Джеймс Босуэлл: Шотландиялық заңгер, жазушы және күнделікшінің өмірі

Кіріспе

18 ғасырдағы шотландтық заңгер, күнделікші және автор. 18 ғасырдағы жазушы.

Джеймс Босвелл, Аучинлектің 9-шы лаирды (/bɒzwɛl, wəl/; 29 қазан 1740 (Ж.С.)). Босвеллдің күнделіктерінің, хаттарының және жеке қағаздарының көп бөлігі 1920-1950 жылдар аралығында табылды, ал Йель университеті оларды жариялауды жалғастыруда, бұл оның беделін өзгертіп берді.

Ерте өмір

Босуэлл 1740 жылғы 29 қазанда Эдинбургтегі Сент-Джайлс соборының артында, Парламент алаңының шығыс жағындағы Блэр жерінде дүниеге келді (жаңа стиль бойынша). Осы жағдай өмір бойында мерзімік рет қайталап, оны мазалады. Бес жасында ол Джеймс Мунделл академиясына жіберілді, сол кездегі стандарттар бойынша бұл білім берудің жоғары деңгейі саналды, онда ағылшын, латын тілдері, жазу және арифметикадан сабақ алды. Сегіз жасар Босуэлл онда бақытсыздыққа ұшырады, түс көрулер мен ұялудан қиналды. Осының салдарынан ол академиядан алынып, жеке репетиторлардың білімінде өсті. Олардың ең танымал және қолдау көрсеткені Джон Данн, ол Босуэллді қазіргі заманғы әдебиетпен, мысалы, «The Spectator» мақалаларымен және дінмен таныстырды. Данн 1752 жылы Босуэллдің ауыр сырқатында, солтүстік Дюмфриширдегі Моффат қаласына қамауда болған кезде де қасында болды. Бұл Босуэллге нағыз қоғаммен алғашқы танысу мүмкіндігін берді. Ол тез және толыққанды жазылып кетті, және Босуэлл саяхат пен ойын-сауық оған емдік әсер ететінін түсінген болуы мүмкін. Он үш жасында Босуэлл Эдинбург университетінің гуманитарлық факультетіне қабылданды және 1753 жылдан 1758 жылға дейін оқыды. Оқу барысында ол ауыр депрессияға ұшырады, бірақ толыққанды жазылып кетті. Босуэллтың терісі күңгірт, шашы қара, ал көздері қара түсті болды; бойы орташа, дене бітімі семіздікке бейім болды. Оның сыртқы келбеті еңкейген және еркектік болған деседі. Он тоғыз жасқа келгенде, оны Глазго университетінде оқуын жалғастыруға жіберді, онда Адам Смиттің лекцияларын тыңдады. Глазгода Босуэлл католицизмге өтуге және монах болуға шешім қабылдады. Әкесі бұл туралы білген соң, оны үйге қайтаруға бұйрық берді. Бірақ Босуэлл бұйрыққа бағынбай, Лондонға қашып кетті, онда үш ай бойы босқындық өмір сүрді, содан кейін әкесі оны Шотландияға қайтарып әкелді. Отанына оралғаннан кейін, ол Эдинбург университетіне қайта қабылданды және әкесі оны жылына 100 фунт стерлингтік жәрдемақымен алмастырып, мұрасының көп бөлігінен бас тартуға мәжбүр етті.

Boswell was born in Blair's Land on the east side of Parliament Close behind St Giles' Cathedral in Edinburgh on 29 October 1740 (N. S.). and this condition would afflict him sporadically all through his life. At the age of five, he was sent to James Mundell's academy, an advanced institution by the standards of the time, where he was instructed in English, Latin, writing and arithmetic. The eight year old Boswell was unhappy there, and suffered from nightmares and extreme shyness. Consequently, he was removed from the academy and educated by a string of private tutors. The most notable and supportive of these, John Dunn, exposed Boswell to modern literature, such as The Spectator essays, and religion. Dunn was also present during Boswell's serious affliction of 1752, when he was confined to the town of Moffat in northern Dumfriesshire. This afforded Boswell his first experience of genuine society. His recovery was rapid and complete, and Boswell may have decided that travel and entertainment exerted a calming therapeutic effect on him. At thirteen, Boswell was enrolled into the arts course at the University of Edinburgh, studying there from 1753 to 1758. Midway through his studies, he suffered an episode of serious depression but recovered fully. Boswell had swarthy skin, black hair and dark eyes; he was of average height, and he tended to plumpness. His appearance was said to be alert and masculine. Upon turning nineteen, he was sent to continue his studies at the University of Glasgow, where he attended the lectures of Adam Smith. While at Glasgow, Boswell decided to convert to Catholicism and become a monk. Upon learning of this, his father ordered him home. Instead of obeying, though, Boswell ran away to London, where he spent three months, living the life of a libertine, before he was taken back to Scotland by his father. Upon returning, he was re enrolled at Edinburgh University and forced by his father to sign away most of his inheritance in return for an allowance of £100 a year.

Жас кезі

Босуэлл 1766 жылдың ақпан айында Руссоның сүйіктісімен бірге Лондонға оралды, сапар барысында олардың арасында қысқа уақытқа ғашықтық болған. Астанада бірнеше апта өткізген соң ол Шотландияға қайтып, Джеймс Корттағы Дэвид Хьюмнің бұрынғы үйін сатып алды (немесе жалға алды). Эдинбург университетінде заңгерлік емтиханға дайындалды. Емтиханды сәтті тапсырып, адвокат болды. Он жылдан астам уақыт Эдинбургте заңгерлік тәжірибемен айналысты, ал жыл сайынғы демалысын көбінесе Лондонда өткізіп, Джонсонмен және Лондон негізделген көптеген жазушылармен, редакторлармен және баспагерлермен араласып, әдеби амбицияларын ілгерілетті. Лондон мен Эдинбургтағы газеттер мен журналдарға көптеген мақалалар жазды. Жасындағы достарымен бірге зияткерлік ойын – «крамбоны» ойнаудан ләззат алды. 1768 жылы «Корсика туралы есеп», осы аралға саяхаттың күнделігі және Паскаль Паолидің естеліктерін жариялады. Кітапта Корсиканың тарихы мен сипаттамасы, сондай-ақ оның сапары туралы мәліметтер бар. Босуэлл Корсика Республикасын жақтады. 1768 жылы Францияның аралға басып кіргеннен кейін Босуэлл корсикалықтарға қолдау көрсету үшін халықтың назарына жеткізуге тырысты. 1769 жылы Понте-Нову шайқасында жеңілген корсикалық жауынгерлерге қару-жарақ пен ақша жіберді. 1769 жылдың қыркүйегінде Стратфорд-на-Авондағы Шекспир мерейтойындағы маскарадқа корсикалық басшы ретінде киініп қатысты. Сонымен қатар, досы Джонсонның наразылығына қарамастан, Америка революциясының жақтаушысы болды. Осы кезеңдегі жазбалары мен хаттарында оның махаббат ерліктері де сипатталған. Мысалы, 1767 жылы Уильям Джонсон Темплге жазған хатында: «Мен өзімді мас қылып, жезөкшелер үйіне бардым және түні бойы жезөкшенің құшағында өткіздім. Ол шынымен де, жақсы күшті рухты қыз, Босуэлл лайықты жезөкше, егер Босуэлл жезөкше болуы тиіс болса», – деп жазды. Бірнеше жыл бұрын Луиза есімді актрисамен бір түні «бес рет толыққанды ләззатқа берілдім. Луиза мені қатты жақсы көретін, мені ғажайып бала деп жариялады және бұл адам табиғатына ерекше емес пе деп сұрады». Кейде қорғану үшін презерватив қолданғанымен, кем дегенде он жеті рет жыныстық ауруға шалдықты. Босуэлл 1769 жылдың 25 қарашасында туған апасы Маргарет Монтгомериге үйленді. Ол Босуэллдің жезөкшелермен жиі байланыста болғанына қарамастан, 1789 жылы туберкулезден қайтыс болғанға дейін оған адал болды. Ол опасыздықтарынан кейін, оған көз жасын төгіп, кешірім сұрап, одан кейін өзіне де, оған да енді түзетуге уәде берді. Джеймс пен Маргареттың төрт ұлы мен үш қызы болды. Екі ұлы нәресте кезінде қайтыс болды; қалған екеуі Александр (1775–1822) және Джеймс (1778–1822) болды. Олардың қыздары Вероника (1773–1795), Евфемия (1774 – шамамен 1834) және Элизабет, «Бетси» деп аталған (1780–1814). Босуэллдің кем дегенде екі заңды емес баласы болды, Чарльз (1762–1764) және Салли (1767 – шамамен 1768). Еуропалық саяхаттары туралы жазбаларымен салыстырмалы әдеби жетістіктерге қарамастан, Босуэлл орташа ғана табысты адвокат болды, тек Дональдсон мен Бекеттің авторлық құқық бұзушылық ісінде шотланд кітап сатушысы Александр Дональдсонды қорғады. 1770-ші жылдардың соңына қарай Босуэлл ішімдікке және құмар ойындарға тәуелді болды. Өмірі бойы, бала кезінен бастап өліміне дейін, оны күйзеліс күйінің күрт ауытқулары мазалады. Оның депрессиясы жиі оның түрлі жаман әдеттерін күшейтті. Оның қуантарлық кезеңдері көбінесе оны жаман әдеттерден арылтты. Оның мінезі ақыл-ойы мен талғамы үшін үстүртөлі ағартушылық сезімталдықты асылға деген шынайы және романтикалық махаббатпен және кейде балалық қиялымен үйлестірді. Соңғысы, оның ішімдікке және басқа да жаман әдеттерге бейімділігі көптеген замандастары мен кейінгі байқаушыларды оны өзі қатысқысы келген әдеби топта теңдессіз деп санауға мәжбүр етті. Алайда оның юморі мен адал мінезі оған көптеген өмір бойы достар сыйлады. 1773 жылы Босуэлл Джеймс Корттың оңтүстік-шығыс бұрышындағы Дэвид Хьюмнің үйін сатып алды (Хьюм Оңтүстік Сент-Дэвид көшесіндегі / Сент-Эндрю алаңында жаңа үйге көшіп кетті). Ол 1786 жылға дейін сонда тұрды. Босуэллдің Джеймс Корттағы резиденциясы белгілі, бірақ нақты орналасқан жері әлі де даулы. Мысалы, Роберт Чемберстің «Эдинбург дәстүрлері» кітабының кейінгі басылымында Босуэллдің Джеймс Корттағы резиденциясы Батыс қанатта болған деп айтылады. Оның Джеймс Корт пәтері екі деңгейлі болғандығымен ерекшеленді, бірақ Шығыс бөлігіндегі қазіргі заманғы жөндеуден мұндай мүмкіндік көрініп тұрса да, Босуэллдің резиденциясы сол сияқты жабдықталған Батыс бөлігінде орналасқан болуы мүмкін, ол 1800 жылдардың ортасында өрт сөндірілген.

Boswell returned to London in February 1766 accompanied by Rousseau's mistress, with whom he had a brief affair on the journey home. After spending a few weeks in the capital, he returned to Scotland, buying (or perhaps renting) the former house of David Hume on James Court on the Lawnmarket. He studied for his final law exam at Edinburgh University. He passed the exam and became an advocate. He practised the law in Edinburgh for over a decade, and most years spent his annual break in London, mingling with Johnson and many other London based writers, editors, and printers, and furthering his literary ambitions. He contributed a great many items to newspapers and magazines, in London and Edinburgh. He found enjoyment in playing the intellectual rhyming game crambo with his peers. In 1768 he published An account of Corsica, the journal of a tour to that island, and memoirs of Pascal Paoli. The book contained both a history and description of Corsica, as well as an account of his visit. Boswell was a major supporter of the Corsican Republic. Following the island's invasion by France in 1768, Boswell attempted to raise public awareness and rally support for the Corsicans. He sent arms and money to the Corsican fighters, who were ultimately defeated at the Battle of Ponte Novu in 1769. Boswell attended the masquerade held at the Shakespeare Jubilee in Stratford upon Avon in September 1769 dressed as a Corsican Chief. He was also, much to the chagrin of his friend Johnson, a strong defender of the American Revolution. Some of his journal entries and letters from this period describe his amatory exploits. Thus, in 1767, in a letter to William Johnson Temple, he wrote, "I got myself quite intoxicated, went to a Bawdy house and past a whole night in the arms of a Whore. She indeed was a fine strong spirited Girl, a Whore worthy of Boswell if Boswell must have a whore." A few years earlier, he wrote that during a night with an actress named Louisa, "five times was I fairly lost in supreme rapture. Louisa was madly fond of me; she declared I was a prodigy and asked me if this was not extraordinary for human nature." Though he sometimes used a condom for protection, he contracted venereal disease at least seventeen times. Boswell married his cousin, Margaret Montgomerie, on 25 November 1769. She remained faithful to Boswell, despite his frequent liaisons with prostitutes, until her death from tuberculosis in 1789. After his infidelities, he would deliver tearful apologies to her and beg her forgiveness, before again promising her, and himself, that he would reform. James and Margaret had four sons and three daughters. Two sons died in infancy; the other two were Alexander (1775–1822) and James (1778–1822). Their daughters were Veronica (1773–1795), Euphemia (1774 – c. 1834) and Elizabeth, known as 'Betsy', (1780–1814). Boswell also had at least two extramarital children, Charles (1762–1764) and Sally (1767 – c. 1768). Despite his relative literary success with accounts of his European travels, Boswell was only a moderately successful advocate, with the exception of the copyright infringement case of Donaldson v Beckett, where Boswell represented the Scottish bookseller Alexander Donaldson. By the late 1770s, Boswell descended further and further into alcoholism and gambling addiction. Throughout his life, from childhood until death, he was beset by severe swings of mood. His depressions frequently encouraged and were exacerbated by his various vices. His happier periods usually saw him relatively vice free. His character mixed a superficial Enlightenment sensibility for reason and taste with a genuine and somewhat romantic love of the sublime and a propensity for occasionally puerile whimsy. The latter, along with his tendency for drink and other vices, caused many contemporaries and later observers to regard him as being too lightweight to be an equal in the literary crowd that he wanted to be a part of. However, his humour and innocent good nature won him many lifelong friends. In 1773 Boswell bought the house of David Hume (who moved to a new house on South St David Street/St Andrew Square) on the south east corner of James Court. He lived there until 1786. Boswell's residency at James Court has been well established, but not the exact location. For example, a later edition of Traditions of Edinburgh by Robert Chambers suggests that Boswell's residence at James Court was actually in the Western wing. His James Court flat was notable for having two levels, and although a modern renovation in the Eastern section reveals such a possibility, it is likely that Boswell's residence was a similarly equipped one in the Western section that no longer exists, having burned down in the mid 1800s.

Дамфрис графы

Босвелл Дэмфристің 6-шы графымен жақын қарым-қатынас орнатты, оны Шотландияда көргеннен бөлек, 1787 және 1788 жылдары Лондонның Роузмаунт аймағында да қонаққа барды. Босвеллдің 1778 жылғы 2 қарашадағы күнделігінде былай деп жазады: "[Дэмфрис графы] маған ерекше назар көрсетті [ ] мен сақ болып, оның және оның әйелінің менің әкем бас тарған, тіпті мен де бас тартуға бекініп тұрған жер арқылы жолды алуға үміттенедінін жақсы білдім". Ол графты "өте қамқор" деп есептеді. Графты қабылдағаннан кейін Босвелл мен оның әйелі Дэмфрис үйіне баруға шешім қабылдады: "[ ] Біздің сапарымыз аздап қиын болды, себебі әкемнің өмірінің соңғы жылдары отбасылар арасында ешқандай байланыс болған жоқ [ ] алайда, мен осындай жақын көршілермен жақсы қарым-қатынаста болғым келді". 1782 жылғы 27 қазанда Босвелл былай деп жазады: "Біз лорд Дэмфристің қақпасы мен танымал жолды қарадық. [ ] Мен оған бұл жолдың берілуі Аучинлектегі жақсартуларды Дэмфрис графтарының иелігінің бір бөлігі етіп көрсететінін түсіндірдім. [ ] Егер лорд Эглинтон – егер менің графым – Дэмфрис графы болса және Дэмфрис үйінде тұрса, онда оған жол берілуі керек, бірақ оған және оның мұрагерлеріне емес."

Кейінгі өмірі

Босвелл лорд Монбодоның Монбодо үйінде жиі қонақ болды, онда Сэмюэл Джонсон, лорд Кемс және басқа да көрнекті қатысушылармен байланысы арқылы жазбалары үшін маңызды байқауларды жинады. 1784 жылы Джонсон қайтыс болғаннан кейін Босвелл ағылшын құқықтануында өзін сынап көру үшін Лондонға көшті, бірақ бұл Шотландиядағы мансабынан да аз табысты болды. 1792 жылы Босвелл Мэри Брайантты қоса алғанда, Ботани-Бейден қашқан төрт адамға патшалық кешірім алуға көмектесу үшін Ішкі істер министріне лобби жасады. Ол Парламентке үміткер болуға да ниет білдірді, бірақ қажетті қолдау таба алмады және өмірінің соңғы жылдарын Сэмюэл Джонсонның өмірбаянын жазуға арнады. Осы кезеңде жыныстық аурулар мен көп жылғы ішімдік салдарынан денсаулығы нашарлай бастады. Босвелл 1795 жылы Лондонда қайтыс болды. Өмірінің соңына қарай Уильям Генри Ирландия тапқан деген екі бұрын белгісіз пьеса – «Вортигерн мен Ровена» және «Генрих II» сияқты «Шекспирдің қолжазбалары» шынайы деп сенімді болды. Босвелл қайтыс болғаннан кейін олар Ирландияның өзі жасаған жалғандық екені анықталды. Босвеллдің денесі Босвелл отбасының мавзолейінің криптасына жерленді, ол қазіргі Айрширдегі ескі Аучинлек шіркеуінің қорымында орналасқан. Мавзолей ескі Аучинлек шіркеуімен біріктірілген.

Сэмюэл Джонсонның өмірі

1791 жылы «Сэмюэл Джонсонның өмірі» жарық көргенде, оның стилі ерекше болды, себебі сол дәуірдегі басқа өмірбаяндардан өзгеше, Босуэлл өз күнделіктерінде сол кезде жазып алған әңгімелерді тікелей кіргізді. Ол сондай-ақ, замандастарының көнгенінше көп жеке және адамдық егжей-тегжейлі мәліметтерді ұсынды. Джонсонның қоғамдық өмірін сол заманғы стильде құрғақ деректерге негіделген жазба түрінде баяндаудың орнына, ол сол кездегі өмірбаяндардағыдан гөрі оның жеке және жақын бейнесін жасады. Маколей мен Карлайл, сондай-ақ басқалар да Босуэлл сияқты адамның «Джонсонның өмірі» сияқты толық еңбек жасай алуын қалай түсіндіруге тырысты. Біріншісі Босуэллдің шексіз әдепсідігі мен шыншылдығы оның ең бағалы қасиеттері екенін айтты; екіншісі оның мұндай мінез-құлқының астында, дәл байқау қабілетімен және көрнекті актерлік шеберлігімен күштелген, жақсылықты танитын және бағалайтын сана мен жүрек жатыр деп жауап берді.

Құлдыққа қатысты ұстаным

Босвелл 1787 жылғы мамыр айында құл саудасын жою комитетінің отырысына қатысты, ол Уильям Уилберфорсты парламентте құлдарды жою қозғалысын жетектеуге көндіру үшін құрылған еді. Алайда, құлдықты жоюшы Томас Кларксон 1788 жылы Босвеллдің «бұл мәселені қолдағаннан кейін оған қарсы болғанын» жазды. Босвеллдің құлдықты қолдауының ең айқын көрінісі – 1791 жылы жазған «Құлдықты жоймау; немесе әмбебап махаббат империясы» атты өлеңі болды, онда Кларксон, Уилберфорс және Питтің қалқалауы бар. Өлең сондай-ақ құлдықты қолдайтын қозғалыстың жиі айтатын пікірін де қолдайды, яғни құлдар өз жағдайларына риза екенін: «Қуанышты топ! – қаралар көрінеді / Еңбек міндетін орындайды».

Бозуэллдің жеке қағаздарын ашу және жариялау

1920 жылдары Босвеллдің жеке қағаздарының көп бөлігі, оның ішінде өмірінің үлкен бөлігін қамтитын жеке күнделіктері, Дублиннің солтүстігіндегі Малахайд қамалында табылды. Бұл оның өмірі мен ой-пікіріне ең терең үңілуге мүмкіндік береді. Олар американдық коллекционер Ральф Х. Ишамға сатылды, ал кейін Йель университетіне өткен, ол оның күнделіктері мен хаттарының танымал және ғылыми басылымдарын жариялады, көбінесе Фредерик А. Поттл редакциялаған. Ұзақ өтпей екінші қойма да табылып, оны да Ишам сатып алды. 1936 жылы Л. Ф. Пауэлл редакциялаған «Гебридтерге саяхат журналының» түпнұсқа қолжазбасына негізделген, әлдеқайда толық басылымы жарық көрді. Оның 1762–63 жылдарғы Лондон журналы, Йель университетінің журналдық басылымдарының біріншісі, 1950 жылы жарияланды. Соңғы танымал басылым, «Ұлы өмірбаяншы» (1789–1795), 1989 жылы шықты. Босвеллдің күнделіктері мен хаттарының ғылыми басылымын жариялау, олардың әрқайсысында бұрын жарияланбаған материалдар бар еді, 2021 жылдың маусым айында жоба аяқталмас бұрын Йель университеті тоқтатты. Бұл егжей-тегжейлі және ашық күнделіктерде оның жас кезінде Еуропаға жасаған саяхаты және кейін Джонсонмен Шотландияға жасаған сапары туралы мол жазбалар бар. Оның күнделіктерінде сондай-ақ «Клуб» мүшелеріне жататын лорд Монбодо, Дэвид Гаррик, Эдмунд Берк, Джошуа Рейнольдс және Оливер Голдсмит сияқты көрнекті тұлғалармен болған кездесулер мен әңгімелер де тіркелген. Осы күнделіктердің табылуынан кейін ғана Босвелл көрнекті әдеби суретші ретінде танылды. Сезімнің әрбір нюансына ашық, құпия сезімдерді және ишараларды ұстаудың нәзіктігімен, өзіне деген күлкілі көзқарасымен және (кейде) өзіне сенімсіздігімен Босвелл сол замандағы басқа авторлардың жасырғандарын айтуға дайын болды.

Фримасондық

Босвелл 1759 жылдың 14 тамызында Канонгейт Килвиннинг ложасында франкмасондыққа қабылданды. Кейіннен ол 1773 жылы сол ложаның басшысы болды және сол жылы Шотландияның Ұлы ложасының аға сақшысы болды. 1776 жылдан 1777 жылға дейін ол сол Ұлы ложаның Бас ұстазының орынбасары қызметін атқарды.

Көркем әдебиет пен танымал мәдениетте

Босвеллдің тегі ағылшын тіліне тұрақты серіктес және бақылаушы, әсіресе осы байқауларын басып шығаратын адам (Босвелл, Босвеллиан, Босвеллизм) деген термин ретінде енген. «Богемиядағы дау» романында сэр Артур Конан Дойлдың Шерлок Холмс кейіпкері доктор Уотсон туралы: «Мен Босвеллсіз қалып қоям» дейді. Шотланд драматургы Роберт Маклеланның «Жас Аучинлек» (1962) комедиясы Босвеллдің 1766 жылы Шотландияға оралғаннан кейінгі кезеңдегі түрлі құдалануларын және әкесімен болған қиын қарым-қатынастарын көрсетеді, бұл 1769 жылы туған інісі Маргарет Монтгомеримен (Пегги) некелесуімен аяқталады. Осы күні оның әкесі елдің басқа бөлігінде екінші рет үйленеді. Бұл пьеса алғаш рет 1962 жылы Эдинбург халықаралық фестивалінде қойылды және 1965 жылы BBC телеарнасына бейімделді. 1981 жылы карикатурист Р. Крамб «Босвеллдің Лондон журналы» атты туындысын Weirdo антологиялық журналында жариялады. «Классикалық комикс» ретінде ұсынылған бұл туындыда Босвеллдің жазбаларынан алынған мұқият сызылған суреттер мен үзінділер бар. Бұл жас Босвеллдің Лондон қоғамында өзін орнықтыруға тырысып, әйелдермен араласып, жұқпалы ауруға шалдыққан сатирикалық оқиғаны баяндайды. Босвеллді Джон Сешнс 1993 жылы BBC 2 пьесасында – «Boswell & Johnson's Tour of the Western Isles» спектаклінде ойнады. 2015 жылдың ақпан және наурыз айларында BBC Radio 4 «Босвеллдің өмірі» атты үш бөлімді жариялады, онда жазушы Джон Кантер Босвеллдің кейінірек тарихи тұлғалармен (тиісінше Зигмунд Фрейд, Мария Каллас және Гарольд Пинтер) кездесуін комедиялық тұрғыдан бейнелейді, осы кездесулерді олардың өмірбаянын жазу мақсатымен өткізеді. Босвелл рөлін Майлс Джопп орындады. Американдық романист Филип Барут Джеймс Босвеллдің ерте өмірі туралы «Босвелл ағайындылары» (Soho Press, 2009) романын жазды. Сэмюэл Джонсонның эпизодтарын қамтитын бұл роман Джеймс пен оның кіші інісі Джон арасындағы шиеленіске толы қарым-қатынасқа назар аударатын триллер. Босвелл Джеймс Робертсонның «Джозеф Найт» (2003) романында да кейіпкер ретінде көрінеді.

Boswell's surname has passed into the English language as a term (Boswell, Boswellian, Boswellism) for a constant companion and observer, especially one who records those observations in print. In "A Scandal in Bohemia", Sir Arthur Conan Doyle's character Sherlock Holmes affectionately says of Dr. Watson, who narrates the tales, "I am lost without my Boswell." The comedy Young Auchinleck (1962) by Scottish playwright Robert McLellan depicts Boswell's various courtships and troubled relations with his father in the period after his return to Scotland in 1766, culminating in his eventual marriage to his cousin Margaret Montgomery (Peggy) in 1769 on the same day as his father's second marriage in a different part of the country. The play was first produced at the Edinburgh International Festival in 1962 and adapted for BBC Television in 1965. In 1981 the cartoonist R. Crumb published the piece "Boswell's London Journal" in the anthology magazine Weirdo. Presented as a "Klassic Komic," the piece featured meticulous cross hatched illustrations and excerpts from Boswell's writing to tell a satirical story of the young Boswell attempting to establish himself in London society, dallying with prostitutes and suffering from venereal disease. Boswell was played by John Sessions in Boswell & Johnson's Tour of the Western Isles, a 1993 BBC 2 play. In February and March 2015, BBC Radio 4 broadcast three episodes of "Boswell's Lives", writer Jon Canter's comedic take on Boswell meeting later historical figures (Sigmund Freud, Maria Callas and Harold Pinter, respectively) for the purposes of biographing them. Boswell was played by Miles Jupp. American novelist Philip Baruth wrote a fictional account of James Boswell's early life in The Brothers Boswell (Soho Press 2009). The novel, which includes scenes that feature Samuel Johnson, is a thriller that focuses on the tense relationship between James and his younger brother John. Boswell also features as a character in James Robertson's novel, Joseph Knight (2003).

Жарияланған журналдар

Босуэллдің жеке қағаздары табылғаннан кейін және Ральф Ишем оларды жинағаннан соң, Йель университеті оларды сатып алды, онда оның күнделіктері мен хат алмасуын редакциялау және жариялау үшін арнайы кеңсе құрылды. Күнделіктер 13 томдық жинақ ретінде төмендегідей жарық көрді:
Босуэллдің Лондондық күнделігі, 1762–1763, ред. Ф. А. Поттл (1950)
Босуэлл Голландияда, 1763–1764, оның ішінде Белль де Цюйленмен (Зелиде) арасындағы хат алмасуы, ред. Ф. А. Поттл (1952)
Босуэлл Ұлы саяхатта: Германия мен Швейцария, 1764, ред. Ф. А. Поттл (1953)
Босуэлл Ұлы саяхатта: Италия, Корсика және Франция, 1765–1766, ред. Фрэнк Брэди және Ф. А. Поттл (1955)
Босуэлл әйел іздеуде, 1766–1769, ред. Фрэнк Брэди және Ф. А. Поттл (1957)
Босуэлл қорғаныс үшін, 1769–1774, ред. В. А. Уимсат және Ф. А. Поттл (1960)
Босуэлл: Ең қасіретті жылдар, 1774–1776, ред. Чарльз Рискамп және Ф. А. Поттл (1963)
Босуэлл қиын жағдайларда, 1776–1778, ред. С. Мак. Вейс және Ф. А. Поттл (1970)
Босуэлл, Очинлектің лорды, 1778–1782, ред. Дж. В. Рид және Ф. А. Поттл (1977)
Босуэлл: Қазылар алқасының мақтауы, 1782–1785, ред. И. С. Лустиг және Ф. А. Поттл (1981)
Босуэлл: Ағылшын тәжірибесі, 1785–1789, ред. И. С. Лустиг және Ф. А. Поттл (1986)
Босуэлл: Ұлы өмірбаяншы, 1789–1795, ред. Марлиз К. Дэнзигер және Фрэнк Брэди (1989)