мысалы, ауру мен жарақатқа, жеткіліксіз жауап беруге әкеледі. Дәріні күрт тоқтату әдетте аппетит жоғалту, асқазанның ауруы, құсу, ұйқышылдық, сананың шатасуы, бас ауруы, қызба, буын және бұлшықет ауруы, терінің қабыршақтануы және салмақ жоғалту сияқты уақытша, нақты емес симптомдарды тудырады. Дегенмен, таралудың кең ауқымы және бақылау мерзімінің біркелкі болмауы байқалды. Қазіргі белсенді метилпреднизолон GR кешені цитоплазмада геномдық емес өзгерістерді тудыруы немесе ядроға транслокацияланып, тікелей, байланыстырылған немесе күрделі механизмдер арқылы мақсатты гендердің транскрипциялық белсенділігін реттеуі мүмкін. ПТМ (посттрансляциялық модификациялар) ядролық транслокация, рецепторлық сигналдың күші мен ұзақтығы және кофакторлық өзара әрекеттесулерді қоса алғанда, көптеген функцияларды реттейді. Бұл механизмдер жылдам басталатын (15 минуттан кем) сипатталады, себебі олар уақытты қажет ететін транскрипция немесе трансляцияға тәуелді емес және транскрипция ингибиторларымен өзгертілмейді. Метилпреднизолонның геномдық емес сигналдауы үш механизмге жіктеледі: (1) цитоплазмалық глюкокортикоид рецепторы (cGR) арқылы жүзеге асырылатын геномдық емес әсерлер, (2) мембранаға байланысқан глюкокортикоид рецепторы (mGR) геномдық емес әсерлері және (3) жасушалық мембраналармен физикохимиялық өзара әрекеттесулер (нақты емес геномдық емес әсерлер). Диссоциацияланған SRC жасушалық мембрана фосфолипидтерінен арахидон қышқылының (AA) босауын тежеуге жауапты екені дәлелденді. Метилпреднизолон ацетаты (Depo Medrol) және метилпреднизолон сукцинаты (Solu Medrol) бұлшыққа инъекция жасауға рұқсат етілген. Depo Medrol сонымен қатар зақымдалған жерге, буынға және жұмсақ тіндерге инъекция жасауға рұқсат етілген. Depo Medrol стерильді сулы ерітінді түрінде 20 мг/мл, 40 мг/мл немесе 80 мг/мл концентрацияда қол жетімді. Эндогенді ГК-дан айырмашылығы, метилпреднизолон гликопротеин транскортинге (кортикостероид байланыстыратын глобулин, CBG) байланыспайды, бірақ альбуминге орташа деңгейде байланысады. Метилпреднизолон негізінен бауыр метаболизмі және метаболиттердің бүйрек арқылы шығарылуы арқылы жойылады; өзгермеген метилпреднизолонның бүйрек арқылы шығарылуы бар болғаны 1,3–9,2% құрайды. Метилпреднизолон ацетат суспензиясы (Depo Medrol) – 215 градус Цельсийде ыдырай бастайтын 6-метилді преднизолон туындысы. Әр түрлі сипаттағы метилпреднизолон эфирлері бар және медициналық қолдану үшін сатылымға түскен.