Кіріспе
Американдық кино продюсері және режиссер
Сэм Кацман (7 шілде 1901 – 4 тамыз 1973) – американдық кино продюсері және режиссер. Кацманның ерекшелігі – арзан бюджеттік жанрлық фильмдерді, оның ішінде сериалдарды шығару болды, бұл студиялар мен оның қаржы демеушілері үшін күрт жоғары кіріс әкелді. Оның әкесі Абе Кацман скрипкашы болған. Ол және Сэмнің анасы Ребекка (құрмет аты Шугарман) Кишиневтен, Бессарабия облысы, Ресей империясы (қазіргі Кишинев, Молдова) шыққан. Кацман 13 жасында Шығыс жағалауындағы жаңадан құрылған киноиндустрияда сахналық жұмысшы болып жұмыс істеді және Fox Films компаниясында реквизитшіден режиссердің ассистеніне дейін өсті. Ол кино өндірісінің барлық қырларын меңгерді және 40 жылдан астам Голливуд продюсері болды. Кацман Норман Таурогтың ассистені болып жұмыс істеді және 1928 жылы Fox студиясында «Дипломаттар» түсірілімі кезінде үйленді. 1927 жылдың қазан айында ол комик Джо Руссомен екі бөліктен тұратын комедиялар сериясын жасауға келісім жасады.
Экрандық суреттер
Кацман 1930-шы жылдардың басында Showmen's Pictures, ал 1935 жылдың шілдесінде Screencraft Productions компанияларында өндіріс жетекшісі болды. Оның фильмдерінің ішінде жас Джон Уэйннің ойнаған "Жеке хатшысы" (Showmen's, 1933) фильмі бар (9 000 долларға түсіріліп, 95 000 доллар табыс әкелген). Олар "Полиция шақыруы" (1933), "Іздеудегі адамдардың кемесі" (1933), "Халыққа қызмет ететін стенограф" (1933) және "Сент-Луис әйелі" (1934) фильмдерін де түсірді.
Жоғарғы суреттер
Ол А. В. Хаккельдің Supreme Pictures компаниясында продюсер болып жұмыс істеді, онда ол көбінесе Боб Стил бас рөлде ойнаған вестерн фильмдерін түсірді. "A Demon for Trouble" (1934) фильмінің түсірілімі 1934 жылдың 15 мамырында басталды. Басқа фильмдердің ішінде: "Батыс әділдігі" (1934), "Жек көру белгісі" (1934), "Смоки Смит" (1935), "Қабірстандық қорқыныш" (1935), "Қорқыныш жолы" (1935), "Алиас Джон Лоу" (1935), "Ірі калибрлі" (1935), "Күн батқан Саундерс" (1935), "Заңсыздың белгісі" (1936) және "Жас күзетші" (1936).
Жеңіс суреттері мен пуритан суреттері
1935 жылдың маусым айында Кацман Питер Кайнның «Фокс» үшін жазған алты фильмді түсіретінін хабарлады, бастауы «Алдыда қауіп» фильмі болды. Ол Брайан Фойдың Калвер-Ситидегі студиясын иелігіне алып, фильмдерді өзінің «Victory Pictures» компаниясы арқылы жасады. 1935 жылы Кацман «Puritan Pictures» фильмдерді тарату тобын құрды, олардың алғашқы фильмі «Өзін-өзі өлтіруші отряд» (1935) болды. 1935 жылдан 1940 жылға дейін «Victory» екі сериал және 30 көркем фильм шығарды, соның ішінде Том Тайлер мен Тим Маккойдың басты рөлде ойнаған батыс фильмдерінің сериясы, сондай-ақ Герман Брикс пен Бела Лугози қатысқан әрекет фильмдері. Кацман «Жарлы баспадан» (1935), «Жеке көзқарас» (1935), «Қорқақ батыр» (1935) және «Алдыда қауіп» (1935) сияқты қылмыс фильмдерін де түсірді, олардың көпшілігін Питер Б. Кайн жазған. Кацман 1936 жылы сериалдар әлеміне енді («Кайнар көлеңке» (1936), Бела Лугосидің қатысуымен) және 1944 жылы осы жанрға қайта оралды. 1937 жылдың маусым айында өрт «Victory» компаниясы орналасқан ғимаратқа зақым келтірді. 1939 жылдың қаңтарында «Victory» компаниясы тағы 20 вестерн түсіретінін мәлімдеді, бірақ алты ай ішінде Кацман «Puritan» компаниясын жабылып, өнімдерін «Monogram Pictures» компаниясы арқылы шығара бастады.
Монограмма суреттері
"Бюджеттік" студия "Монограмда" Кацман Джек Дитцпен "Баннер Продакшн" деген атпен серіктесіп, 22 "Ист-Сайд Кидс" фильмін, екі мюзикл және Бела Лугози қатысқан триллерлер сериясын жасады. 1941 жылдың сәуірінде Кацман Лугосимен үш фильм түсіруге келісім жасады, олар жақсы қабылданды. Лугоси Кацман үшін барлығы тоғыз фильм түсірді. 1943 жылдың қаңтарында Кацман сахна жұлдызы Франк Фэймен және экран комигі Билли Гилбертпен төрт фильмге келісімшартқа қол қойды. Фэй бірінші фильмнен кейін, "Spotlight Scandals" (1943) фильмінен кейін сериядан бас тартты, ал Кацман оны Гилберттің ең жақын досы Шемп Говардпен ауыстырды. Кацман 1948 жылға дейін "Монограм" үшін фильмдер түсіруді жалғастырды. Оның соңғы "Ист-Сайд Кидс" фильмдері – "Док Нью-Йорк" (1945), "Мистер Маггс тағы да саяхаттайды" (1945) және "Come Out Fighting" (1945) болды. Сериалдың жұлдызы Лео Горси Кацманнан әдеттегі жалақысын екі есеге арттыруды сұрағанда, сериал кенеттен тоқтатылды. Кацман бұл сұранысқа сериалды тоқтату арқылы жауап берді. (Горси "Монограмда" қалды, ол сериалды "The Bowery Boys" деп қайта жаңартып шығарды.) 1945 жылдың қарашасында Кацман "Ист-Сайд Кидс" тобын "The Teen Agers" деп аталатын, жақсы мінезді мектеп оқушыларының тобымен алмастырды. Бұл фильмдер әнші Фредди Стюарт үшін түсірілді. Бұл Кацманның жасөспірімдерге бағытталған туындыларының алғашқы мысалы болды. Ол 1948 жылға дейін осындай алты музыкалық комедия жасады.
Колумбия суреттері
1944 жылдың қыркүйегінде Кацманға «Колумбия Пикчерс» үшін сериалдар өндіру жұмысы ұсынылды, бастапқысы – «Бренда Старр, тілші» (1945) және «Кім кінәлі?» (1945) болды. Әдеттегідей ұқыптылықпен, ол оларды «Monogram» актерлері мен техниктерін пайдаланып, қосымша жұмыс ретінде өндірді. «Колумбия» сериалдары сәтті болды, ал Кацман «Колумбияның» өз техниктері мен құралдарын қолдана отырып, олардың тұрақты продюсеріне айналды. 1946 жылдың маусым айында Кацман «Колумбия» үшін өзінің алғашқы көркем фильмін түсіретінін хабарлады, ол Джон Холлдың басты рөлде ойнаған «Соңғы мохикан» фильмінің қайта түсірілімі болатын. Алайда, студияда түсірген алғашқы фильмдері мюзиклдер болды. 1946 жылдың тамызында ол Жан Портермен Кацманның «Monogram» режиссері Артур Дрейфустың «Бетти Ко-Эд» (1946) фильмінде түсуге келісім жасады. Фильмге жоғары баға берілді, бұл «Колумбияны» тағы үш фильм сұрауға итермеледі. Портер өзін үлкендей келе жатқан «Metro Goldwyn Mayer» студиясын тастап, Кацманмен келісім шарт жасасты. Үш мюзиклдің атауы: «Бродвейдің кішкентай қызы» (1947), «Сүйкімді Женевьева» (1947) және «Екі сары шашты және бір қызыл шашты» (1947). Содан кейін Кацман мен Дрейфус «Universal Pictures» студиясында жұлдыз болған әнші Глория Жанмен екі фильм түсірді. Кацман «Мен бас иемін, жаным» (1948) фильмінен қатты ләззаттанды, сондықтан оған көбірек уақыт арнады және оның басқа картинасы «Манхэттен періштесі» (1949) фильміне үнемдеді. Бұл фильмдердің бюджеті шамамен 140 000 долларға бағаланды. Кацманның басқа «Колумбия» мюзиклдері – «Мэри Лу» (1948) және «Сұлу қыз» (1948). Ол Глория Генридің қатысуымен екі спорттық тақырыбы бар фильм түсірді: «Жарысқа қатысу сәттілігі» (1948) және «Үштік қауіп» (1948). Осы кезеңде Кацман сериалдар өндіруді жалғастырды: «Джек Армстронг» (1947), «The Vigilante» (1947), Бастер Краббемен «Теңіз иті» (1947), «Брик Брэдфорд» (1948), «Конго Билл» (1948) және ерекше сәтті «Супермен» (1948).
Жасөспірімдер фильмдеріне ауысу
1950 жылдардың ортасында теледидар экшн нарығына еніп кірісті. Вайсмуллер сериясы 1955 жылы аяқталды. Сериалдар біртіндеп тоқтатылды, енді олардың бюджеті ең төменгі деңгейде болды және көбінесе ескі сериалдардан алынған әрекет көріністерінен тұрды. Соңғылары – «Капитан Африканың оқиғалары» («Фантомға» тоқтатылған жалғасы, 1955), «Жайлаудың қауіптері» (1956) және «Жер үсті жолын жаулау» (1956). Оның орнына Кацман 15-25 жас аралығындағы көрермендерге тартымды фильмдерге назар аударуды шешті, яғни ғылыми фантастика, қорқыныш және рок-н-ролл мюзиклдері көбейді. «Атомдық милы жаратылыс» (1955) Рэй Гаррихаузеннің эффектілерімен «Теңіздің түбінен келген» (1955) сияқты ғылыми фантастика фильмдерінің сериясына жол ашты. Бұл фильмді бірнеше жыл бойы Кацманмен жұмыс істеген Чарльз Х. Шнир түсірді; Шнир мен Гаррихаузен Кацман үшін «Жер және ұшқыш табақтар» (1956) фильмін түсірді, содан кейін Шнир Колумбияда өз бөлімшесін құруға кетті. Кацман «Батысты жеңген мылтық» (1955), «Семинол көтерілісі» (1955), «Блэкджек Кетчем, Заңсыз» (1955) және «Миссисипидегі екіайқас» (1955) сияқты вестерндерді, «Триполидің қарақшылары» (1955) сияқты приключениялық фильмдерді, сондай-ақ «Нью-Орлеан цензурасыз» (1955), «Чикаго синдикаты» (1955), «Бұрыс желі» (1955), «Хьюстон тарихы» (1956), «Майами көрмесі» (1956) және «Детройт ішінде» (1956) сияқты қылмыстық фильмдерді де түсірді. Ол «Уран бумасы» (1956) сияқты триллерлерді де түсірді. Дегенмен, оның жұмысының басым бөлігі жасөспірімдерге арналды. «Жастар қылмысының толқыны» (1955) және «Порттағы төбелес» (1956) – жасөспірімдерге бағытталған қылмыстық фильмдер. Ол рок-н-ролл музыкасымен мюзиклдерді қайта жасауды да бастады. 1955 жылы Колумбия алғашқы рок-н-ролл мюзиклін шығарғысы келгенде, Кацман өзінің «Мен сүйіктіме бас иемін» мюзиклінен элементтерді өңдеп, Билл Хейли және оның кометаларымен бірге «Сағат бойы рок» (1956) фильмін жасады, ол Колумбияның ең табысты фильмдерінің бірі болды. Бұл фильм 300 000 долларға түсіріліп, 4 миллионнан астам доллар табыс әкелді. «Мен түсірген әр фильмнің жас көрермендерге арналған тартымды тұсы бар», – деді ол 1957 жылы. Ол өзінің фильмдерін индустрияның «наны мен майы» деп атады. «Мен түсірген фильмдерден мазасыздық пайда болмайды», – деді ол. Кацманның Колумбиядағы кейінгі фильмдеріне «Жастардың махаббаты» (1958) және «Өмір 17 жастан басталады» (1958) сияқты жастар мелодрамалары; «Апаттық қондыру» (1958), Pan Am Flight 6 рейсіне негізделген апат фильмі; Ван Джонсонның қатысуымен Еуропада түсірілген соғыс фильмдері «Соңғы блицкриг» (1959) және «Жау генералы» (1960); және трапеция шеберлері туралы драма «Ұшатын Фонтандар» (1959) кірді.
20th Century-Fox телеарнасы
Кацман 20th Century Fox компаниясымен келісімшартқа қол қойды, бастапқыда Дик Шонмен түсірілген "Бағдадтың сиқыршысы" (1960) фильмімен, ол "шығыс" жанрындағы туынды болды. Ол бұл келісімді Бадди Адлермен ауызша келісім бойынша жасады. 1960 жылдың қыркүйегінде Роберт Голдштейн оны Fox компаниясымен үш фильмге келісімшартқа қол қойды. Бұл фильмдер Мел Левидің "Джентльмендер-пираттар", Джесси Ласки-младший мен Пэт Сильвердің "Миссисипидегі құмар ойыншылары" және Лу Морхаймның "Ципресс бақтары" туралы фильмдері болуы тиіс еді. Ол сол кезде Голливудтың тым көп блокбастерлер жасап жатқанын және "киноиндустрия көпшілікке қолжетімді бағада сатуға болатын ойын-сауық өнімін ұсынуы керек, өзін нарықтан шығарып тастамайынша" деді.
Кацман Fox компаниясында тағы бір фильм, "Тортуга пираттары" (1961) фильмін түсірді, ол Колумбияда түсірген көптеген фильмдеріне ұқсас, қимыл-шақырымға толы туынды болды. Ол Колумбияға қайтып келіп, "Жабайы батыстың тұрғындары" (1962) атты вестерн фильмін, сондай-ақ Чабби Чекердің қатысуымен "Твист" жанрындағы екі фильмді түсірді: "Твист айналасында" (1961) және "Твистке қарсы болма" (1962). Бұл фильмдер Кацманның Билл Хейли мюзиклдерінің көшірмелері болды, сценарийлері дерлік бірдей. Кацман: "Твист айналасында" фильмін түсіруге 250 000 доллар жұмсалды, бірақ ол алты айдың ішінде алты миллион доллар табыс әкелді, сондықтан мен одан да көп "Твист" фильмдерін түсіремін!
Metro-Goldwyn-Mayer киностудиясы
Кацман 1963 жылы өзінің студиясын Metro Goldwyn Mayer-ге көшіру туралы ұсынысты қабылдады. Ол төмен бюджетті "Hootenanny Hoot" (1963) мюзиклімен бастады, содан кейін бірнеше мюзикл түсірді: "Өзіңе колледж қызын ізде" (1964) және "Жігіттер қыздармен кездескенде" (1965) ("Girl Crazy" фильмінің қайта түсірілімі). MGM сондай-ақ Кацманның ең танымал фильмдерінің үш фильмін қаржылады: Элвис Пресли жұлдыздықтаған "Kissin' Cousins" (1964) және "Harum Scarum" (1965), сондай-ақ Джордж Гамильтонның басты рөлде ойнаған Хэнк Уильямстың өмірбаяны "Your Cheatin' Heart" (1964). Гамильтон кейінірек өзінің естеліктерінде былай деп жазды: "Джунгли Сэм қамшыны сыңдырып, таяқты соқты, соның арқасында фильм уақтылы аяқталды. Бірақ ол маған шығармашылық еркіндік берді, режиссеріміз естен кетпейтін нәрсе жасады, тіпті Сэм де мұны білді". 1964 жылдың желтоқсанында Кацман MGM үшін сол жылы бес фильм түсіретінін хабарлады. Кацман "Herman's Hermits" фильмін түсірді ("Hold On!", 1966) және әнші Рой Орбисонның жалғыз фильмі – "The Fastest Guitar Alive". 1967 жылы ол жылына кем дегенде екі фильм түсіру туралы MGM-мен жаңа келісімшартқа қол қойды. Бұл фильмдер: Джон Брамның соңғы фильмі – "Hot Rods to Hell" (1967) және "Riot on Sunset Strip" (1967). Кацман соңғысын көрсету үшін AIP-ке сатты. Оның MGM үшін түсірген соңғы фильмдері – Хэнк Уильямс кішінің қатысуымен "A Time to Sing" (1967) және "The Young Runaways" (1968).
Колумбияға қайта оралу
1967 жылы «Columbia Pictures» киностудиясы жастар махаббаты мен жалғыз өмір сүретін жастар туралы екі қысқа, күнделікті тақырыптағы фильм түсіруді қалады. Сэм Катцманға қоңырау шалып, ол 1940 жылдардағы дос-жарандары Артур Дрейфус пен сценарист Хал Коллинзді «The Love Ins» және «For Singles Only» (екеуі де 1967 жылғы) фильмдерін жасау үшін шақырды. Ол 1955 жылы ажырасуға өтініш берді, бірақ олар қайтадан татуласты. Сэм Катцман 1973 жылдың 4 тамызында Голливудта қайтыс болды. Ол Калифорния штатының Калвер-Сити қаласындағы Хиллсайд Мемориал Парк зиратында жерленген.
Таңдалған кинографиясы
Егер басқаша көрсетілмесе, өндіруші ретінде.