Кіріспе

Шотланд ақыны (1845–1909)

Александр Андерсон (30 сәуір 1845 – 11 шілде 1909) – шотланд ақыны, Джеймс Андерсонның алтыншы және кенже ұлы. Ол үш жасқа толғанда, отбасы Кирккдбригширдегі Крокетфордқа көшіп келді. Ол жергілікті мектепке оқуға түсті, мұғалімі оның қабілетін орташа деңгейде бағалады. Крокетфорд аймағы шейіттерге толы болғандықтан мәшһүр еді, және Андерсон кейінгі өлеңдеріндегі шабытты төбелердегі серуендерінен алған сияқты. 16 жасында ол туған ауылына оралып, карьерде жұмыс істеді. Екі жылдан кейін (1862) Глазго және Оңтүстік-Батыс темір жолында жол жөндеуші (пластинашы) болып жұмыс істеді. Оның поэзияға деген құштарлығы, ауқымы шектеулі болғанымен, тез арада көрінді. 1870 жылы ол Дандидегі «Халық досы» газетіне өлеңдерін жібере бастады, ал 1873 жылы Данди жарнамашысы оның алғашқы кітабын – «Еңбек жырлары және басқа өлеңдер» атты кітабын 1000 данамен басып шығарды. «Халық досы» газетінің қолдауы арқасында бұл кітап екі апта ішінде сатылып бітті. Оған сондай-ақ Дандидегі поэзия сыншысы Джордж Гилфилан да көмектесті. Гилфилан Томас Эйрдке жазған хатында: «Сіз оның қарапайым мінез-құлқы мен сыртқы келбетіне қатты қызығушылық танытасыз. Ол бұл жағынан таза Бернс, және оның ішінде кішкентай ғана құдайға жақындық сезімі бар. Әрине, сіз оның өлеңдерін және оның ерекше тарихын білесіз», – деген. Одан кейін «Екі періште» (1875), «Теміржол әндері» (1878) және «Балладалар мен сонеттер» (1879) жарық көрді. Келесі жылы ол Эдинбург университетінің кітапханашысының көмекшісі болып тағайындалды, ал философиялық институттың хатшысы қызметін атқарғаннан кейін, ол университетке бас кітапханашы болып қайта оралды. Содан кейін ол өте аз жазды. Қарапайым және мейірімді мінезге ие болған ол көптеген достар тапты, соның ішінде Аргилл герцогы, Томас Карлайл және Лорд Хоутон. Оның ең танымал өлеңдерінің бірі – «Күлкілі Дун». Андерсон 1909 жылдың 11 шілдесінде Эдинбургте қайтыс болды.

Шығармалары

Еңбек жыры және басқа өлеңдер, 1873 ж. Дунди.
Екі періште және басқа өлеңдер, кіріспе сөзбен Рев. Г. Гилфилан. 1875 ж. Лондон.
Темір жол әндері, 1878 ж. Лондон.
Балладалар мен сонеттер, 1879 ж. Лондон.
Александр Андерсонның кейінгі өлеңдері, "Surfaceman". Александр Браунның биографиялық очеркімен редакцияланған, 1912 ж.