Кіріспе

Шығыс Кейп, Оңтүстік Африкадағы өзен. Ұлы Кей өзені – Оңтүстік Африканың Шығыс Кейп провинциясындағы өзен. Ол Каткарттың солтүстік-шығысынан Қара Кей өзені мен Ақ Кей өзенінің қосылған жерінен басталады. Батыс жағалаудағы Кіші Кей аузы қаласы орналасқан Үнді мұхитындағы Ұлы Кей сағасына құйылып аяқталады. Тарихи тұрғыдан, Ұлы Кей өзені Транскей аймағының оңтүстік-батыс шекарасын құрады және бұрын Нсиба өзені деп аталған.

Курс

Ұлы Кеи өзені – иректелген өзен арнасы және ол Катарттың солтүстік-шығысындағы және Куинстаунның оңтүстік-шығысындағы Енох Мгиджима жергілікті муниципалитетінде Қара Кеи өзені мен Ақ Кеи өзенінің қосылуынан пайда болған. Ұлы Кеи өзені Қара және Ақ Кеи өзендерінің қосылған жерінен шамамен 225 километр (140 миль) оңтүстік-шығысқа қарай иректелген арналармен Үнді мұхитына дейін ағып өтеді. Ол Кейн аузындағы, жағалаудағы курортты қаладағы Ұлы Кеи сағасында аяқталады. Оның ең ұзын саласы – солтүстіктегі Цомо өзені. Атауының тамыры 1752 жылға дейін жетеді және ол "құм" деген мағына беретін Хойсан сөзіне негіделген. Бұрын Ұлы Кеи Транскей аймағының оңтүстік-батыс шекарасын құраған, және Оңтүстік Африкадағы екі ғана автомобиль тасымалдайтын өзен паромдарының бірі – "Понт" арқылы оған қол жеткізуге болады. Паром қазіргі уақытта жұмыс істеп тұр және жүргізушілер оңтүстік-батыс жағалаудан солтүстік-шығыс жағалауға, Жабайы жағалауға жиі жеткізіледі.

Климат

Үлкен Кеи өзенінен Мозамбиктің оңтүстігіне дейінгі сағалар субтропиктік аймаққа жатады. Бұл жүйелер 16 градустан жоғары температурадағы жылы сулармен ерекшеленеді. Осының салдарынан климат жыл бойы жылы әрі ылғалды болады. Ең төменгі қысқы температура 12-14 градус аралығында болады және аймаққа жыл бойы жауын-шашын жауады.

Экология

Ұлы Кеи өзенінің ішкі ағысы Албани бұталары мен Орман биомдары арқылы өтеді және аузында Үнді мұхитының жағалау бұталарымен бітеді. Кей өзенінің сағасы Оңтүстік Африкадағы табиғи мангр ормандарының ең оңтүстік нүктесі болып табылады. Мнгазана сағасының солтүстігінде батпақ ормандары, ал Ұлы Кеи сағасының оңтүстігінде тұзды батпақтар орналасқан. Ұлы Кеи өзенінің сағасы әртүрлі лагүндық балық түрлерінің болуына байланысты балықшылардың арасында танымал. Дегенмен, Оңтүстік Африкалық Коб және Ақ стеенбрас сияқты кейбір түрлердің саны қатты азайған. Аймақта Африкалық устрицашы, құмқұйрық және балықшылдар сияқты көптеген жағалау құстары кездеседі.

Теміржол көпірі

Кей өзенінің үстінен көпір салуға тырысу 1877 жылы басталды. Көпір құрылысы аймақтағы қақтығыстардың, оның ішінде 9-шы шекара соғысының салдарынан бірнеше рет тоқтатылды. Ньюи мен оның командасы Гкалека жауынгерлері Кеи өзенін шайқас үшін кешіп өте бастағанда Комга қаласындағы Корольдік қонақ үйіне шегінуге мәжбүр болды. Моорданарскопта (Қырғыншылар төбесі) – ескі көпірге жақын жерде, соса жауынгерлері бірнеше британдық сарбазды өлтірді. 1907 жылдан 1917 жылға дейін теміржол Ұлы Кей өзенінің төменгі ағысындағы ағаш көпір арқылы салынды. Ағаш көпір су тасқынынан қирап, теміржол жаңа, іргелес көпірге ауыстырылды. Көпір 1946 жылы қайтадан бұзылып, 1947 жылы қайтадан орнатылды. Көпірді салуға екі жарым жыл кетті. Қақтығыстар аяқталғаннан кейін көпір құрылысы аяқталды және жергілікті тұрғындар мен фермерлер оны әлі күнге дейін пайдалануда. Ұлы Кей көпірі Кей көпірінің жанында орналасқан және Аматхоле аудандық муниципалитетінде жатыр. Ұлы Кей көпірінің ұзындығы шамамен 0,46 километрді құрайды.

Үлкен Кеи асуы

N2 жолы Комга мен Баттерворт қалаларынан өтеді, бұл аймақ Ұлы Кеи асуы немесе Кеи кесінділері деп белгілі. Бұл аймақ тұман және малдың жолға шығуы салдарынан жол апаттарының жиі болатынымен танымал. N2 жолының осы бөлігі Ұлы Кеи өзені арқылы өтеді. Кеи кесінділері Кей аузы, Морган шығанағы және Чинса батысынан ішкі жаққа қарай орналасқан.