Салыстырмалы нейропсихология: адам және жануар миының зерттелуі
Comparative neuropsychology
Салыстырмалы нейропсихология – адам миының жұмысын зерттеу әдісі. Жануарлар зерттеулерінен алынған тәсілдермен ми зақымдануының мінез-құлқына әсерін анықтайды.🧠💰
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Салыстырмалы нейропсихология – адам миының жұмысын түсінуге қолданылатын тәсіл. Ол клиникалық неврологиялық пациенттерді бағалау үшін, бастапқыда жануарлармен қолдануға арналған тәжірибелік әдістерді пайдаланады. Жануарлар зерттеулерінің көп жылдық нәтижесінде, ми зақымдануларының нақты мінез-құлыққа тигізетін әсерін зерттеу әдістері жетілдірілді, кейіннен бұл тапсырмалар адамдармен жұмыс істеуге бейімделді. Әдетте, өзгерістер сыйлықты тағамнан ақшаға ауыстыруды қамтиды, бірақ адамдарға тапсырманы орындау үшін минималды нұсқаулар беріледі, сондықтан адамдар мен жануарлардың екеуі де процедуралық оқытудан өтуі қажет. Қазіргі уақытта салыстырмалы нейропсихология неврологиялық пациенттердегі нақты кемшіліктерді мидың белгілі бір аймақтарымен байланыстыруға қолданылады. Салыстырмалы нейропсихологиялық тәсіл тілдік дағдыларды пайдаланбастан меңгеруге болатын қарапайым тапсырмаларды қолданады. Осы қарапайым үлгілер шешім табу үшін тілдік стратегияларды қажет етпейтіндіктен, тілдік қабілеттері нашар немесе танымдық дағдылары шектеулі пациенттермен жұмыс істеуге өте қолайлы. Салыстырмалы нейропсихология тілдік дағдыларға сүйенетін және адамның танымдық қабілетін зерттеуге арналған дәстүрлі тәсілдерден өзгеше. Оның пайдалылығы туралы маңызды мәселелер эмпирикалық тұрғыдан зерттелмегендіктен, салыстырмалы нейропсихология ми зақымдалған пациенттермен жұмыс істеуде жақында ғана кеңінен қолданыла бастады. Соңғы он жылда салыстырмалы нейропсихология ұқсас тапсырмалар бойынша әртүрлі нейробихевиоральдық топтардың нәтижелерін салыстыру және қарама-қарсы қою үшін жиі қолданылатын құралға айналды.
Comparative neuropsychology refers to an approach used for understanding human brain functions. It involves the direct evaluation of clinical neurological populations by employing experimental methods originally developed for use with nonhuman animals. Over many decades of animal research, methods were perfected to study the effects of well defined brain lesions on specific behaviors, and later the tasks were modified for human use. Generally the modifications involve changing the reward from food to money, but standard administration of the tasks in humans still involves minimal instructions, thus necessitating a degree of procedural learning in human and nonhuman animals alike. Currently, comparative neuropsychology is used with neurological patients to link specific deficits with localized areas of the brain. The comparative neuropsychological approach employs simple tasks that can be mastered without relying upon language skills. Precisely because these simple paradigms do not require linguistic strategies for solution, they are especially useful for working with patients whose language skills are compromised, or whose cognitive skills may be minimal. Comparative neuropsychology contrasts with the traditional approach of using tasks that rely upon linguistic skills, and that were designed to study human cognition. Because important ambiguities about its heuristic value had not been addressed empirically, only recently has comparative neuropsychology become popular for implementation with brain damaged patients. Within the past decade, comparative neuropsychology has had prevalent use as a framework for comparing and contrasting the performances of disparate neurobehavioral populations on similar tasks.
Тарих
Салыстырмалы нейропсихология – жануарлар зертханаларында кеңінен қолданылатын тәжірибелік үлгілерді пайдаланып, адамның клиникалық популяцияларын тестілеу арқылы ми мен мінез-құлық арасындағы байланысты зерттеуді қамтиды. Көнерік үлгілерге кешіктірілген реакция тапсырмалары, ажырату және кері оқыту тапсырмалары, сондай-ақ үлгімен сәйкестіру және сәйкессіздік тапсырмалары жатады. Эттингердің жұмысы макак маймылдарындағы визуалды ажыратуды үйрену және есте сақтаудағы төменгі уақытша неокортекстің, ал көрудегі вентральдық уақытша лобтың маңыздылығына баса назар аударды. Эттингердің жануарлар үлгілерінде инферотемпоральді немесе латеровентральді престриаттық абляция жасалды. 1966 жылы Джордж Эттлингр психолог Колин Блейкмормен және нейрохирург Мюррей Фальконермен бірлесіп, операцияға дейінгі интеллект пен мезиалды-уақытша склероздың ауырлығы арасындағы байланысты зерттеу нәтижелерін сипаттады.
Comparative neuropsychology involves the study of brain behavior relationships by applying experimental paradigms, used extensively in animal laboratories, for testing human clinical populations. Popular paradigms include delayed reaction tasks, discrimination and reversal learning tasks, and matching and nonmatching to sample. Ettinger work focused on the importance of the inferior temporal neocortex in visual discrimination learning and memory in macaque monkeys, and on the importance of ventral temporal lobe in vision. Ettinger animals models carried inferotemporal or latero ventral prestriate ablation. In 1966 George Ettlinger, together with the psychologist Colin Blakemore and the neurosurgeon Murray Falconer, described the results of a study on correlation between pre operative intelligence and the severity of mesial temporal sclerosis in temporal lobe specimens excised to treat intractable epilepsy.