Бәлеслав Прус жазған "Ежелгі Египеттен аңыз" әңгімесі – Фараон романының алғашқы нұсқасы. Египеттік фараон Рамзестің соңғы күндері мен ізденістері суреттеледі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Болеслав Прустың "Ежелгі Мысыр туралы аңыз" (полякша: "Z legend dawnego Egiptu") - Болеслав Прустың жеті беттік әңгімесі, алғаш рет 1888 жылдың 1 қаңтарында Варшаваның "Күнілік курьер" (Kurier Codzienny) және "Суреттелген апталық" (Tygodnik Ilustrowany) газеттерінің жаңа жылдық қосымшаларында жарияланды. Бұл оның тарихи көркем әдебиеттегі тұңғыш туындысы болды және кейіннен оның жалғыз тарихи романы – "Фараон" (1895) үшін дайындық эскизі ретінде пайда болды, ол "Суреттелген апталық" журналында бөлім-бөлім жарияланды. "Ежелгі Мысыр туралы аңыз" мен "Фараон" оқиға орны, тақырыбы және аяқталуы жағынан айқын байланысқа ие.
Short story by Bolesław Prus
"A Legend of Old Egypt" (Polish: "Z legend dawnego Egiptu") is a seven page short story by Bolesław Prus, originally published January 1, 1888, in New Year's supplements to the Warsaw Kurier Codzienny (Daily Courier) and Tygodnik Ilustrowany (Illustrated Weekly). It was his first piece of historical fiction and later served as a preliminary sketch for his only historical novel, Pharaoh (1895), which would be serialized in the Illustrated Weekly. "A Legend of Old Egypt" and Pharaoh show unmistakable kinships in setting, theme and denouement.
Сюжет
Жүз жасқа толған перғауын Рамзес соңғы демімен күресіп, "көкбасын қанды жүрегінен, күшін қолынан, кейде тіпті санасын миынан тартып алатын, өлімге ұшыраған инкубпен қоршалып" жатыр. Ол Карнак ғибадатханасының ең білгір дәрігеріне бірден өлтіретін немесе емдейтін дәрі дайындауға бұйрық береді. Рамзес дәріні ішкен соң, жобалаушыны шақырып, жұлдыздар нені көрсеткенін сұрайды. Жобалаушы аспан денелері әулеттің бір мүшесінің өлімін болжайтынын жауап береді; Рамзес бүгін дәрі ішпеуі керек еді. Содан кейін Рамзес дәрігерден немесе қашан өлетінін сұрайды; дәрігер күн шыққанға дейін Рамзес қарақұйрықтай күшті болады немесе оның қасиетті сақинасы немересі және мұрагері Горосқа тиеді дейді. Рамзес Горосты перғауынның залына алып кетуге бұйырады, онда ол соңғы сөздерін және патшалық сақинаны күтеді. Айдың жарығымен Горос Нил өзеніне қарай төмен түсетін сарайдың алдына отырып, жаңа перғауынды қарсы алуға жиналған халықты бақылайды. Горос енгізгісі келетін реформалар туралы ойланып жатқанда, бір нәрсе оның аяғын шағады; ол оны ара деп ойлайды. Бір сарай адамы оның уланған жәндік емес екеніне қуанғанын айтады, өйткені оның уы осы уақытта өлімге әкелуі мүмкін. Горос Мысырдың жаулары, эфиопиялықтармен бейбітшілік орнату туралы жарлық шығарады және соғыс тұтқындарының тілдерін шайқас алаңында кесуге тыйым салады; халықтың жалдамалы ақысын және салықтарын төмендету; құлдарға демалыс күндерін беру және сот шешімісіз оларды қамшылауға тыйым салу; Горостың ұстазы Етроны қайтару, оны Рамзес Гороста соғысқа қарсы жеккөрушілік пен халыққа деген қайырымдылықты сіңіргені үшін қуған; Горостың анасы Сефораның денесін патшалық қабірлерге көшіру, ол құлдарға көрсеткен мейірімі үшін Рамзес оны құлдардың арасында жерлеген; және Горостың сүйіктісі Берениканы Рамзес оны тұтқындаған монастырдан босату. Осы уақыт аралығында Горостың аяғы ауыра бастайды. Дәрігер оны тексеріп, Горостың өте уытты шағып алғанын анықтайды. Оның өмір сүруге аз ғана уақыты бар. Министрлер оның бұйрығымен дайындалған жарлықтармен кіреді, ал Горос Рамзестің өлімін күтеді, сонда ол жарлықтарын перғауынның қасиетті сақинасымен бекіте алады. Өлім жақындаған сайын, Горос барлық жарлықтарды сақинамен ұстап алуға уақыт таба алмай, бірінен соң бірі жерге тастайды: халықтың жалдамалы жері мен құлдардың еңбегі туралы жарлық; эфиопиялықтармен бейбітшілік туралы жарлық; анасы Сефораның сүйектерін көшіру туралы жарлық; Етроны жер аударылудан қайтару туралы жарлық; соғыста тұтқынға алынғандардың тілдерін кеспеу туралы жарлық. Тек оның сүйіктісін, Берениканы босату туралы жарлық қана қалды. Сол сәтте бас діни қызметкердің орынбасары залда жүгіріп кіріп, бір кереметті жариялайды. Рамзес жазылып, Горосты күн шыққанда арыстан аулауға шақырады. Горос Нилдің арғы жағына, Берениканың түрмесінде жарық шашып тұрған жеріне, әлсіреп қарап, екі қанды жас төгіп жылайды. "Сен жауап бермейсің бе, Горос?" деп таңғалған Рамзестің хабаршысы сұрайды. "Ол өліп қалғанын көрмейсің бе?" - деп құлақтады Карнактағы ең білгір дәрігер. Міне, адам баласының үміті бекер, себебі Мәңгілік Ие оны аспанда отты белгілермен жазып қойған.
The centenarian pharaoh Ramses is breathing his last, "his chest invested by a stifling incubus [that drains] the blood from his heart, the strength from his arm, and at times even the consciousness from his brain." He commands the wisest physician at the Temple of Karnak to prepare him a medicine that kills or cures at once. After Ramses drinks the potion, he summons an astrologer and asks what the stars show. The astrologer replies that heavenly alignments portend the death of a member of the dynasty; Ramses should not have taken the medicine today. Ramses then asks the physician how soon he will die; the physician replies that before sunrise either Ramses will be hale as a rhino, or his sacred ring will be on the hand of his grandson and successor, Horus. Ramses commands that Horus be taken to the hall of the pharaohs, there to await his last words and the royal ring. Amid the moonlight, Horus seats himself on the porch, whose steps lead down to the River Nile, and watches the crowds gathering to greet their soon to be new pharaoh. As Horus contemplates the reforms that he would like to introduce, something stings his leg; he thinks it was a bee. A courtier remarks that it is fortunate that it was not a spider, whose venom can be deadly at this time of year. Horus orders edicts drawn up, ordaining peace with Egypt's enemies, the Ethiopians, and forbidding that prisoners of war have their tongues torn out on the field of battle; lowering the people's rents and taxes; giving slaves days of rest and forbidding their caning without a court judgment; recalling Horus' teacher Jethro, whom Ramses had banished for instilling in Horus an aversion to war and compassion for the people; moving, to the royal tombs, the body of Horus' mother Sephora which, because of the mercy that she had shown the slaves, Ramses had buried among the slaves; and releasing Horus' beloved, Berenice, from the cloister where Ramses had imprisoned her. Meanwhile, Horus' leg has become more painful. The physician examines it and finds that Horus has been stung by a very poisonous spider. He has only a short time to live. The ministers enter with the edicts that they have drawn up at his bidding, and Horus awaits the death of Ramses so that he may touch and thus confirm his edicts with the sacred ring of the pharaohs. As death approaches Horus, and it becomes increasingly unlikely that he will have time to touch every edict with the ring, he lets successive edicts slip to the floor: the edict on the people's rents and the slaves' labor; the edict on peace with the Ethiopians; the edict moving his mother Sephora's remains; the edict recalling Jethro from banishment; the edict on not tearing out the tongues of prisoners taken in war. There remains only the edict freeing his love, Berenice. Just then, the high priest's deputy runs into the hall and announces a miracle. Ramses has recovered and invites Horus to join him in a lion hunt at sunrise. Horus looked with failing eye across the Nile, where the light shone in Berenice's prison, and two [ ] sanguineous tears rolled down his face. "You do not answer, Horus?" asked Ramses' messenger, in surprise. "Don't you see he's dead? " whispered the wisest physician in Karnak. Behold, human hopes are vain before the decrees that the Eternal writes in fiery signs upon the heavens.|
Перғауын
1888 жылы жарық көрген "Ежелгі Мысыр туралы аңыз" повесі, Прустың 1895 жылғы "Фараон" романымен оқиға орны, тақырыбы және аяқталуы бойынша айқын туыстық байланысқа ие, себебі осы повесть роман үшін дайындық эскизі болған. Екі туындының оқиғасы да ежелгі Мысырда өтеді – "Аңызда" нақты уақыты белгісіз, шамамен 19-шы немесе 20-шы династия кезінде, барлық Рамсесид әулетінің фараондары билік еткенде; ал "Фараон" романы 20-шы династия мен Жаңа Патшалықтың құлау кезінде, б.з.д. 11 ғасырда өтеді. Екеуінде де басты кейіпкерлер (Хорус және Рамзес XIII) әлеуметтік реформалар енгізуді көздейді. (Рамзес өсіп келе жатқан Ассирияға қарсы алдын ала соғыс жоспарлайды.) Екеуінде де басты кейіпкерлер жоспарларын іске асыра алмай, қаза табады, бірақ роман бойынша олардың бір бөлігі Рамзестің қарсыласы және мұрагері Херихор арқылы іске асырылады.
"A Legend of Old Egypt," published in 1888, shows unmistakable kinships in setting, theme and denouement with Prus' 1895 novel Pharaoh, for which the short story served as a preliminary sketch. Both works of fiction are set in ancient Egypt — the "Legend," at some indeterminate time, presumably during the 19th or 20th Dynasty, when all the Ramesside pharaohs reigned; Pharaoh, at the fall of the 20th Dynasty and New Kingdom in the 11th century BCE. In each, the protagonist (Horus, and Ramses XIII, respectively) aspires to introduce social reforms. (Ramses also plans preventive war against a rising Assyrian power.) In each, the protagonist perishes before he can implement his plans — though, in the novel, some of these are eventually realized by Ramses' adversary and successor, Herihor.