Кіріспе

1991 жылғы американдық қорқыныш комедиясы, Вес Крейвеннің фильмі. Крейвен "Қадам баспалдақ астындағылар" фильмінің 1970-ші жылдардың соңындағы жаңалықтардан шабыттанғанын айтты, онда екі қарақшы Лос-Анджелестегі үйге кірген кезде, полицияның ата-аналары құлыптап қойған екі баланы кездейсоқ тауып шығуына себеп болды. Фильм күтпеген коммерциялық табысқа ие болды және ол джентрификацияны, таптық күресті және капитализмді сатирикалық тұрғыдан бейнелеуі үшін талданды.

Сюжет

Поиндекстер "Ақымақ" Уильямс Лос-Анджелес геттосының тұрғыны. Ол отбасымен бірге үй иелері Робсоннан шығарылып жатыр. Робсон, күйеу-әйел деп есептелетін, өздерін "ана мен әке" деп атайды. Олардың Элис есімді қызы бар, оны қатты зорлайды. Ақымақтың анасы қатерлі ісікпен ауырады, бірақ емделуге қаражаты жетпейді. Лерой есімді адам Ақымақты оған қарақшылық жасауға көмектесуге көндіреді, анасының операциясын төлеу үшін. Лерой, оның серігі Спенсер және Ақымақ Спенсерді коммуналдық қызметкер ретінде көрсетіп, Робсонның үйіне кіреді. Робсон үйден көп ұзамай шығып кетеді, бірақ Спенсер қайта оралмайды. Ақымақ пен Лерой Спенсерді іздеу үшін үйге кіреді, Ақымақ оның денесін, сондай-ақ жер астындағы түрмеге ұқсас жертөледегі құлыпталған камерада көптеген ерекше, сарғайған балалардың тобын табады. Робсон қайтып оралады, ал Ақымақ қашып кетеді, ал Лерой әкесінің қолынан қаза табады. Ақымақ үйдің басқа бөлігіне жүгіріп, Элиспен кездеседі. Ол оған баспалдақ астындағы балалар Робсон үйінің "көрмеу/есту/жаман сөйлемеу" ережелерін бұзған балалар екенін айтады. Балалар тірі қалу үшін каннибализмге ұшыраған, ал Элис ережелерді сұрақсыз орындау арқылы осы тағдырдан құтылған. Роуч есімді бала, қашып кету үшін көмек сұрап айқайлағаны үшін жаза ретінде тілі алынып тасталған, Робсоннан қашу үшін қабырғалардың арасында жасырынады. Әке Ақымақты тауып, оны каннибал балаларға тастап өлтіруге жібереді. Бірақ Роуч Ақымаққа қашып құтылуға көмектеседі, бірақ өзі ауыр жарақат алады. Өлімі алдында ол Ақымаққа алтын монеталар салынған кішкентай қапшықты және Элисті құтқару туралы жазбаша өтінішті береді. Ақымақ Элиспен қайта қосылады, екеуі қабырғалар арасындағы жолдармен қашып кетеді. Әке Ротвейлер иті, Принсті, оларды өлтіру үшін қабырғаларға жібереді. Ақымақ әкені Принсті пышақтап, Элиспен бірге шатырға жетеді, онда олар көлдің үстіндегі ашық терезе табады. Элис секіруге қорқады, сондықтан Ақымақ онысыз қашып кетуге мәжбүр болады, бірақ ол оны қайтаруге уәде береді. Ақымақ үйдің ақысын төлеуге және анасының операциясын жасауға жеткілікті алтынға ие екенін біледі. Ол сондай-ақ, әке мен ананың шын мәнінде аға-іні және қарындас екенін, ұзақ тарихы бар, туысқандық байланыстағы отбасы мүшелерінен шыққан екенін біледі. Олар жерлеу бюросын басқарған отбасы ретінде бастап, қымбат бағада арзан табыттарды сатқан, содан кейін жылжымайтын мүлік бизнесіне кірген, бұл оларды ашкөз және дені сау ететін жағдайға жеткізген. Ақымақ жағдайды түзетуге ант етеді. Ол Робсонды балаларға қамқорлық жасау қызметіне шағымдайды, ал полиция үйді тергеп жатқанда, Ақымақ қайтадан кіріп, Элисқа оның олардың қызы емес екенін, оның туған ата-анасынан ұрланғанын, сондай-ақ жертөледегі басқа балалардың да солай екенін айтады. Ана Элис шындықты білгенін біліп, Ақымақ оларды оларға қарсы бұрған деп ойлайды, сондықтан оны өлтіруге тырысады. Бірақ каннибал балалар анаға шабуыл жасайды, ол қашып кетеді және Элис ұстап тұрған пышаққа тап болады. Балалар оны ұстап алып, жертөлеге лақтырып тастайды, ол әкесінің аяғына құлайды. Әке Ақымақты сейфте табады, онда Ақымақ жарылғыш заттарды жарып, үйді қиратып, ақшаны крематорийдің түтін шығаратын құбыры арқылы және сырттағы көпшілікке шашыратады. Әке жарылыста қаза табады, ал Элис пен Ақымақ жертөледе қайта қосылады. Темірқазыққа шыққан адамдар жарылыстан таратылған ақшаны жинап алады, ал босатылған балалар түнге шығады.

Тақырыптар

А. В. Клубының Ноэль Мюррейі "Робсондардың теледидарындағы Бірінші шығанақ соғысының кадрлары және оларды байлық жинап, әдеттегі жақсы мінезді қалалық отбасының бұрмаланған бейнесі ретінде көрсету – бұл фильмді сатиралық туынды ретінде белгілейді" деп жазды, сондай-ақ "Ана мен әке кейіпкерлерін" консерватизмнің карикатуралық пародиясы деп атады. Empire журналының S. C. Dacy Робсондарды "камуфляждалған Рональд және Нэнси Рейган" деп, ал ComingSoon-ның Бретт Галлман оларды "Рональд пен Нэнси Рейганның қорқынышты нұсқалары" деп сипаттады. 1991 жылы Fangoria журналына берген сұхбатында режиссер-сценарист Уэс Крейвен фильмнің "ұзақ уақыттан бері түсірген фильмдерімнің ішінде "Төбелердегі көздер" фильміне едәуір жақын екенін" айтты. Бұл армансыз, шикі фильм. Бұл – өмір сүрмеуі керек, бірақ өкінішке орай, көбінесе кездесетін қорқынышты отбасының шын мәніндегі, ерекше жағдай. Оқиға Лос-Анджелесте (Калифорния штаты) үйге күштеп кірген екі афроамерикалық ұрыға байланысты, нәтижесінде жергілікті құқық қорғау органдары ата-анасының құлыптап қойған екі баланы таба алды. Фильм студияның айтарлықтай араласуынсыз, салыстырмалы түрде төменгі 6 миллион долларлық бюджетпен түсірілді. Эверетт МакГилл мен Венди Роби "Твин Пикс" телесериалында "Үлкен" Эд пен Надин Хёрли рөлінде бірге ойнағаннан кейін Робсондар рөліне бекітілді.

Кассалық жинақ

Фильм прокатта бірінші орыннан ашылды, сол демалыс күндері 5,5 миллион доллардан астам жинап, желтоқсанның басына дейін бір ай бойы үздік ондыққа кірді. Фильм АҚШ-та 24 204 154 доллардан астам, ал халықаралық аренада 7 143 000 доллар таба алды, нәтижесінде жалпы әлемдік жиынқысы 31 347 154 долларды құрады. Фильм 1991 жылдың 27 желтоқсанында Ұлыбританияда және 1992 жылдың 9 сәуірінде Австралияда көрсетілді.

Сыни қабылдау

Марджори Баумгартен "Остин Хроникалы" газетінде "Бұл біз таң қалған Вес Крейвеннің туындысы" деп жазды. Винсент Канби The New York Times газетінде жазған мақаласында "The People Under the Stairs" фильмін "қан мен зорлық-зомбылыққа толы, әділеттілік принциптерін қолдайтын қорқынышты фильм" деп сипаттап, оны "көбінесе қорқынышты және, ерекше жағдайларды ескере отырып, күлкілі" деп мақтады, себебі "адамды аса жамандықпен өлтіргеннен кейін, олардың көтеріңкі көңіл күйін жасыра алмайды. Олар билейді". Ричард Харрингтон The Washington Post газетінде Крейвеннің режиссерлік шеберлігін сынап, былай деді: "Крейвен осы сценарийді де жазды, ол Калифорниядағы ата-аналар туралы хабарға негізделген, олар өз балаларын көп жылдар бойы жертөледе ұстап отырған. Бұл қорқынышты, сонымен қатар Крейвеннің қаншалықты құлдырағаны да қорқынышты". Найджел Флойд Time Out журналында фильм туралы былай деп жазды: "Бірнеше сезімтал қорқыныштар бар, бірақ ойды алаңдатушы қорқыныш жоқ; әзілдер де кең, көпшілікке ұнайтын сипатта". Empire журналының Dacy авторы фильмге бес жұлдыздың төртеуін беріп, оны "тамаша алдаушы" деп атады, оның "жағымсыз саяхат ғана емес, сонымен қатар күшті саяси мәлімдеме" екенін айтты. Брент Макнайт PopMatters сайтында фильм "жанрлардың мұқият үйлесімі, қорқынышқа толы, сатирикалық тілмен, әрекет және триллер элементтерімен толықталған" деп жазды, оны "режиссердің ең түпнұсқа, бұзық және ерекше фильмдерінің бірі" деп атады.

Марапаттар

Сыйлық санаты Тақырыбы НәтижесіАвориаз фантастикалық кинофестиваліЖюридің арнайы сыйлығыВес КрейвенБрюссель халықаралық фантастикалық кинофестиваліКөрермендердің «Пэгасус» сыйлығыFangoria Chainsaw AwardsҮздік кең тараттымдық фильмҮздік сценарийВес Крейвеннің атынанҮздік актерЭверетт МакГиллҮздік актрисаВенди РобиҮздік қосалқы актрисаA. J. LangerҮздік грим/арнайы эффекттерKNB EFX GroupSaturn AwardЖас актердің үздік ойыныБрэндон Адамс

Үй медиасы

The People Under the Stairs фильмі 1992 жылдың көктемінде, 1999 жылы және кейіннен 2003 жылы MCA/Universal Home Video компаниясымен VHS форматында, ал DVD форматында шығарылды. 2013 жылдың 4 қарашасында Arrow Video компаниясы B аймағында фильмнің жоғары сапалы нұсқасы бар Blu-ray дискісін шығарды. Дискіде актер Брэндон Адамстың Калум Уодделл жүргізген аудио түсіндірмесі, сондай-ақ әртүрлі сұхбаттар мен кино трейлері бар. 2015 жылы фильм Scream Factory компаниясының A аймағында Blu-ray коллекциялық басылымы ретінде жарық көрді. Бұл басылымда Уэс Крейвеннің Майкл Фелшермен, сондай-ақ актерлер Брэндон Адамс, А. Дж. Лангер, Шон Уэлен және Ян Берчтің аудио түсіндірмелері қамтылған. Scream Factory басылымында актерлер мен түсірілім тобының сұхбаттары, түсірілім алаңынан алынған кадрлар, "жасалу" туралы материалдар, кино трейлері және телеарнада көрсетілген жарнамалар да бар.

Қайта жасау және мүмкін болатын телесериалдар

Крейвен бір кезде бұл фильмді, сондай-ақ "Соңғы үй сол жақта" және "Шокер" фильмдерін қайта түсіруді жоспарлағанын айтқан. Бірақ 2009 жылы "Соңғы үй сол жақта" қайта түсірілгеннен кейін, қайта түсіру туралы жаңалықтар 2015 жылға дейін тоқтатылды, сосын режиссердің Syfy арнасы үшін "People Under the Stairs" телесериалын дамытып жатқаны хабарланды (Крейвен қайтыс болғанға аздан кейін). 2020 жылдың 30 қазанында Collider басылымы Джордан Пил мен Уин Розенфельдтің Monkeypaw Productions компаниясы арқылы Universal Pictures үшін қайта түсіруді өндіруге келісім бергенін мәлімдеді.

Көрікті жерлер

Флоридадағы Universal Studios фильмнің сюжетіне сәйкес, әке мен ананың үйін және басқа да элементтерді жыл сайынғы Хэллоуин қорқынышты түндері іс-шарасында лабиринт түріндегі аттракционға қосты. Бұдан бөлек, ол Twister Ride It Out аттракционындағы кинотеатр экранында көрсетіледі.