Кіріспе

Адам Хамильтон (20 тамыз 1880 – 29 сәуір 1952) – Жаңа Зеландия саясаткері. Ұлттық партия оппозициядағы алғашқы жылдары ол партияның бірінші тұрақты басшысы болды.

Ерте өмір

Гамильтон Оңтүстіклендтегі Винтон қаласының жанындағы Форест Хиллде дүниеге келген. Бастапқыда пресвитериан пасторы болуға дайындықтан өткен, бірақ кейін бұл жолдан бас тарған. 1913 жылы Мэри Энн Макдоналдқа үйленді, ал 1914 жылы ағасы Джон Рональд Хамильтонмен бірге Винтонда астық саудасын бастады. Бірінші дүниежүзілік соғыста медициналық көрсеткіштер бойынша әскери қызметке жарамсыз деп табылған.

Парламент мүшесі

1919 жылғы сайлауда Гамильтон Реформа партиясының кандидат ретінде Оңтүстіклендтегі Уоллес округінен Парламентке сайланды. Оның інісі Джон Рональд Гамильтон да сайланды, ол Джозеф Уордтан көршілес Аваруа округін жеңіп алды. Ағайындылар кейіннен өз бизнесін сатты, бірақ Адам Гамильтон Оңтүстікленд аграрлық секторында белсенді қызметін жалғастырды. 1922 жылғы сайлауда екеуі де жеңіліске ұшырады, бірақ 1925 жылғы сайлауда олар өз орындарын қайта иеленді. Адам Гамильтон зейнеткерлікке шыққанға дейін өзінің мандатын сақтап қалды, алайда 1928 жылы оның інісі тағы жеңіліске ұшырады. Реформа партиясы Біріккен партиямен коалиция құрғанда Гамильтон Ішкі істер министрі болып тағайындалды. Ол сонымен қатар түрлі уақыттарда телеграф министрі, пошта бас директоры, еңбек министрі және жұмыспен қамту министрі қызметтерін атқарды. Ол бұл лауазымдарда аса танымал болған жоқ. Ұлы депрессия нәтижесінде жұмыссыздық деңгейі жоғары болды, және Гамильтон үкіметтің жағдайды жақсартудағы сәтсіздігі үшін жиі сынға іріктелді. 1935 жылғы жалпы сайлауға дейін Пошта және телеграф департаменті Колин Скримджордың жеке радиостанциясы арқылы таратылатын, лейбористерді қолдайтын деп күтілген хабарламаны тоқтатып тастады, бұл да сынға түсті. Гамильтон бұл тоқтату туралы ештеңе білмейтінін мәлімдеді, бірақ оның беделіне бұл оқиға зиян келтірді. 1935 жылы Гамильтон Король Георг V күміс мерейтойлық медалімен марапатталды. Атқарушы кеңестің мүшесі ретінде үш жылдан астам қызмет еткен Гамильтонға 1935 жылғы сайлаудан кейін «Құрметті» атағын сақтауға рұқсат берілді.

Партия басшысы

1936 жылы, Еңбек партиясына билікті жоғалтқаннан кейін, Реформа және Біріккен партиялар бірігуге келісіп, Ұлттық партияны құрды. Оның қоғамдық беделінің шақырылуына қарамастан, Гамильтон жаңа партияны басқаруға таңдалды және уақытша жетекші Джордж Форбстың орнын басты. Гамильтон негізінен келісімдік кандидат болды. Форбс пен оның басты қарсыласы Гордон Коутс бір-біріне бағынудан бас тартты, ал Коутс фракциясы Гамильтонды қабылданатын балама ретінде қолдады. Джордж Форбс өзінің Чарльз Уилкинсонды артық көретініне сендіріледі, бірақ бұрын Реформа партиясының жетекшісі болған Коутс, өзінің Реформашы әріптесін басшылыққа тағайындауға бекінді. Гамильтон бір ғана дауыспен сайланды. Жеңісінің тарлығына байланысты, көптеген адамдар Гамильтонды Ұлттық партияның нағыз жетекшісі деп санамады. Ол жиі Коутстың құрылығы деп айыпталды, тіпті Гамильтон Коутс күш жинап өз қолымен алуға дейін оны тек уақытша ұстап тұрды деген пікірлер де айтылды. Гамильтон ерекше харизматикалық емес еді және әріптестерінен зор адалдық күтпеді. Ол сондай-ақ жұртшылықтың санасында Ұлы Депрессия дәуірімен байланысты болды. 1938 жылғы сайлауда Гамильтон мен Ұлттық партия Еңбек үкіметін қатаң сынап, оны коммунизмді насихаттау және Британ империясын құлдырату деп айыптады. Көптеген адамдар бұл науқанды алаңдатушы және теріс бағытталған деп есептеді, ал Гамильтонның өзінің өнеріне көп сын айтылды. Сайлау күні Ұлттық партия ауыр жеңіліске ұшырады. Ұлттық партияның жеңілісі Гамильтонның жетекшілік позициясын әлсіретті, бірақ оның болашағы туралы кез келген пікірталас Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуымен тоқтатылды. 1940 жылы Гамильтон Еңбек және Ұлттық партиялар соғыс кезеңінде коалиция құруды ұсынды, бірақ Еңбек партиясының жетекшісі Питер Фрейзер одан бас тартты, бірақ ол алты адамнан тұратын «Соғыс кабинетін» құруға келісті. Бұл кабинет Жаңа Зеландияның әскери әрекеттерін бақылап, ішкі мәселелерді тұрақты кабинетке қалдыратын еді. Соғыс кабинеті төрт Еңбек партиясының депутатынан және екі Ұлттық партиясының депутатынан тұратын болды. Гамильтон мен Коутс Ұлттық партияның екі өкілі болды. Соғыс кабинетіне қатысу Гамильтонның Ұлттық партияны жетекшілігіне қатысты жағдайды қиындатты, өйткені көптеген Ұлттық партиясының депутаттары ол Еңбек партиясының басшылығымен кеңесте қызмет еткенде партия жетекшісі бола алмайды деп мәлімдеді. 25 қарашада өткен дауыс беруде 13-ке қарсы 8 дауыспен Гамильтонның орнына Сидни Холланд сайланды.

Кейінгі мансап

Гамильтон соғыс кабинетінің құрамында қалды және бастапқыда Ұлттық партияның басшысы оған кіре алмайды деген мәлімдемелерге қарамастан, Голландия оған қосылды. Алайда, 1942 жылы Ұлттық партия Еңбек партиясымен барлық ынтымақтастығын тоқтатты. Гамильтон, Коутспен бірге, бұл қадамға қарсылық білдірді және Ұлттық партияның мәжілістеріне қатысуын тоқтатты. Содан кейін Гамильтон мен Коутс партиялық әріптестерінің наразылығына қарамастан, соғыс әкімшілігіне қайта оралды. Ақырында, Коутс тәуелсіз саяхаткер болғаннан өзгеше, Гамильтон Ұлттық партиямен келісімге келді. Гамильтон 1943 жылғы сайлауға Ұлттық партияның үміткері ретінде қатысты. 1946 жылғы сайлауда ол қайта сайлануға түспеді және саясаттан шығуды жөн көрді. Гамильтон 1952 жылдың 29 сәуірінде Инверкаргилде қайтыс болды және Винтон зиратында жерленді.