Бжесць-Куявский: История и судьба польского города

Кіріспе

Куявия-Померан воеводствосы, Польшадағы қала. Бжещ-Куявский (полякше айтылуы: ) – Польшаның Куявия-Померан воеводствосындағы қала. Бұрын Куявияның патшалық резиденциясы болған қала, Куявия уақытша екі шағын герцогтыққа бөлінген кезде олардың бірінің орталығы болды. 2021 жылғы желтоқсан айының мәліметі бойынша, қаланың халқы 4 527 адамды құрайды.

Тарих

Бжест Куявскийдің ең алғашқы іздері неолиттік қоныстарға дейін барып жетеді, бірақ бұл аймақ тек XIII ғасырда ғана маңызға ие болды, себебі ол Куявия герцогтарының ордасы болған бекініс орны еді. Бжест – фрагменттелген Пяст Польшасының бір бөлігі, бастапқыда Мазовия герцогтығында, содан кейін 1236 жылдан бастап Куявия герцогтығында орналасқан. 1267 жылдан бастап ол шағын, осы атпен аталатын герцогтықтың астанасы және оның герцогы Владыслав I Биік Елбоның орны болды. Кейін ол көптеген польшалық герцогтықтарды біріктіріп, 1320 жылы Польша королі болды. Қала туралы ең алғашқы жазбаша мағлұмат 1228 жылғы 23 сәуірде жасалған. Бұл күні Мазовияның Конрад I қатысқан рәсімде жер Тевтон орденіне берілді. Бұл уақытша келісім болды, оған төрт ауыл және Дыбув қамалы кірді. Алайда, қарым-қатынас тез нашарлап, Бжест халқына және айналасындағы жерлерге елеулі әсер етті. 1321 жылғы 10 ақпанда Бжест қаласында Папаның үкімі жарияланды, ол Тевтон орденін 1308 жылдан бері аннексиялап, басып алған Гданьск Помераниясының жағалау аймағын Польшаға қайтаруға бұйырды. Тевтон рыцарлары үкімді қабылдамады және 1332 жылы келесі польша-тевтон соғысы кезінде Бжестке де шабуыл жасап, оны басып алды. Қала Калиш келісімінде (1343) Польшаға қайтарылды. Осыған қарамастан, Бжестке шабуылдардың қаупі шамалы 100 жылға жуық сақталды, тіпті 1410 жылы Грунвальд шайқасындағы польшалық жеңістен кейін де бірнеше рет орын алды. Крестшілер Бжестті соңғы рет 1431 жылы қоршауға алды, бірақ оны осы жолы жаулап ала алмады. Польша-Тевтон соғыстары кезінде польша патшалары жиі қалаға келіп, соғыс немесе бейбіт келісімдер туралы әңгімелесті. 1431-1435 жылдардағы польша-тевтон соғысы Бжест Куявский бейбіт шартының қабылдануымен аяқталды. Он үш жылдық соғыс, польша-тевтон соғыстарының ең ұзағы, осы аймақта болған жоқ, алайда король Казимир IV Ягеллон сол кезде қалада жиі болды. Қала 1793 жылы Польшаның екінші бөлінісінде Пруссияға қосылды, содан кейін 1807 жылдан бастап қысқа ғұмырлы Польшаның Варшава герцогтығының билігіне көшті. 1815 жылы ол Конгресс Польшасының бөлігі болды, бірақ көп ұзамай Ресей империясына күштеп қосылды. 1918 жылы Польша тәуелсіздік алғаннан кейін, қала Польшаға қайта қосылды. 1939 жылғы қыркүйекте Польшаға неміс шабуылы басталғанда, қала тез арада Вермахттың бақылауына өтті. Неміс оккупациясы кезінде қала Брест Куявин (1939-1942) деп аталды. Жергілікті польшалық шіркеудің діни қызметкері Стефан Кулинский 1941 жылы немістермен тұтқындалып, Дахау концлагеріне айдалып, содан кейін 1942 жылы Хартхайм эвтаназия орталығында газ камерасында қаза болды. Дегенмен, қалада польшалық астыртын қарсылық қозғалысы белсенді болды.

The earliest traces of Brześć Kujawski date back to Neolithic settlements, but it wasn't until the thirteenth century that the area became of significant importance as it was the site of a stronghold that was the seat of the Dukes of Kuyavia. Brześć was a part of fragmented Piast ruled Poland, initially located in the Duchy of Masovia, then the Duchy of Kuyavia from 1236, and from 1267 it was the capital of a small eponymous duchy and the seat of its duke, Władysław I the Elbow high, who later reunited most Polish duchies and was crowned King of Poland in 1320. The earliest written mention of the town dates back to 23 April 1228, when a ceremony took place in Brześć granting the land to the Teutonic Order by Konrad I of Masovia. It was a temporary deal, which included four villages and the Dybów Castle. However, the relationship quickly deteriorated, leaving a significant impact on the people of Brześć as well as the surrounding lands. On 10 February 1321, a Papal verdict was announced in Brześć, which ordered the Teutonic Knights to return the coastal region of Gdańsk Pomerania to Poland, which they annexed and occupied since 1308. The Teutonic Knights rejected the verdict and in 1332, during the next Polish–Teutonic War, also invaded and occupied Brześć, which was restored to Poland in the Treaty of Kalisz (1343). Despite this, Brześć remained under the threat of raids for nearly 100 years, which occurred several times, even after the Polish victory at the Battle of Grunwald in 1410. The last time the Crusaders laid siege to Brześć was in 1431 without winning it this time. Throughout the period of Polish–Teutonic wars, Polish kings often visited the city either during fights of peace talks. The Polish–Teutonic War of 1431–1435 was ended with the signing of the Peace of Brześć Kujawski. The Thirteen Years' War, the longest of Polish–Teutonic wars, was not fought in the region, however King Casimir IV Jagiellon often stayed in the town at that time. The city was annexed by Prussia in the Second Partition of Poland in 1793, followed by rule of the short lived Polish Duchy of Warsaw from 1807, and in 1815 it became part of so called Congress Poland, soon forcibly integrated into the Russian Empire. It was restored to Poland after the country regained independence in 1918. During the German invasion of Poland, which started World War II, in September 1939, the town was quickly overrun by the Wehrmacht, and then under German occupation it was renamed Brest Kujawien (1939–1942). Local Polish parish priest Stefan Kuliński was arrested by the Germans in 1941, deported to the Dachau concentration camp, and then murdered in a gas chamber in the Hartheim Euthanasia Centre in 1942. Nevertheless, the Polish underground resistance movement was active in the town.

Спорт

Локиэтек Бжест Куявский спорт клубы, король Владислав I Локоть (Владислав I Локиэтек) есімімен аталып, қалада футбол, жеңіл атлетика, волейбол және бокс секцияларын қамтиды.