Иллинойс штатындағы Клинтон атом электр станциясы

Кіріспе

Иллинойс штатының Девитт округіндегі ядролық электр станциясы

Клинтон электр станциясы – АҚШ-тың Иллинойс штатының Клинтон қаласының жанында орналасқан ядролық электр станциясы. Электр станциясы 1987 жылдың 24 қарашасында коммерциялық жұмысқа кірісті және номиналды таза электр қуаты 1062 МВт құрайды. Инфляция мен шығындардың артуына байланысты Клинтонның соңғы құрылыс құны 4,25 миллиард долларды құрады (қазіргі шақта), бұл бастапқы бюджеттің 430 миллион долларынан шамамен 1000% асып, жоспардан жеті жылға қалып қойды. Станцияда бір ғана II буын General Electric қайнаған су реакторы бар. Реактордың қазіргі жұмыс істеу лицензиясы 1987 жылдың 17 сәуірінде берілді және 2026 жылдың 29 қыркүйегінде аяқталады. Екінші реактор құрылысынан бас тартты. Қазіргі реактордың бұрынғы иесі және операторы – Exelon компаниясы 2017 жылдың маусым айында станцияны тұрақты түрде жабу жоспарларын жариялады, себебі станция оптомды нарықта экономикалық бәсекелестікке төтеп беруде қиындыққа тап болды, нәтижесінде соңғы жылдары миллиондаған долларлық зиянға ұшырады. Алайда, Иллинойс штатының заң шығарушы органы SB 2814 – «Болашақ энергия жұмыстары» заңын қабылдап, Иллинойс губернаторы қол қойғаннан кейін жабылу жоспары тоқтатылды. Заң станциялардың тегін электр энергиясына нөлдік эмиссиялық кредиттер беруді көздейді. Жұмысты жалғастырудың салдары 4200 жұмыс орнын сақтап қалу және жыл сайын 22 миллиард кВт/сағ тегін энергия өндіру болып табылады. Станцияның айналасындағы аумақ және іргелес салқындату резервуары – Клинтон көлі операторға тиесілі, бірақ Клинтон көлі мемлекеттік демалыс аймағына ие және көптеген сыртқы іс-шаралар үшін ашық. Станцияның ғимараттары мен жұмыс аймақтары көлінің жағасындағы жердің шағын бөлігін ғана пайдаланады.

Меншікті Exelon-ке беру

Алғашқы бірнеше жыл ішінде бірқатар мәселелер туындады. Мысалы, нысан жиі күтіп-жөндеуге тоқтатылып, 1988 жылдың қыркүйегінен 1989 жылдың қазанына дейін уақыттың шамамен жартысына жуығы бойы қызметтен шығарылды. 1997 жылы ол "Орта Батыстағы ең жоғары электр тарифтерінің біріне" ие екені айтылды. Он жылдан аспайтын мерзімде жұмыс істегеннен кейін, зауыттың алғашқы иесі, Illinois Power, техникалық ақаулар мен қауіпсіздік талаптарын бұзу салдарынан 450 000 доллар айыппұл төлеуге мәжбүр болып, 1996 жылы оны жапты. Exelon Corporation оны 40 миллион долларға сатып алды, бұл сатып алу реактордағы отынды және пайдаланылған отын сақтау бассейніндегі барлық радиоактивті қалдықтарға жауапкершілікті қамтыды. Exelon-нан бөлініп шыққаннан кейін Оператор және меншік иесі Constellation Energy болып табылады. Электр стансасын сатып алғаннан кейін көп ұзамай, Exelon 2001 жылы қуатын 20%-ға арттыру туралы өтініш берді, яғни 2894 МВт-тан 3473 МВт-қа дейін, нәтижесінде 193 МВт-қа өсім болды, бұл 2012 жылға дейін NRC бекіткен ең ірі көрсеткіш.

Медициналық радиоизотоптар өндірісі

2010 жылдың қаңтар айында GE Hitachi станса кобальт-60 өндіруді бастайтынын хабарлады. Технология жақын арада Клинтон қайнау реакторына орнатылады, Клинтонның жоспарлы техникалық қызмет көрсету және отын толықтыру кезінде кобальт-60 өндіру үшін. Бұл радиоактивті изотоп медициналық және өнеркәсіптік мақсаттарда, оның ішінде қатерлі ісіктерді емдеуде, медициналық құралдарды зарарсыздау үшін, тағамдарды сәулемен өңдеуде және материалдарды сынауда қолданылады. Ол радиоактивті емес кобальт-59-ға бай «мақсатты» таяқты реакторлық жүрегіне енгізу арқылы өндіріледі, онда бос нейтрондар ұсталып, кобальт-59 кобальт-60-қа айналады. Реакторлық жүректен алынғаннан кейін, өңдеу кобальт-60-ты пайдалы сәулелену көзіне айналдыру үшін өндіріске жібереді. Әлемдегі кобальт-60-тың 80%-дан астамы дәстүрлі түрде Канаданың Chalk River орналасқан National Research Universal (NRU) реакторынан келіп тұрады. Жалпы алғанда, медициналық және өнеркәсіптік изотоптармен жабдықтау осындай ескірген зерттеу реакторларына тәуелділікке байланысты тұрақсыз. Клинтон қазіргі уақытта кобальт-60 өндіретін жалғыз жеңіл су реакторы болады. Exelon Nuclear президенті Чарльз Парди: «Біз бұл мүмкіндікті адамдардың өмірін сақтайтын маңызды медициналық технологияны қолдауға Exelon-ның мүмкіндігі ретінде қарастырамыз», - деді. 2011 жылдың қыркүйегінде GE Hitachi Nuclear Energy және Exelon реакторда молибден-99 (Mo-99) өндірудің мүмкіндігін зерттеу үшін зерттеу тапсырды. Mo-99 ыдырап, жыл сайын шамамен 50 миллион медициналық диагностикалық бейнелеу процедураларында қолданылатын техноций-99m (Tc-99m) құрайды. Жартылай ыдырау периоды бар болғаны алты сағат болатын Tc-99m ауруханаларға тасымалдау үшін тым аз уақытқа ие, сондықтан ол Mo-99 бар генераторларда қажетті жерде өндіріледі. Mo-99-дың өзінің жартылай ыдырау периоды 66 сағатты құрайтындықтан, әлемге сенімді және тұрақты изотоптар керек, олардың көпшілігі зерттеу реакторының ішінде уран-235 нысаналарын сәулелендіру арқылы жасалады. Әлемдегі Mo-99-дың басым бөлігі бес зерттеу реакторынан келеді: Канаданың NRU, Нидерландының HFR, Бельгияның BR 2, Францияның Osiris және Оңтүстік Африканың Safari 1. Соңғы жылдары кейбір реакторларда туындаған мәселелер осы өте маңызды изотопты жеткізуде әлемдік проблемаларға әкелді.

In January 2010, GE Hitachi announced that the station will begin producing cobalt 60. The technology is soon to be installed at the Clinton boiling water reactor during Clinton's planned maintenance and refueling outage in order to produce cobalt 60. The radioactive isotope is used for a variety of medical and industrial purposes including cancer therapy, sterilization of medical equipment, food irradiation and materials testing. It is produced by inserting a 'target' rod rich in non radioactive cobalt 59 into a reactor core where free neutrons will be captured, turning cobalt 59 into cobalt 60. After retrieval from the core, processing can extract the cobalt 60 for manufacture into a useful radiation source. The vast majority of the world's cobalt 60 supply over 80% has traditionally come from Canada's National Research Universal (NRU) reactor at Chalk River. In general, the supply situation for medical and industrial isotopes is shaky thanks to a reliance on this kind of aging research reactor. Clinton will be the only light water reactor currently producing cobalt 60. Exelon Nuclear president Charles Pardee said: "We view this as an opportunity for Exelon to support an important medical technology that saves people's lives." It was announced in September 2011 that GE Hitachi Nuclear Energy and Exelon commissioned a feasibility study into creating Molybdenum 99 (Mo 99) at the reactor. Mo 99 decays to produce technetium 99m (Tc 99m) that is used in around 50 million medical diagnostic imaging procedures every year. With a half life of only six hours, Tc 99m is too short lived to be transported to hospitals so is produced where it is needed in generators containing Mo 99. As Mo 99 itself has a half life of only 66 hours, the world needs reliable, steady supplies of the isotope, most of which is made by irradiating uranium 235 targets inside a research reactor. Most of the world's Mo 99 comes from only five research reactors: Canada's NRU, the Netherlands' HFR, Belgium's BR 2, France's Osiris and South Africa's Safari 1. Issues at some of the reactors in recent years have led to worldwide problems with the supply of this vital isotope.

Болашақ жоспарлары

2003 жылдың қыркүйегінде Exelon компаниясы Клинтон алаңына екінші реактор орналастыруға арналған алдын ала рұқсат құжатын ұсынды. Бұл 2007 жылдың 15 наурызында мақұлданды. Алдын ала рұқсат екінші реакторды салуға бастау үшін ешқандай лицензия бермейді, бірақ операторға осы алаңда қосымша қуат реакторын салу және пайдалануға қадамдар жасайтын мақұлдау процесін бастауға мүмкіндік береді. Алдын ала рұқсатқа сәйкес, жаңа станция AP1000 типінде болады, бірақ қандай жалпы қуаты таңдалғаны нақты көрсетілмеген. 2016 жылдың маусым айында екінші реактор жобасы тоқтатылып, 2017 жылдың маусым айында бірінші реакторды тоқтату жоспарланды. Стаңция көтерме электр нарығында бәсекелесе алмады, нәтижесінде соңғы жылдары миллиондаған долларлық зиянға ұшырады. 2016 жылдың желтоқсанында Иллинойс штаты Exelon компаниясына 1 цент/кВт·сағ немесе жылына 235 миллион доллар (электр тарифтеріне байланысты) мөлшерінде субсидия беруге дауыс берді, бұл Клинтон және Квад-Ситис ядролық электр стансаларын кем дегенде 10 жылға ашық ұстауға мүмкіндік берді, себебі табиғи газ бағасы төмендеді. 2022 жылдың қазанында Constellation компаниясы Клинтонның жұмыс лицензиясын 2047 жылға дейін ұзартуға тырысатынын хабарлады.

Айналадағы халық

Ядролық реттеу комиссиясы ядролық электр станцияларының айналасында екі төтенше жағдайды жоспарлау аймағын белгілейді: 10 миль (16 км) радиусы бар, негізінен ауадағы радиоактивті ластануға және оның тыныспен ішке жұтылуына қатысты аймақ, және шамамен 50 миль (80 км) радиустағы жұтылу жолы аймағы, негізінен радиоактивті ластанған тамақ пен суды жұтумен байланысты. msnbc.com үшін АҚШ халық санағы деректеріне жасалған талдау бойынша, 2010 жылы Клинтоннан 10 миль (16 км) қашықтықтағы АҚШ халқы 14 677 адамды құрады, бұл он жыл ішінде 0,4 пайызға төмендеді. 2010 жылы 50 миль (80 км) радиустағы АҚШ халқы 813 658 адамды құрады, бұл 2000 жылдан бері 5,7 пайызға артты. 50 миль радиусы ішіндегі қалаларға Чампейн, Декатур, Блумингтон-Нормал, сондай-ақ Спрингфилдтің бір бөлігі және Пеория агломерациясы кіреді.

Сейсмикалық қауіп

2010 жылы тамызда жарияланған NRC зерттеуіне сәйкес, Ядролық реттеу комиссиясы Клинтон атом электр станциясының реакторының активтік аймағына зақым келтіруге жеткілікті күшті жер сілкінісінің жылдық қаупін 1:400 000 деп бағалаған.

Танымал мәдениетте

Жақын жердегі электр стансасынан шабыт алған Клинтон радиостанциясы WHOW 1989 жылы сәуір айында өз ұранын "WHOW, сіздің радиоактивті станцияңыз" деп өзгертті. Клинтон көлінің ядролық электр стансасын салқындату үшін жасалғандығынан, Клинтон көліндегі желкенді спорт қауымдастығы жыл сайын "Қараңғыда шағылысатын регата" деп аталатын танымал Орта Батыс регатасын өткізеді. Бұл регатаға Флорида, Огайо, Миннесота, Висконсин, Пенсильвания, Мэриленд, Мичиган және тағы да басқа штаттардан келген желкенді қайықтардың жарыс командалары қатысады. 2018 жылы 8 штаттан 34 команда тіркелді.