Мектеп кітапханашысы – оқу-әдістемелік саладағы білікті маман. Олар оқушыларға кітап таңдауға, зерттеу жұмысына көмектеседі, ақпараттық қолдау көрсетеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мұғалім-кітапханашы, мектеп кітапханашысы немесе мектеп кітапханасының медиа маманы (SLMS) – оқытуда да дайындығы бар, сертификатталған кітапханашы. Америка кітапханалар қауымдастығының (ALA) бөлімшесі – Америка мектеп кітапханашылары қауымдастығының (AASL) мәліметінше, АҚШ-тағы мектепте жұмыс істейтін сертификатталған кітапханашының ресми атауы – мектеп кітапханашысы. Австралияда мұғалім-кітапханашы термині қолданылады.
A teacher librarian or school librarian or school library media specialist (SLMS) is a certified librarian who also has training in teaching. According to the American Association of School Librarians (AASL), a division of the American Library Association (ALA), the official title for a certified librarian who works in a school in the United States is school librarian. In Australia, the term is teacher librarian.
Рөлдер
Мұғалім-кітапханашы төрт негізгі басшылық қызмет атқарады: мұғалім, оқу серіктесі, ақпараттық маман және бағдарлама әкімшісі. Мектеп кітапханашылары балаларға кітап оқып, кітап таңдауға көмектеседі, оқу жұмыстарында қолдау көрсетеді, сондай-ақ жобалар үшін, әсіресе жоғары сыныптарда қандай кітаптарды пайдалану керектігін ұсынады. Кейбір мектеп кітапханашылары сабақтарды «икемді кесте» бойынша өткізеді. Икемді кесте дегеніміз, оқушылар апта сайын белгілі бір уақытта кітапханаға келіп оқуға қатысудың орнына, сынып мұғалімі кітапханашының білімі, кітапхана және ақпараттық дағдылары немесе материалдары оқу процесінің бір бөлігі ретінде қажет болған кезде кітапхана уақытын жоспарлайды. Оқу-әдістемелік серіктес ретінде мектеп кітапханашылары сынып мұғалімдерімен бірлесіп, оқушылардың зерттеу, ақпараттық сауаттылық, технология, коммуникация және сыншыл ойлау дағдыларын дамыту арқылы тәуелсіз білім алушы тұлғаларды қалыптастырады. Мектеп кітапханашылары жоғары сыныптардың оқу бағдарламасына ақпараттық сауаттылық концепцияларын және дағдыларын енгізуде маңызды рөл атқарады, сондай-ақ жоғары сыныптардағы білім беру жүйесіне ақпараттық сауаттылық білімін, тәжірибені және көзқарасты дамытуға көмектеседі. Ақпараттық мамандар ретінде мектеп кітапханашылары оқу бағдарламасын және оқушылардың қызығушылықтарын ескере отырып, кітапхана материалдарын анықтап, алу арқылы мектеп үшін ресурстық база құрайды. Олар кітапхана қорын ұйымдастырып, жаңарту арқылы өздігінен оқу мен өмір бойы білім алуға ықпал етеді. Кітапхана қорындағы материалдарды онлайн-каталог (OPAC) арқылы табуға болады. Бұл қызметке технологиямен байланысты көптеген іс-шаралар кіреді, мысалы, әртүрлі форматтағы ресурстарды интеграциялау: мерзімді басылымдар базасы, веб-сайттар, цифрлық бейне фрагменттері, подкасттар, блогтар мен вики мазмұны, цифрлық кескіндер, виртуалды сыныптар және т.б. Мектеп кітапханашылары көбінесе аудиовизуалды жабдықтар мен сыныпта қолданылатын басқа да технологияларға жауапты болады. Кейбір мектептерде олар технологиялық маман ретінде де жұмыс істейді. Бағдарлама әкімшілері ретінде мектеп кітапханашылары кітапхана саясатын белгілеу, кітапхана бюджетін бақылау, физикалық және виртуалды кітапхана кеңістігін жоспарлау және ыңғайлы, позитивті және инновациялық оқу атмосферасын сақтау арқылы мектеп кітапханасының медиа бағдарламаларын анықтайды, басқарады және ұйымдастырады. Кітапханашылар сондай-ақ оқу бағдарламасын жақсарту және оқырмандарды қызықтыру үшін қоймаға жаңа материалдар қосып, кітапхана жинағын жаңартып отырады, соның ішінде мұғалімдер мен оқушылардың арасындағы жақсы қарым-қатынасты қамтамасыз етеді. Көп жағдайда кітапханашылар зақымдалған кітаптар мен журналдарды жөндеуге де жауапты болады.
The teacher librarian performs four main leadership roles: teacher, instructional partner, information specialist, and program administrator. School librarians may read to children, assist them in selecting books, assist with schoolwork and also guiding them on which books to use for their projects especially the secondary school ones. Some school librarians see classes on a "flexible schedule". A flexible schedule means that rather than having students come to the library for instruction at a fixed time every week, the classroom teacher schedules library time when the expertise of the school librarian, library and information skills, or materials are needed as part of a learning experience. In the instructional partner role, school librarians collaborate with classroom teachers to create independent learners by fostering students' research, information literacy, technology, communication, and critical thinking skills. School librarians play a major role in infusing Information Literacy concepts and skills into secondary school curricula as well as enhances implementation of Information Literacy knowledge practices and dispositions into the secondary school education system. As information specialists, school librarians develop a resource base for the school by using the curriculum and student interests to identify and obtain library materials. They also organize and maintain the library collection in order to promote independent reading and lifelong learning. Materials in the library collection can be located using an Online Public Access Catalog (OPAC). This role also encompasses many activities relating to technology including the integration of resources in a variety of formats: periodical databases; Web sites; digital video segments; podcasts; blog and wiki content; digital images; virtual classrooms, etc. School librarians are often responsible for audio visual equipment and other technology used in the classroom. In some schools, they are also tasked as the technology specialist. As program administrators, school librarians define, lead, and manage school library media programs by establishing library policies; overseeing the library budget; planning the physical and virtual library space; and maintaining a welcoming, positive, and innovative learning atmosphere. Librarians also maintain the collection by adding items to enhance curriculum and entice readers in order to have good relationships with the patrons, both teachers and students. Many times, librarians are also responsible for repairing damaged books and periodicals.
Австралия
Австралиялық кітапхана және ақпарат қауымдастығының қауымдастық мүшесі болуға құқығы бар аккредиттелген мұғалім кітапханашы болудың жалғыз жолы бар. Ол – Чарльз Стюрт университетіндегі кәсіби білімі бар мұғалімдерге арналған «Магистр білім беру» (Мұғалім-кітапханашы) курсы.
There is a single pathway to becoming an accredited teacher librarian, eligible for associate membership of the Australian Library and Information Association. This is the Master of Education (Teacher Librarianship) course at Charles Sturt University, available for professionally qualified teachers.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та мектеп кітапханашылары үшін жалпыұлттық біліктілік талабы жоқ. Оның орнына, әр штат өзінің талаптарын белгілейді. Көптеген штаттарда мұғалім-кітапханашы бакалавр дәрежесіне және орта немесе бастауыш білім беру саласындағы сертификатқа ие болуы керек, сондай-ақ мектеп кітапханалық медиа бағдарламасын аяқтау қажет және штаттық сертификат алуы тиіс. Кітапхана ғылымы бойынша оқу бағдарламалары әртүрлі оқу орындарында әрқалай болады; алайда, кітапханалық медиа маманының оқыту құқығына ие болуы үшін штаттың талаптары орындалуы керек. Кейбір мектеп кітапханалық медиа мамандары кітапхана ғылымы магистрі (MLS) немесе кітапхана және ақпарат ғылымы магистрі (MLIS) дәрежесін алса, ал кейбіреулері алмайды. Көп жағдайда MLS дәрежесі бар, бірақ қажетті оқытушылық біліктіліктері жоқ мектеп кітапханашылары мұғалім-кітапханашы ретінде жұмыс істеуге рұқсат алу үшін бұл оқытушылық біліктіліктерді және сыныпта оқыту тәжірибесін алғашқыда алуы керек. Көбінесе, мектеп кітапханашылығымен байланысты мәселелерге арналған қосымша кітапхана ғылымы бойынша курстар да қажет болады.
In the United States, there is no national qualification for school librarians. Instead, each state sets its own requirements. In many states a teacher librarian must have a baccalaureate degree and a certificate in secondary or elementary education, and must also complete a school library media program and gain state certification. Programs in library science vary between institutions; however, state requirements must be met before a library media specialist is allowed to teach. Some school library media specialists hold the full Master of Library Science (MLS) or Master of Library and Information Science (MLIS) degree, while others do not. In many instances, school librarians who have an MLS degree but do not have the requisite teaching credentials must obtain these teaching credentials and classroom teaching experience first before they are permitted to work as teacher librarians. Often additional library science graduate coursework is required, focused specifically on issues pertaining to school librarianship.
Кәсіби ұйымдар
Мұғалім-кітапханашылар мансаптық және кәсіби даму, жұмыспен қамту мүмкіндіктері және сыйлықтар/гранттар/қаржыландыру үшін жергілікті, мемлекеттік, ұлттық және халықаралық кәсіби ұйымдардың қолдауына сенеді. Халықаралық мектеп кітапханашылығы қауымдастығы, Америка мектеп кітапханашылары қауымдастығы, Ұлыбританиядағы мектеп кітапханалары қауымдастығы және Австралия мектеп кітапханалары қауымдастығы сияқты ұйымдар веб-сайттарды иеленеді, журналдар жариялайды және осы саладағы ағымдағы зерттеулер мен тәжірибелерді ұсынатын конференциялар, семинарлар және басқа да іс-шараларды демеушілік етеді. АҚШ-та мұғалім-кітапханашыларға аудандық және мектеп деңгейінде мұғалімдерді қолдайтын мемлекеттік ұйымдар да көмектеседі. Толық тізімді ALA-дан алуға болады.
Teacher librarians rely on the support of local, state, national, and international professional organizations for career and professional development, employment opportunities, and awards/grants/funding. Groups like the International Association of School Librarianship; the American Association of School Librarians; the School Library Association in the United Kingdom and the Australian School Library Association host websites, publish journals, and sponsor conferences, workshops, and other events which showcase current research and practices in the field. In the United States, teacher librarians are also supported by state organizations which advocate for teachers at the district and school level. A comprehensive list is available from the ALA.
АҚШ заңнамасы
2015 жылдың желтоқсан айында мектеп кітапханаларының бағдарламалары "Әрбір оқушының табысы" заңының қолдауына ілесіп, мектеп кітапханаларына федералдық қаржы жұмсау мүмкіндігі ашылды.
In December 2015, school library programs fell under the benefits for the Every Student Succeeds Act, a law that opens the use of federal funding for school library programs.