Кіріспе

Гоув түбегі – Австралияның Солтүстік территориясындағы Арнем жерінің солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Түбек Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қазіргі Гоув әуежайы орнында Австралия Корольдік әуе күштерінің базасы салынғанда стратегиялық маңызға ие болды. 1971 жылы Гоув жер құқығы ісі деп белгілі болған танымал сот процесінде түбек қатысты, онда Йолнгу халқы жергілікті халықтармен ақылдаспай, боксит кенін өндіруге компанияға минералдық желісін бергеннен кейін өздерінің дәстүрлі жерлеріне құқық талап етуге тырысты. Бүгінде бұл жер Йолнгу халқына тиесілі.

Орналасқан жері

Гоув түбегі Карпентария шығанағының батыс жағалауында, Арнем жерінде орналасқан, ол Солтүстік территория жағалауындағы аборигендерге тиесілі кең аумақ. Нхулунбуй қалашығы – түбектегі негізгі сауда және қызмет көрсету орталығы және Дарвиннен шығысқа қарай 600 километр қашықтықта жатыр.

Жер атаулары

Кейбір жер атауларын Австралияның солтүстік жағалауындағы түрлі аймақтарға Макассан саудагерлері мен голланд және ағылшын зерттеушілері, соның ішінде Мэтью Флиндерс 20-ғасырдан бұрын берді, олардың ішінде Арафура теңізі және Арнем жері (ерте альтернативті жазу: "Арнхайм жері") бар. Флиндерс Дундас мүйісін, Дримми Хедті, Мелвилл шығанағын және Сондерс тауын атады. Дегенмен, 20-ғасырда абориген емес адамдардың саны арта бастады және олар жерлерге ат қоюды бастады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде салынған әуежай алғаш рет 1943 жылдың 20 сәуірінде жарым аралдағы апатта қаза болған пилот-лейтенант Уильям Гоувтің құрметіне Гоув деп аталды. 1960 жылдардың соңында және 1970 жылдары көптеген Йолнгу халқы көптеген жерлердің атын ағылшын тілінде атауға қарсы болды, соның ішінде Нхулунбуй. Олар 1968 жылы Ұлттық Парламентке Нхулунбуйдың атын өзгерту туралы петиция ұсынды. Тіл біліміндегі Раймаття Марика және Мелани Уилкинсон Йолнгу жер атауларының шығу тегі мен мағынасын жазды, олардың көптегені Wuyal (сонымен қатар Birrinydjalki немесе Gandjalala) деп белгілі ата-бабалар туралы әңгімелермен байланысты, олар бастапқыда Wäwilak, содан кейін Mandhalpuy болған "Қант қаптарын аулаушылары" еді. Ақырында Йолнгу жеңіске жетті және Нхулунбуй атауы сақталды, бірақ қала ішінде Йолнгу тілінен алынған тағы екі атау бар: Вуаль көшесі және Ротари Марика қарауы, доктор Мариканың әкесі Рой Мариканың құрметіне аталған.

Демография

2001 жылғы санақ кезінде Гоув түбегінің көп бөлігін қамтитын Шығыс Арнем аймағында 13 080 адам тұрды. Олардың 60,7%-ы аборигендер. Халық санының үлесі Жалпы адам саны 13 080 Жалпы аборигендер саны 7 940 60,7% Еркектер 3 905 49,2% Әйелдер 4 035 50,8%

2001 жылғы санақ кезінде Нхулунбуйдің «қалалық орталығында» 3 766 адам тұрды. Олардың 7,3%-ы аборигендер. Халық санының үлесі Жалпы адам саны 3 766 Жалпы аборигендер саны 275 7,3% Еркектер 2 135 56,7% Әйелдер 1 631 43,3%

2004 жылғы Солтүстік территория үкіметінің әлеуметтік-экономикалық шолуына сәйкес, Гоув түбегінде (Шығыс Арнем аймағы) 14 115 адам тұрады, олардың шамамен 64%-ы аборигендер, ал Нхулунбуйда 4000-ға жуық адам тұрады, олардың көпшілігі абориген емес. Нхулунбуйда тұрмайтын адамдар айналасындағы елді мекендерде және дәстүрлі жерлерде тұрады. 2004 жылға дейінгі бес жыл ішінде Нхулунбуй мен Гроот Эйландт аймақтарында халық азайды, ал қалалық емес аймақтарда көбейді. 2016 жылғы санақ бойынша Нхулунбуйдің қалалық аймағында 3 240 адам тұрды, орташа жасы 32 жас. Олардың тек 2,8%-ы ғана аборигендер. Нхулунбуй аборигендерінің аймағында 9 559 абориген және/немесе Торрес бұғазы аралдарының тұрғыны болды, олардың 97,7%-ы аборигендер, 0,5%-ы Торрес бұғазы аралдарының тұрғындары және 1,9%-ы екеуі де.

Йолнгу халқы

Бұл жерді дәстүрлі түрде Йолнгу халқы иеленеді. Йолнгу халқы мәдениетімен бай, өздерінің жерімен, дінімен және дәстүрлерімен тығыз байланыста болады. Йолнгу – бұл Шығыс Арнем Жеріндегі, Гоув түбегін қоса алғандағы аборигендердің өздерін атау үшін қолданатын сөз, ол тайпаның немесе отбасылық топтың атауы емес. Аймақтың негізгі бес клан тобы – Гуматж, Риратжинг, Джапу, Мадаррапа және Дхалвангу. Педагог және лингвист Райматтия Марика (шамамен 1959 – 2008 жылдың 11 мамыры) 2007 жылы Солтүстік Территорияның «Жыл адамы» атанды. Йингия Марк Гайула – қазіргі уақытта Солтүстік Территория парламентіндегі жалғыз тәуелсіз абориген депутаты, ол Мулка сайлау округін, бұрынғы Нхулунбуй сайлау округін ұсынады. Йолнгу халқы ақ адамдарды «баланда» деп атайды (вероятно, «холландер» – голланд адамдары сөзінен шыққан). Гуньянгара, сондай-ақ Марнгарр немесе Ски-Бич деп те белгілі, шамамен 280 адамға мекенжай, олардың көп бөлігі Юнупингу, Бураррванга және Мунунгирридж отбасылық аты бар Гуматж кланының мүшелері. Ол Мелвилл шығанағындағы Дримми баслығында, Нхулунбуйден батысқа қарай және Гоув портына іргелес орналасқан. Онда әуежай, тұрақты дәрігер және медициналық пункт бар. Аралда Макасан тарихи орындары бар, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Каталина ұшу кемесі базасына қол жеткізу үшін салынған дамба арқылы Гоув түбегіне қосылған. Дримми бас аралының тоюына байланысты, кейде ол жарты арал деп те аталады. Мэтью Флиндерс 1803 жылдың 14 ақпанында аралдың айналасын жүзіп өткенде Дримми бас Шотландиядағы бір жерді еске түсірді. Биритжими, сондай-ақ Уоллаби жағасы деп те белгілі, Мелвилл шығанағындағы жағажайдың бір бөлігін құрайды. Жағажайдың солтүстікке қараған бөлігі – Биритжими жағажайы, ал ол солтүстік-батысқа қарай қисайғанда, сағаның аузынан тыс жері Уоллаби жағажайы деп аталады. 1970 жылдары Rio Tinto тау-кен компаниясының басшыларына тұруға арналған үйлер тобы салынған, онда негізінен Гуррувиви отбасының мүшелері және Галпу кланының басқа мүшелері тұрады.

Басқару

Аймақта 10 жергілікті кеңес бар, олар Нхулунбуй және Ангуругу қалашықтарын, сондай-ақ негізінен халықтың жергілікті тұрғындарына қызмет ететін бірнеше жергілікті қауымдастықтарды басқарады.

Тау-кен өндірісі

Нхулунбуй – бұл Алкан Гоув (Набалко) компаниясының бұрынғы иесі салып дамытқан қала. Алкан Гоув – үлкен боксит кеніші және қазір жабық алюминий зауыты. Қала аборигендер жеріне арнайы мақсаттағы жалға берілген. 2007 жылы ол Шығыс Арнем аймағындағы ең ірі қала, Солтүстік территориядағы төртінші ірі қала және аймақтың әкімшілік орталығы еді. 1950 жылдары Ұлттық үкімет минералдық іздеу жұмыстарын жүргізіп, шамамен 250 миллион тонна боксит кенін тапты. Кен өндіруге бастапқы қарсылық көрсетілгеннен кейін Nabalco құрылып, қалашық, порт және кен орнын салу міндетімен жалға берілді. Кен орнын салу Гоув жер құқықтары ісіне (жоғарыда қараңыз) әкелді, ол бастапқыда минералды компанияның пайдасына шешілді. Гоув түбегінің нарықтық экономикасы Алкан Гоув кенішіне негізделген, ол аборигендердің меншігіндегі жерге жалға берілген жерде орналасқан. 2013 жылдың қарашасында Rio Tinto 2014 жылдың шілдесінде кенге байланысты алюминий зауытын (бірақ боксит кенішін емес) жабу туралы хабарлады, бұл 1100 жұмыс орнының немесе қала халқының шамамен 25% -ының жоғалуына әкелді. 2014 жылдың ортасына қарай халық саны азайды, жұмысшылардың бір бөлігі жабылуды бақылауға және улы қосылыстарға толы жинақтағыштарды тексеруге қалды, бірақ көпшілігі 2015 жылдың қаңтарына дейін кетеді деп күтілді. Қала мен оның бұрынғы жұмысшыларын жабу кезеңінде және одан кейінгі үш жылда қолдау үшін бірқатар шаралар жарияланды, бірақ жергілікті тұрғындар мектеп, аурухана, электр станциясы және рейстер Rio Tinto компаниясымен қолдау көрсетілгендіктен, қызметтерге қосымша қысқартулар болатынын күтті. Кеннің жабылуы Дарвин – Нхулунбуй бағытындағы рейстердің жүктеп алу деңгейін де шамамен 50-60% дейін төмендетті, нәтижесінде Qantas 2015 жылдың 17 тамызынан бастап бұл бағыттағы рейстерді тоқтатты.

Көлік

Нхулунбуйда төрт дөңгелекті жетектегі көліктерді, қарапайым көліктерді немесе велосипедтерді жалдауға болады, ал қалаға әуежай автобусы және такси қызметтері жүзеге асырылады.

Ауа

Гоув әуежайы Нхулунбуй қаласының орталығынан 13 км қашықтықта орналасқан. AirNorth компаниясы Кэрнс пен Дарвинден Гоувке күн сайын рейстер ұйымдастырады, одан кейін әлемнің түкпір-түкпіріне байланыс бар. Бұрын Qantas әуе компаниясы да күнделікті рейстер жасаған, бірақ мұнай өңдеу зауыты жабылған соң бұл қызмет тоқтатылды.

Жол

Негізгі тас жолынан Нхулунбуйға ең тікелей жол – Орталық Арнем жолы арқылы, ол Стюарт тас жолынан Кейтерннен оңтүстікке қарай 52 шақырым жерде басталады. Алғашқы 30 шақырымы асфальтталған, ал қалғаны – қиыршық тас жол. Төрт дөңгелекті көлік ұсынылады, әсіресе екі үлкен өзеннен өту үшін: Бульман аборигендер қауымының жанындағы Уилтон өзені және Нхулунбуйден шамамен 300 шақырым қашықтықтағы Гойдер өзені. Жол бойында отын табу мүмкін болмағандықтан, отынды өзіңізбен алып жүру қажет. Орталық Арнем жолының ұзындығы 682 шақырымды құрайды, ал Кейтерннен бұрылысқа дейінгі 52 шақырым қосылғанда, бұл ұзақ сапар, жақсы жағдайда шамамен 8-9 сағатқа созылады. Жол Жолңгу кландарының жерінен өтетіндіктен, саяхатшыларға рұқсат алу қажет.

Білім

Нхулунбуйда мектепке дейінгі білім беретін бір мемлекеттік бастауыш мектеп және 12-сыныпқа дейінгі білім беретін бір мемлекеттік орта мектеп бар. Сонымен қатар, Нхулунбуй христиан колледжі деген жекеменшік мектеп бар, ол даярлық сыныбынан бастап 10-сыныпқа дейін білім береді. Йирркалада бастауыш мектеп бар, ол алыстағы ауылдық мектептерге көмек көрсетеді.

Қоғам және мәдениет

Йолнгу мәдениеті мен жерге байланысы әлі де өте күшті және қасиетті. Көптеген адамдар әлі де негізінен дәстүрлі өмір салтын сақтап келеді. Йолнгу мәдениетін мерекелейтін Гарма фестивалі әр тамыз айында Гулкулада өтіп, Австралияның және әлемнің түкпір-түкпірінен мыңдаған адамды музыка, би, өнер, қолөнер және спорттан ләззат алуға және білім алуға шақырады. Ярым аралда үш өнер орталығы бар: Нхулунбуйдың жанындағы Намбара өнер және қолөнер орталығы, Йиркаладағы Буку Ларрнай Мулка және Елчо аралы өнер орталығы, олардың туындылары бүкіл әлемге белгілі.